Düz bağırsağın sallanması düz bağırsaq divarının anal kanaldan xaricə çıxmasıdır. Defekasiya çətinliyi, selik ifrazı, qanama və nəcis saxlaya bilməmə ilə müşayiət oluna bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Rektal prolaps
- düz bağırsağın düşməsi
- prolapsus recti
Xəstəlik haqqında
Düz bağırsağın düşməsi bağırsağın ağır patologiyalarından biridir, bu zaman bağırsaq divarının bütün qatları anal dəlikdən xaricə çevrilir. Bu patoloji proses ən çox çanaq əzələlərinin zəifləməsi fonunda yaranır. Bu patoloji hadisənin xarakterik xüsusiyyətlərindən biri anal kanalın divarları ilə selikaltı qatın damarlarının sıxılmasıdır. Uzunmüddətli kompressiya nəticəsində selikli qişa göyümtül çalar alır və qan axınının dayanması səbəbindən nekrozlaşa (ölə) bilər.
Düşmədən əvvəl tez-tez daxili invaginasiya baş verir. Bu, düz bağırsağın yuxarıda yerləşən şöbələrinin aşağıda yerləşən şöbələrin lümeninə çıxıntı verdiyi, lakin bunun zamanı anal kanalın hüdudlarından kənara çıxmadığı vəziyyətdir.
Səbəbləri
Rektal prolaps bir neçə əlverişsiz amilin birləşməsi nəticəsində yarana bilər. Bağırsağın düşməsini provokasiya edən dəqiq səbəblər müəyyən edilməyib, lakin mütəxəssislər tərəfindən geniş bir sıra risk amilləri aşkar edilib. Əsaslara anatomik və konstitusional xüsusiyyətlər aiddir, bunlara daxildir:
- zəif bağ aparatı;
- peritoneumun çanaq cibinin böyük ölçüləri;
- düz və siqmoid bağırsaqların həddindən artıq hərəkətliliyi və s.
Patologiyanın inkişafında genetik amil və qapayıcı aparatın əzələlərində, bağırsağın divarında qazanılmış degenerativ dəyişikliklər də mühüm rol oynayır.
Bağırsağın düşməsinin bilavasitə səbəblərinə aiddir:
- güclü diareya;
- kəskin arıqlama;
- ağır fiziki yüklənmələr;
- bağırsağın boşaldılması üçün həddindən artıq gərginləşmə ilə müşayiət olunan uzunmüddətli qəbizlik;
- qarının küt travmaları (qarındaxili təzyiqin kəskin artması, yırtıq kimi düz bağırsağın anal dəlikdən xaricə çevrilməsini provokasiya edir).
Bağırsaq prolapsının inkişafına at quyruğunun (onun son şöbəsindən ayrılan onurğa beyni sinirləri dəstəsinin) zədələnməsi ilə müşayiət olunan onurğa beyni travması, toxumaların yaşla əlaqəli dəyişiklikləri, nevroloji xəstəliklərin nəticələri kömək edə bilər. Risk qrupuna doğuş etmiş qadınlar və yaşlı insanlar daxildir.
Təsnifat
Düz bağırsağın düşməsinin ümumi qəbul edilmiş təsnifatı simptomların ifadəliliyinə, xəstəliyin başlanmış olmasına və ağırlığına əsaslanır. Patoloji prosesin üç mərhələsi ayırd edilir:
- birinci mərhələ: düz bağırsaq yalnız defekasiya zamanı düşür;
- ikinci mərhələ: bağırsağın aşağı hissəsi fiziki yük zamanı düşməyə başlayır.
- üçüncü mərhələ: bağırsağın prolapsı yeriş zamanı və ya şaquli vəziyyətə keçərkən baş verir.
Klinik mənzərə
Patologiyanın inkişafının ilkin mərhələsində, yalnız selikli qişa düşdükdə, onu müstəqil şəkildə asanlıqla yerinə salmaq olar. Bu zaman xoşagəlməz simptomatika olmur, lakin müalicəyə başlanılmasa, xəstəliyin gedişatı ağırlaşacaq və düşmə tam olacaq. Bu zaman bağırsağın düşmüş hissəsi silindrik forma alır və şişi xatırladır. Uzun müddət yerinə salınmasa, selikli qişa şişir, xoralaşır, qanaxır. Bağırsağın düşməsinin digər əlamətlərinə aşağıdakılar aiddir:
- nəcis saxlaya bilməmə;
- anus nahiyəsinin şişməsi;
- anal dəlikdən seliyin ifraz olunması;
- anal sfinkterin tonusunun azalması;
- anal dəlikdən qansızma ifrazatı və ya qanaxma;
- anal dəlikdə sanki yad cisim olduğu kimi gərginlik hissi.
Ağrı sindromu düz bağırsağın düşməsinin xarakterik simptomu deyil. Ağrı bağırsağın bir hissəsinin sıxılması hallarında və ya əhəmiyyətli düşmə zamanı meydana çıxa bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Təcrübəli proktoloq əksər hallarda ilkin baxış zamanı artıq diaqnoz qoya bilər. Onu dəqiqləşdirmək və düzgün müalicə protokolunu seçmək üçün xəstəliyin ağırlığının qiymətləndirilməsi tələb olunur. Bu məqsədlə xəstəyə əlavə instrumental müayinələr təyin edilir. Bağırsaq prolapsının ifadəlilik dərəcəsini müəyyən etməyə imkan verir:
- anal manometriya, bu test anal sfinkter əzələlərinin gücünü tədqiq etmək və saxlama funksiyasını qiymətləndirmək üçün nəzərdə tutulub;
- transrektal USM, onun köməyi ilə həkim anal sfinkter əzələlərinin və onu əhatə edən toxumaların strukturunu və formasını qiymətləndirir;
- defekoqrafiya (proktoqrafiya), bu müayinə düz bağırsağın nəcisi nə dərəcədə yaxşı saxladığını və boşaldığını qiymətləndirmək üçün tətbiq edilir;
- kolonoskopiya, bu diaqnostik prosedurun köməyi ilə mütəxəssis bağırsağın bütün daxili səthini vizual olaraq nəzərdən keçirə və orada mövcud olan problemləri aşkar edə bilər;
- anal elektromioqrafiya, bu test anal sfinkterin düzgün işləməməsinə səbəb olan sinir zədələnmələrini aşkar etməyə imkan verir, həmçinin onun köməyi ilə anal əzələlərin və bağırsağın işinin koordinasiyası müəyyən edilir.
Zəruri hallarda diaqnostikaya əlaqədar profilli mütəxəssislər, məsələn, nevroloqlar cəlb edilir.
Müalicə
Patologiyanın ilkin formalarında müalicə konservativ ola bilər, lakin təcrübə göstərir ki, bu üsullar tam uğur təmin etmir. Optimal variant cərrahi müdaxilə hesab edilir.
Bu cür terapiya əməliyyatdan əvvəl aparılır və qəbizliyin qarşısını almaq üçün əməliyyatdan sonrakı dövrdə nəcisin normallaşdırılmasından ibarətdir. İlk növbədə xəstənin qidalanma rasionu dəyişdirilir, ona qaba lifli qida məhsulları əlavə edilir və içki rejimi gücləndirilir. Əgər nəcis bərpa olunmursa, həkim fizioloji təsirə malik uyğun laksativ vasitələr seçir.
Cərrahi müalicə
Düz bağırsağın düşməsinin müalicəsi üçün bir neçə cərrahi üsul tətbiq edilir.
- Rektosakropeksiya. Bağırsağı verilmiş vəziyyətdə saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş alloprotez, tor şəkilli allotransplant vasitəsilə yerinə yetirilir. Cərrahi manipulyasiyalar ondan ibarətdir ki, ilk növbədə bağırsaq anal əzələlərin səviyyəsinə qədər qaldırılır, sonra yuxarı çəkilir və oma ilə düz bağırsaq arasında yerləşən presakral fasiyaya tor şəkilli allotransplant vasitəsilə fiksasiya edilir.
- Kümmel əməliyyatı. Bu cərrahi manipulyasiya oma burnuna qədər qaldırılmış bağırsağın düyün tikişləri ilə fiksasiyasından ibarətdir.
Abdominal cərrahi müdaxilələr həm kəsiklər vasitəsilə, açıq girişlə, həm də az invaziv laparoskopik üsulla, 3 kiçik deşik vasitəsilə yerinə yetirilə bilər.
Xarici kəsiklər olmadan yerinə yetirilən bir neçə əməliyyat mövcuddur. Bütün manipulyasiyalar anal dəlik vasitəsilə həyata keçirilir.
- Delorm əməliyyatı. Bu, bağırsağın düşən selikli qişa hissəsinin kəsilib çıxarılması və onun yerində, düşmədən qoruyaraq onu saxlayacaq əzələ manjetinin yaradılmasından ibarətdir.
- Altmeyer əməliyyatı. Bu, düz bağırsağın düşən hissəsinin çıxarılması və kolo-anal anastomozun (bağırsağın qalan hissəsinin anal kanalla birləşdirilməsinin) formalaşdırılmasıdır.
Cərrahi müdaxilə xəstələrin əksəriyyətinə düz bağırsağın düşməsinin mənfi simptomatikasından tamamilə xilas olmağa imkan verir.
Reabilitasiya
Hospitallaşma və tam reabilitasiya müddəti əməliyyatın növündən asılıdır. Cərrahi müdaxilədən sonra həddindən artıq gərginləşməni istisna etmək, nəcisi nəzarətdə saxlamaq, qəbizliyə və güclü dartınmalara yol verməmək vacibdir. Həzm traktının normal fəaliyyətini rasional qidalanma təmin edir. Əməliyyat olunmuş xəstə üçün rasion onun ehtiyac və istəkləri nəzərə alınmaqla fərdi qaydada tərtib edilir. Bundan əlavə, ağırlıq qaldırmaqdan, intensiv fiziki yükdən, cinsi əlaqədən, həddindən artıq qızmadan və soyumadan, hovuza getməkdən və açıq su hövzələrində çimməkdən imtina etmək lazımdır.
Bundan başqa, əməliyyatdan sonra xəstələr bərpa prosesini qiymətləndirmək və residivi erkən aşkar etmək üçün proktoloqa müraciət etməlidirlər. Baş çəkmələrin tezliyini həkim müəyyən edir.
Profilaktika
Bağırsağın düşməsinin qarşısını almağın əsas yolu bağırsağın normal işini təmin edən tədbirlərdir. Həkimlər qidalanmaya diqqətlə əməl olunmasını tövsiyə edirlər. Menyuya daha çox kəpək, turşudulmuş süd məhsulları, qaba lifli qida daxil edilməlidir. Bundan əlavə, ağırlıq qaldırmaq və həddən artıq fiziki yük, xüsusilə prolaps inkişafı riski yüksək olduqda, istisna edilməlidir.
Yadda saxla!
Bağırsağın düşməsi ciddi patologiyadır, bir dəfə yarandıqdan sonra artıq yox olmur, əksinə tədricən proqressivləşməyə davam edir. Müalicəyə başlanılmasa, bağırsağın düşən hissəsi daim böyüyəcək, anal sfinkter isə uzanacaqdır. Xəstəliyin özü insan üçün ağır sınaqdır, lakin düz bağırsağın düşməsinin nəticələri son dərəcə təhlükəli ola bilər. Ən qorxulu fəsadlar bunlardır:
- kəskin bağırsaq keçməzliyi;
- bağırsaq hissələrinin boğulması;
- rektal qanaxma;
- selikli qişanın xoraları;
- peritonit.
Patologiyanın daha ağır formaya keçməsinin və ya fəsadların inkişafının qarşısını almaq üçün düşmənin ilk əlamətlərində həkimə müraciət etmək, sonra isə planlı əməliyyatın aparılmasını yubatmamaq lazımdır. Həkimlər problemi nə qədər tez aradan qaldırsalar, nəticələr bir o qədər yaxşı olacaq və sağalma bir o qədər tez keçəcək. Xəstələrdə əməliyyatdan sonra sosial aktivlik bərpa olunur, psixoloji komplekslər aradan qalxır və cinsi həyat normallaşır.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin və ya zədənin xüsusiyyətləri və pasiyentin fərdi vəziyyəti nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Hamiləlik zamanı babasil
Babasil – düz bağırsağın ətrafında düyünlər əmələ gətirən hemorroidal venaların iltihabı və patoloji genişlənməsi ilə bağlı xəstəlikdir. Bu,…
İstiqamət: Proktologiya
Xroniki hepatitin müalicəsi
Xroniki hepatitlər – keçirilmiş virus hepatitindən, bəzi medikamentlərin qəbulundan sonra, spirtli içkilərdən sui-istifadə zamanı inkişaf edən və iltihabi…
İstiqamət: Hepatologiya
Hepatitlər – qaraciyərin iltihabi xəstəlikləri
Hər il hepatologiya sahəsində qaraciyər xəstəliklərini daha effektiv diaqnostika etməyə və müalicə etməyə imkan verən kəşflər olunur. Xəstəliyin…
İstiqamət: Hepatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
