Endometriumun hiperplaziyası – uşaqlığın daxili qatının patoloji şəkildə böyüməsi (həddindən artıq artması) ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Xəstəlik qadınlarda demək olar ki, istənilən yaşda inkişaf edə bilər, lakin ən çox gec reproduktiv dövrdə rast gəlinir. Onun əsas təhlükəsi az simptomlu gedişidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Endometriumun qalınlaşması
Xəstəlik haqqında
Endometrium uşaqlığın daxili selikli qişasıdır. Hər aybaşı siklində o, estrogen hormonunun təsiri altında qalınlaşır, progesteronun təsiri ilə isə hamiləliyə hazırlanır və hamiləlik olmadıqda aybaşı zamanı qopur. Estrogenin təsiri uzun müddət progesteronla tarazlaşdırılmadıqda, endometrium həddindən artıq qalınlaşır və onun hüceyrələrinin quruluşu dəyişir. Bu vəziyyət endometriumun hiperplaziyası adlanır.
Beynəlxalq qiymətləndirmələrə görə, endometriumun hiperplaziyası anormal uşaqlıq qanaxmalarının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biridir. Xəstəlik əsasən menopauza ərəfəsində və menopauzadan sonra, həmçinin artıq çəkisi, polikistoz yumurtalıqlar sindromu, 2-ci tip şəkərli diabeti olan və ya progesteronsuz estrogen preparatları qəbul edən qadınlarda inkişaf edir.
Həkimlər hiperplaziyanı iki əsas qrupa bölürlər: atipiyasız və atipik. Atipiyasız hiperplaziya bədxassəli şişə nadir hallarda çevrilir və çox vaxt hormonal müalicəyə yaxşı cavab verir. Atipik hiperplaziya isə xərçəngönü vəziyyət sayılır: bu formada endometrium xərçənginin yaranma riski xeyli yüksəkdir və müalicəyə daha ciddi yanaşma tələb olunur. Menopauzadan sonra istənilən qanaxma müayinə üçün səbəbdir.
Səbəbləri
Bu günə qədər ginekoloqlar həmişə endometrium hiperplaziyasının niyə inkişaf etməsi barədə vahid fikrə gəlmirlər. Əksər hallarda xəstəliyin uşaqlığın daxili qatında neyrohumoral dəyişikliklər fonunda yarandığı qəbul edilir ki, bu da endometriumun patoloji artımını provokasiya edir.
Bu pozğunluqların mümkün səbəbləri:
- Bioloji aktiv maddələrin ifrazının yanlış siklliliyində təzahür edən hormonal disbalans;
- endometrium qatının reseptorlarının funksiyasının pozulması, onların hormonlardan gələn siqnalları adekvat şəkildə qəbul etməməsi;
- autoimmun xəstəliklər;
- maddələr mübadiləsinin düzgün olmaması;
- hormonlar ifraz edən yumurtalıq şişləri;
- bioloji aktiv hormonların bir hissəsinin qeyri-kafi parçalanmasına gətirib çıxaran qaraciyər xəstəlikləri.
Endometrium hiperplaziyası çox vaxt digər daxili orqan xəstəlikləri fonunda və ya ağırlaşdırılmış mama-ginekoloji anamnez fonunda inkişaf edir. Xəstəliyin yaranma riskini artıran amillər bunlardır:
- Qaraciyərin və/və ya öd kisəsinin xroniki xəstəliklərinin olması;
- artıq bədən çəkisi;
- tez-tez düşüklər və ya hamiləliklərin olmaması;
- 35 yaşdan yuxarı yaş;
- endokrin xəstəliklər (2-ci tip şəkərli diabet, hipotiroidizm);
- hormonal vasitələrin uzunmüddətli qəbulu;
- siqaret çəkmə, alkoqoldan, narkotiklərdən sui-istifadə.
Provokasiyaedici amillərin böyük sayına baxmayaraq, xəstəliyin yaranmasında mühüm rolu genetik meyillilik oynayır. Buna görə də risk qrupuna daxil olan qadınlar (ana xətti üzrə yaxın qohumlarında endometrial hiperplaziya olmuşdur) ildə 1 dəfə menstrual siklin 5-7-ci günündə uşaqlığın ultrasəs müayinəsindən keçməlidirlər.
Təsnifat
Endometrium hiperplaziyasının təsnifatı üçün əsas meyar törəmələrin morfoloji və histoloji quruluşudur. Ginekoloqlar xəstəliyin aşağıdakı növlərini ayırırlar:
- Vəzili hiperplaziya. Endometriumun vəzili hissəsinin ocaqlı və ya diffuz artması baş verir, boşluqların (kistlərin) yaranması mümkündür.
- Atipik hiperplaziya. Xəstəliyin ən əlverişsiz formasıdır, yüksək bədxassəli çevrilmə riski ilə xarakterizə olunur.
Patologiyanın formasından asılı olaraq ginekoloq fərdi qaydada müalicə və reabilitasiya üçün optimal variantı seçir.
Klinik mənzərə
İnkişafının ilkin mərhələlərində endometriumun patoloji artması simptomların olmaması ilə xarakterizə olunur. Bəzən xəstəlik ginekoloqun növbəti profilaktik müayinəsi zamanı ultrasəs müayinəsi ilə aşkar olunur və konkret qadın üçün xoşagəlməz sürprizə çevrilir.
Xəstəliyin daha gec mərhələlərində aşağıdakı əlamətlər meydana çıxır:
- 7 gündən çox davam edən qanlı ifrazatların müşahidə olunduğu uzun menstruasiyalar.
- Çox bol menstruasiyalar. Bu halda bir gün ərzində 3-4-dən çox bez istifadə olunur, çox vaxt qan laxtaları mövcud olur.
- Menstruasiya arası qanlı ifrazat. Menstruasiya olmayan günlərdə spontan uşaqlıq qanaxmaları qadının xüsusi diqqətini tələb edir.
- Qarnın aşağı hissəsində dartıcı xarakterli narahatlıq və ağrı. Həmişə endometrium hiperplaziyasına işarə etmir, lakin həkimə vaxtında müraciət üçün səbəbdir.
- Dərinin solğunluğu, saç və dırnaqların keyfiyyətinin pisləşməsi. Bütün bunlar uşaqlıq qanaxmaları fonunda yarana bilən anemiyanın nəticəsidir.
Təsvir olunan simptomların meydana çıxması endometrium hiperplaziyasının mümkün mövcudluğunu göstərir. Tam qadın sağlamlığının qorunması üçün dərhal ixtisaslaşmış tibbi yardım almaq çox vacibdir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Xəstəliyin diaqnostikası anamnezin toplanması və pasiyentin şikayətlərinin qiymətləndirilməsi ilə başlayır. Hələ qadınla ilkin söhbət zamanı ginekoloq endometrium hiperplaziyasından şübhələnə bilər. Digər patologiyaları istisna etmək üçün ənənəvi ginekoloji müayinə aparılır (cinsiyyət orqanlarının müayinəsi, uşaqlığın və əlavə törəmələrin palpasiyası). Lakin uşaqlığın daxili səthinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün bu metodlar az informativdir, buna görə əlavə diaqnostikanın aparılması tələb olunur:
- Histeroskopiya. Metod videokameralı endoskopik cihazın vajina və servikal kanal vasitəsilə uşaqlıq boşluğuna yeridilməsini nəzərdə tutur. Ginekoloq real vaxt rejimində uşaqlığın daxili qatını qiymətləndirə bilər.
- Transvaginal USM. Ultrasəs vasitəsilə ginekoloq endometriumun qalınlığını və menstrual siklin gününə uyğunluğunu qiymətləndirir, diffuz və ya lokal hiperplaziyanı vizuallaşdırır.
Xəstəliyin mümkün səbəblərini aşkar etmək üçün laborator testlər, endometrium qaşıntılarının histoloji müayinəsi təyin edilir.
Müalicə
Müalicə üsulları
Endometrium hiperplaziyasının müalicəsi həmişə kompleks və fərdidir. Terapevtik metodun seçimi çox dərəcədə pasiyentin yaşından asılıdır. Həm konservativ, həm də cərrahi yanaşmalar tətbiq olunur.
Konservativ müalicə
Konservativ müalicə histoloji diaqnoz təsdiqləndikdən sonra təyin olunur. Onun vəzifəsi residivlərin qarşısının alınması və endometrium səviyyəsində neyrohumoral qarşılıqlı təsirlərin normallaşdırılmasıdır. Atipiyasız hiperplaziyada əsas müalicə progestagenlərdir, o cümlədən levonorgestrel ifraz edən uşaqlıqdaxili sistem. Hormonal dəstək üçün vasitələrin seçimi pasiyentin yaşından asılıdır:
- Reproduktiv dövr. Müalicə ovulyator prosesin və iki fazalı menstrual siklin normallaşdırılmasına yönəlir.
- Premenopauza və menopauza. Terapiya menstrual funksiyanın sönməsi prosesini sürətləndirməyə yönəldilir.
Yeniyetmə yaşlı qızlarda endometrium hiperplaziyasının müalicəsi hormonal terapiya ilə başlayır. Bu dövrdə qaşıntı yalnız uşaqlıq qanaxması fonunda ağır anemiya olduqda aparılır.
Kompleks terapiya çərçivəsində istənilən yaşda pasiyentlərə anemiya əlamətləri ilə mübarizə üçün preparatlar göstərilir.
Endometrium hiperplaziyasının müalicəsi həmişə məsuliyyətli prosesdir və hər klinik halın xüsusiyyətlərini (provokasiyaedici amillər, mamalıq anamnezi, daxili orqanların patologiyaları və s.) nəzərə alır. Buna görə də sağlamlığınızı yalnız peşəkarlara etibar etmək lazımdır.
Cərrahi müalicə
Endometrium hiperplaziyasına şübhə olduqda diaqnozu dəqiqləşdirmək və atipiyanı istisna etmək üçün endometriumdan material götürülməsi vacibdir. Adətən histeroskopiya nəzarəti altında məqsədyönlü biopsiya (zərurət olduqda uşaqlıq boşluğunun qaşıntısı) və ya ambulator aspirasion biopsiya aparılır. Bu prosedur ilk növbədə diaqnostik məqsəd daşıyır və hamı üçün məcburi müalicə mərhələsi deyil: atipiyasız hiperplaziyada əsas müalicə hormonal terapiyadır, histeroskopiya zamanı isə ocaqlı törəmələr (məsələn, poliplər) çıxarılır.
Bəzi hallarda cərrahi müalicə radikal metodları da əhatə edə bilər – planlı qaydada uşaqlığın çıxarılması. Bu taktika atipik hiperplaziyası olan, həmçinin təkrarlanan hiperplaziyası olan və hormonal terapiyadan effekt almayan qadınlara tətbiq olunur. Bu pasiyentlər endometrium xərçənginin inkişafı üzrə risk qrupuna daxildir, buna görə də profilaktik məqsədlə uşaqlıq çıxarılır. Hamiləlik planlaşdıran gənc qadınlarda, hətta atipik hiperplaziyada da, uşaqlığı saxlayan hormonal müalicə ciddi histoloji nəzarət altında mümkündür.
Reabilitasiya
Azinvaziv prosedurlar (histeroskopiya + uşaqlıq boşluğunun qaşınması) uzunmüddətli reabilitasiya tələb etmir. Qadın manipulyasiyanın aparıldığı gün birbaşa klinikanı tərk edə bilər. 2-3 həftə ərzində istilik təsirindən (sauna, hamam ziyarətləri), cinsi həyatdan və fiziki həddindən artıq yüklənmədən uzaq durmaq lazımdır. Tam bərpa 1 aya qədər davam edir.
Uşaqlıq çıxarıldıqda pasiyent qadın daha 5-7 gün ginekoloqların nəzarəti altında qalır. Kompleks reabilitasiya çərçivəsində antibiotiklər və ağrıkəsici vasitələr (lazım gələrsə) təyin edilir. Tam bərpa 3 aya qədər çəkə bilər.
Profilaktika
Endometrium hiperplaziyasının profilaktikası istənilən ginekoloji patologiyanın vaxtında müalicəsindən və ginekoloq tərəfindən müntəzəm profilaktik müayinələrdən ibarətdir.
Yadda saxla!
Ginekoloq kimi deməliyəm ki, endometrium hiperplaziyası gənc və orta yaşlı qadınlar arasında getdikcə daha tez-tez rast gəlinir. Fəsadların inkişafının yüksək riski səbəbindən xəstəlik vaxtında diaqnostika olunmalıdır. Hər hansı anlaşılmaz ginekoloji simptomlar yarandıqda həkimə müraciəti ləngitmək olmaz. İxtisaslaşmış yardım üçün erkən müraciət tam sağalmaya və cinsi və reproduktiv funksiyanın keyfiyyətinin normallaşmasına kömək edir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Qalınlaşmış və strukturu dəyişmiş endometrium bəzi qadınlarda döl yumurtasının implantasiyasını çətinləşdirərək hamiləliyin baş verməsinə və ya davam etməsinə mane ola bilər. Bu, hiperplaziyanın növündən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq dəyişir, hər qadında eyni dərəcədə baş vermir. Hamiləlik planlaşdırılırsa, əvvəlcə vəziyyətin müalicə edilməsi tövsiyə olunur. Konkret taktika ginekoloqla aparılan müzakirə əsasında fərdi müəyyənləşdirilir.
Endometriumun hiperplaziyası özü klassik irsi xəstəlik sayılmır, o, əsasən estrogenin progeron ilə balanslaşmadığı hormonal pozğunluqla bağlıdır. Lakin piylənmə, şəkərli diabetə meyillilik və ya hormonal disbalans kimi risk amilləri ailədə təkrarlana bilər, bu da dolayı yolla riski artıra bilər. Birbaşa genetik ötürülmə isə tipik hal deyil. Ailə anamnezi mürəkkəb olduqda ginekoloqla əlavə müzakirə faydalı ola bilər.
Xeyr, hər pasiyentə tələb olunmur. Müalicə taktikası hiperplaziyanın növündən, yaşdan və reproduktiv planlardan asılıdır — bir çox halda hormonal terapiya kifayət edir. Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi, atipik dəyişikliklərdən şübhələnildikdə və ya təkrarlanan hallarda isə qaşıma və ya histeroskopiya lazım gələ bilər. Konkret yanaşmanı ginekoloq müayinə nəticələrinə əsaslanaraq fərdi qaydada seçir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
