Uşaqlıq və uşaqlıq yolunun sallanması çanaq dibi dəstəyinin zəifləməsi nəticəsində uşaqlığın və vaginal divarların normal anatomik mövqedən aşağı enməsidir. Ağırlıq hissi, diskomfort və sidik-bağırsaq simptomları yarada bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Uşaqlığın düşməsi
- genital prolaps
- prolaps uteri
Xəstəlik haqqında
Uşaqlığın düşməsi və sallanması (prolaps) – onun normal səviyyədən aşağı yerdəyişməsi müşahidə olunan patoloji vəziyyətdir. Bu, uşaqlığı dəstəkləyən və əhatə edən bağların zəifləməsi nəticəsində baş verir. Eyni zamanda uşaqlıq yolunun divarlarının da yerdəyişməsi baş verir. Bu vəziyyət uşaqlıq yolu girəcəyi nahiyəsində inkişaf edən çanaq dibi yırtığının bir növü kimi qəbul edilir.
Müalicə üsulu xəstənin yaşından və düşmənin dərəcəsindən asılı olacaq. Ən çox cərrahi müdaxilə göstəriş sayılır. Əməliyyatın aparılması mümkün olmadıqda, uşaqlığın düşməsi zamanı uşaqlıq halqası quraşdırılır.
Səbəbləri
Əsas səbəb çanaq dibi əzələlərinin və uşaqlığın bağ aparatının zəifləməsidir. Bu patoloji vəziyyət ən çox mürəkkəb və ya çoxsaylı doğuşlar nəticəsində inkişaf edir. Risk qrupuna ikidən çox doğuş etmiş qadınlar, eləcə də keçmişdə çoxdöllü hamiləliyi olmuş xəstələr daxildir.
Bundan əlavə, çanaq dibi əzələlərinin zəifləməsinin və uşaqlığın düşməsinin səbəbi aşağıdakılar ola bilər:
- mama travmaları;
- piylənmə və ya kəskin çəki itkisi;
- ağırlıq qaldırma ilə əlaqəli tez-tez güclü fiziki yüklənmələr;
- hormonal pozğunluq;
- irsi meyllilik;
- anadangəlmə inkişaf anomaliyaları;
- cinsiyyət yarığı nahiyəsində kəsiklər aparılan keçirilmiş ginekoloji əməliyyatlar;
- menopauza;
- promejinin cırılmaları;
- xroniki güclü öskürək;
- 50 yaşdan yuxarı yaş — bu halda düşmə toxumaların atrofiyası nəticəsində inkişaf edir;
- xroniki qəbizlik və bir sıra digərləri.
Əksər hallarda xəstələrdə yuxarıda sadalanan səbəblərdən bir neçəsinin kombinasiyası müşahidə olunur.
Təsnifat
Düşmə tədricən baş verir, əvvəlcə vaginanın ön divarının düşməsi, sonra isə arxa divarının. Sonra, hər iki divar zəiflədikdə, əzələlər aşağı sallanmağa başlayır və onlarla birlikdə vagina və uşaqlıq düşür. Xüsusilə qabaqlaşmış hallarda, əzələlər tamamilə zəiflədikdə, uşaqlıq xaricə düşə bilər.
Orqanın yerdəyişmə dərəcəsindən asılı olaraq xəstəliyin aşağıdakı dərəcələri ayırd edilir:
- I dərəcə — uşaqlığın boyun hissəsi vaginanın uzunluğunun yarısından çox olmayaraq düşür
- II dərəcə — uşaqlığın boyun hissəsi və/və ya vaginanın divarları vaginanın girişinə qədər düşür
- III dərəcə — uşaqlığın boyun hissəsi və/və ya vaginanın divarları vaginanın girişinin hüdudlarından kənara düşür, uşaqlığın gövdəsi isə ondan yuxarıda yerləşir
- IV dərəcə — uşaqlıq və/və ya vaginanın divarları tamamilə vaginanın girişinin hüdudlarından kənara düşür (tam düşmə)
Klinik mənzərə
İlkin mərhələlərdə görünən əlamətlər olmaya bilər. Lakin xəstəlik proqressivləşdikcə oma nahiyəsində, qarının aşağı hissəsində sıxıcı ağrılar meydana çıxır, xəstə vaginada yad cisim hissi olduğundan şikayətlənir. Cinsi əlaqə zamanı ağrılı hisslər yarana bilər.
Düşmə güclü olduqda, yuxarıda sadalanan əlamətlərə uroloji simptomlar da qoşulur:
- çətinləşmiş və ya tezləşmiş sidik ifrazı (qabaqlaşmış hallarda sidik saxlaya bilməmə müşahidə olunur);
- kiçik çanaq orqanlarında durğunluq hadisələri;
- sidiyin durğunluğu, sidik kisəsinin və sidik yollarının infeksiyalaşması.
Xüsusilə ağır hallarda, güclü prolaps (düşmə) zamanı sidik kisəsinin güclü sıxılması nəticəsində onun tam tıxanması mümkündür. Sidik kisəsini təbii yolla boşaltmaq mümkün olmur, buna görə də xəstəyə cərrahi yardım zəruridir.
Xəstəliyin proktoloji fəsadlarına qəbizliyin yaranması, nəcis və qazları saxlaya bilməmə, defekasiyanı həyata keçirmək üçün manual yardıma (promejinə və ya vaginanın arxa divarına barmaqla təzyiq göstərilməsinə) ehtiyac aiddir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Xəstəliyin əsas diaqnostika üsulları bunlardır:
- anamnezin toplanması, xəstənin sorğu-sual edilməsi;
- ginekoloji baxış — uşaqlığın, yumurtalıqların ölçüləri, onların nisbəti, çanaq dibinin əzələ və bağ aparatının cari vəziyyəti müəyyən edilir, bu, həmin patologiyanın əsas diaqnostika üsuludur.
Bundan əlavə, xəstəliyin səbəblərini dəqiqləşdirmək və differensial diaqnostika aparmaq üçün kiçik çanağın USM-i göstərişdir. Düz bağırsağın divarlarının düşməsini aşkar etmək üçün barmaqla rektal müayinənin aparılması göstərişdir. Həmçinin kompleks diaqnostikanın tərkibində sidik analizi, sidiyin bakterioloji əkilməsi, uroqenital sürtmə götürülməsi və s. aparılır.
Göstərişlərə əsasən müayinə və müalicəyə əlaqədar mütəxəssislər – cərrah, uroloq, proktoloq cəlb edilir.
Ağırlaşmalar
Vaxtında müalicəyə başlanılmasa, patoloji dəyişikliklər proqressivləşəcək və nəticədə bir sıra ağırlaşmalara səbəb olacaq, məsələn:
- sidik-cinsiyyət sistemi orqanlarının davamlı infeksion xəstəlikləri;
- sidik ifrazının pozulması, sidik kisəsinin tam boşalmaması, ağır hallarda sidik axarlarının sıxılması və böyrəklərin funksiyasının pozulması;
- cinsi əlaqə zamanı güclü ağrılar, diskomfort;
- reproduktiv orqanların iltihabi xəstəlikləri;
- bağırsağın, uşaqlığın sıxılması (üzülməsi);
- uşaqlıq yolu nahiyəsində yataq yaralarının əmələ gəlməsi.
Müalicə
Aşağıda terapiyanın əsas üsulları verilmişdir:
Konservativ müalicə:
- qəbizliyin qarşısını almaq üçün müəyyən dietaya riayət etmək (rasiona təzə meyvə, tərəvəz, liflə zəngin taxıl məhsullarının daxil edilməsi);
- çanaq dibi əzələlərini möhkəmləndirmək üçün xüsusi məşqlərin (Kegel gimnastikası və bir sıra digərləri) yerinə yetirilməsi;
- fizioterapiya (çanaq dibi əzələlərinin aşağı tezlikli cərəyanlarla stimulyasiyası, elektroforez və bir sıra digər üsullar);
- ağır fiziki yüklənmələrdən tam imtina;
- uşaqlığın xaricə düşməsinə imkan verməyən xüsusi halqanın vaginaya yerləşdirilməsi (bu prosedur adətən cərrahi müdaxilənin mümkün olmadığı hallarda aparılır).
Cərrahi müalicə
uşaqlıq yolunun divarları üzərində plastik əməliyyat, bunun icrası zamanı divarların bir hissəsi kəsilib çıxarılır, nəticədə onların sahəsi azalır və orqan normal fizioloji vəziyyətə qayıdır; çanaq dibi əzələlərinin altına xüsusi sintetik torlar qoyulması və onların sonradan çanaq bağlarına bərkidilməsi yolu ilə möhkəmləndirilməsi. Bununla süni dəstəkləyici qurğu yaradılır ki, bu da uşaqlığın çölə düşməsinin qarşısını alır; uşaqlığın çıxarılması — bu əməliyyat adətən orqanın əhəmiyyətli düşməsi zamanı və gələcəkdə hamiləlik planlaşdırmayan qadınlara tətbiq edilir.
Profilaktika
Uşaqlıq və uşaqlıq yolunun sallanmasının qarşısını tam almaq həmişə mümkün deyil, xüsusən birləşdirici toxuması irsi olaraq zəif olan qadınlarda. Lakin çanaq dibinə düşən yükü azaltmaq və onun əzələlərini möhkəmləndirmək həm riski, həm də xəstəliyin irəliləməsini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
- Çanaq dibi əzələləri üçün məşqləri (Kegel məşqləri) müntəzəm yerinə yetirin — xüsusən hamiləlik zamanı və doğuşdan sonra. Onları düzgün icra etməyi həkim və ya fizioterapevt öyrədə bilər.
- Bədən çəkisini normada saxlayın: artıq çəki qarındaxili təzyiqi daimi artırır.
- Qəbizliyin qarşısını alın: kifayət qədər lif və maye qəbul edin, defekasiya zamanı güclü gücənməyin.
- Ağır yük qaldırmaqdan çəkinin, lazım gəldikdə yükü dizləri bükərək, düz belə qaldırın.
- Siqareti tərgidin və xroniki öskürəyi müalicə edin.
- Doğuşdan sonrakı bərpa dövründə həkimin tövsiyələrinə əməl edin, ağır fiziki işə tez qayıtmayın.
- Menopauzadan sonra müntəzəm ginekoloji müayinədən keçin — sallanmanın ilkin mərhələsi konservativ üsullarla yaxşı korreksiya olunur.
Yadda saxla!
Uşaqlıq və uşaqlıq yolunun sallanması həyat üçün birbaşa təhlükə yaratmır, lakin öz-özünə keçmir və zaman keçdikcə adətən irəliləyir. Erkən mərhələdə çanaq dibi məşqləri, pessari və digər konservativ üsullar kifayət edə bilər, qabaqlaşmış hallarda isə cərrahi müalicə tələb olunur. Utanc hissi səbəbindən müraciəti illərlə təxirə salmaq sidik və bağırsaq pozğunluqlarının ağırlaşmasına gətirib çıxarır.
Aşağıdakı hallarda həkimə təcili müraciət edin:
- sidiyi ümumiyyətlə ifraz edə bilməmək və ya qarnın aşağı hissəsində dolğunluq hissi ilə müşayiət olunan güclü çətinlik;
- xaricə çıxmış orqanı yerinə qaytarmaq mümkün olmaması, onun şişməsi, göyərməsi, güclü ağrı;
- çıxmış selikli qişada xora, qanaxma, irinli ifrazat;
- hərarət və bel nahiyəsində ağrı;
- menopauzadan sonra istənilən qanlı ifrazat.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Xeyr, müalicə seçimi sallanmanın dərəcəsindən, yaşdan və gələcəkdə uşaq sahibi olmaq istəyindən asılıdır. İlkin dərəcələrdə çanaq dibi əzələlərini möhkəmləndirən məşqlər, çəki nəzarəti və bəzən pessari (dəstəkləyici həlqə) istifadəsi kifayət edə bilər. Daha ağır dərəcələrdə və ya konservativ üsullar nəticə vermədikdə cərrahi müalicə tövsiyə olunur. Uyğun taktikanı ginekoloq fərdi müayinədən sonra müəyyən edir.
Müalicə olunmadıqda sallanma adətən tədricən proqressivləşir, xüsusən çanaq dibi əzələlərinə əlavə yüklənmə (ağır qaldırma, xroniki öskürək, qəbizlik) davam edərsə. Erkən dərəcələrdə vəziyyət uzun müddət sabit qala bilər, lakin özbaşına geri dönmür. Ona görə ilk əlamətlər yarandıqda həkimə müraciət etmək və məşqlərə vaxtında başlamaq prosesin irəliləməsinin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.
Hamilə qalmaq mümkündür, lakin sallanmanın dərəcəsi və seçilmiş müalicə üsulu nəzərə alınmalıdır. Konservativ müalicə alan qadınlarda hamiləlik adətən maneəsiz keçir, cərrahi müalicədən sonra isə həkimlər adətən doğuşdan sonrakı dövrə qədər hamiləliyi təxirə salmağı məsləhət görür, çünki doğuş prosesi bərpa olunmuş toxumalara əlavə yüklənmə yarada bilər. Fərdi tövsiyəni keçirilmiş əməliyyatın növünə əsasən ginekoloq verir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
