Densitometriya sümük toxumasının mineral sıxlığını ölçən rentgen müayinəsidir. O, osteopeniya və osteoporozu hələ heç bir şikayət yaranmamış aşkar etməyə və sınıq riskini qiymətləndirməyə imkan verir. Həkim onu menopauzadan sonra qadınlara, 50 yaşdan yuxarı insanlara və sümükləri zəiflədən xəstəliklər olduqda təyin edir.
- Müddət
- 15–30 dəqiqə
- Rəy hazır olur
- 30 dəqiqə
- Qiymət
- 45 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- rentgenodensitometriya
- rentgen densitometriyası
- sümük sıxlığının ölçülməsi
- ikienerjili rentgen absorbsiometriyası
- DEXA
Müayinənin təsviri
Densitometriya zamanı aparat sümükdən iki fərqli enerjili zəif rentgen dəstəsi keçirir və sümüyün onları nə qədər saxladığını ölçür. Kompüter proqramı bu məlumatlardan sümüyün mineral sıxlığını hesablayır.
Müayinə imkan verir:
- osteopeniyanı (sümük kütləsinin ilkin itkisi) və osteoporozu (sümüyün kövrəkləşməsi) klinik əlamətlər yaranmamış aşkar etməyə;
- menopauzada olan qadınlarda, yaşlılarda, endokrin və revmatoloji xəstəliyi olanlarda, sümük kütləsini azaldan dərman qəbul edənlərdə sınıq riskini qiymətləndirməyə;
- osteoporoz müalicəsinin effektini izləməyə və lazım olduqda onu dəyişməyə.
Adətən onurğanın bel şöbəsi və bud sümüyünün yuxarı hissəsi ölçülür: sümük seyrəlməsi bu nahiyələrdə daha erkən görünür və sınıqlar burada daha təhlükəlidir.
FRAX üzrə sınıq riski
Sümük sıxlığı aşağı çıxdıqda həkim əlavə olaraq sınıq riskini FRAX metodu ilə hesablaya bilər. Bu, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının ekspertlərinin iştirakı ilə hazırlanmış proqramdır və növbəti 10 ildə sınıq ehtimalını fərdi olaraq qiymətləndirir. O, sümük sıxlığı ilə yanaşı yaşı, cinsi, çəkini, boyu, keçmişdəki sınıqları və risk yaradan xəstəlikləri nəzərə alır. Nəticə iki göstəricidən ibarətdir: əsas osteoporotik sınıq riski və bud boynu sınığı riski. Risk yüksək olduqda, sümük sıxlığı normal olsa belə, müalicə təyin edilə bilər.
Üstünlüklər
Densitometriya sümük sıxlığını adi rentgendən daha dəqiq ölçür və osteoporozu sınıqdan əvvəl aşkar edir.
-
Sınıqdan əvvəl aşkarlama
Sümük itkisi simptomsuz dövrdə, ilk sınıq baş verməmişdən əvvəl müəyyən edilə bilər.
-
Rəqəmlə nəticə
Sümüyün mineral sıxlığı rəqəmlərlə ifadə olunur və norma ilə müqayisə edilir.
-
Çox aşağı şüa yükü
Şüalanma dozası adi rentgen şəklindəkindən də xeyli azdır.
-
Müalicəyə nəzarət
Təkrar ölçmələr osteoporoz müalicəsinin effektini dinamikada qiymətləndirməyə imkan verir.
Göstərişlər
Densitometriya aşağıdakı hallarda tövsiyə olunur:
- 50 yaşdan yuxarı yaş, xüsusilə menopauzadan sonrakı dövrdə olan qadınlar;
- yüngül zərbədən və ya adi yıxılmadan baş vermiş sınıqlar;
- kalsium mübadiləsini pozan xroniki xəstəliklər — qalxanabənzər və qalxanabənzərətrafı vəzilərin, böyrəklərin, bağırsağın xəstəlikləri;
- kortikosteroidlər və ya qıcolma əleyhinə dərmanlarla uzunmüddətli müalicə;
- boyun azalması, kürəyin əyilməsi və sümük möhkəmliyinin azalmasına işarə edən digər əlamətlər;
- onurğa və bud sümüyü sınıqları riskinin fərdi hesablanması;
- osteoporoz müalicəsinin nəticəsinin qiymətləndirilməsi.
Əks göstərişlər
Densitometriyada şüa yükü çox azdır və mütləq əks göstərişi yoxdur. Lakin bəzi hallarda müayinə aparılmır və ya nəticəsi etibarsız ola bilər.
Nisbi əks göstərişlər:
- hamiləlik və ya onun ehtimalı;
- son 1–2 həftədə barium ilə rentgen müayinəsi, eləcə də bu yaxınlarda kontrast maddə və ya radioizotop preparatı ilə aparılmış müayinələr (KT, sintiqrafiya) — nəticə təhrif oluna bilər;
- ölçülən nahiyədə metal konstruksiyalar — endoprotez, onurğada fiksasiya sistemləri; bu halda həkim başqa nahiyəni seçə bilər;
- aparatın yol verdiyi həddi aşan bədən çəkisi;
- müayinə boyu tərpənmədən uzana bilməmək.
Bu hallardan biri sizə aiddirsə, müayinədən əvvəl həkimə deyin.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
- Osteoporoz
- Osteopeniya
- Postmenopauza
- Klimaks (menopauzal keçid)
- Onurğanın kompression sınığı
- Yaşlılarda bud boynu sınığı
- Hiperparatireoz
- Kuşinq sindromu
- Çölyak xəstəliyi
- Hipoqonadizm
- D vitamini çatışmazlığı
- Ehlers-Danlos sindromu
- Osteogenezis imperfekta
- Prader-Villi sindromu
- Yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı
- Terner sindromu
- Birincili biliar xolangit
- Prolaktinoma
- Nəhənghüceyrəli arteriit
- Ekzokrin pankreas çatışmazlığı
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 24 saat
Bir gün əvvəl kalsium preparatlarını qəbul etməyin.
-
Müayinə 15–30 dəqiqə
Siz masada uzanırsınız, aparatın qolu onurğanı və budu skan edir.
-
Nəticə 30 dəqiqə
Sümük sıxlığının göstəriciləri və həkimin rəyi hazır olur.
Müayinəyə hazırlıq
- Müayinədən 24 saat əvvəl kalsium preparatları qəbul etməyin.
- Barium ilə rentgendən sonra densitometriyanı ən azı 1–2 həftə keçdikdən sonra edin, yaşlılarda bu müddət daha uzun ola bilər.
- Bu yaxınlarda kontrastla KT və ya sintiqrafiya etdiribsinizsə, həkimə məlumat verin.
- Düyməsiz, zəncirbəndsiz, metal hissəsi olmayan rahat paltar geyinin.
- Reproduktiv yaşda olan qadınlar müayinəni aybaşı günlərinə və ya onun bitməsindən dərhal sonraya planlaşdırmalıdır — bu, hamiləlik ehtimalını istisna edir.
Yemək və içməklə bağlı məhdudiyyət yoxdur.
Müayinə necə keçir
- Siz xüsusi masaya arxası üstə uzanırsınız. Onurğanı ölçmək üçün ayaqlarınız dayağın üzərinə qaldırılır, bud sümüyünü ölçmək üçün isə ayaq bir qədər içəri çevrilir.
- Aparatın qolu bədəninizin üzərindən yavaş-yavaş keçərək nahiyəni skan edir.
- Bu zaman tərpənməmək vacibdir, hərəkət nəticənin dəqiqliyini azaldır.
- Kompüter alınan məlumatları təhlil edir və sümük sıxlığını hesablayır.
Müayinə ağrı və narahatlıq yaratmır, qapalı kabinə girmək lazım deyil.
Nəticənin yozulması
Müayinədən sonra sümük sıxlığının rəqəmsal göstəricilərini və həkimin yazılı rəyini alırsınız. Rəyi klinikada təqdim edirik, onu saytın «Müayinə nəticələri» bölməsində də görə bilərsiniz.
Rəydə hər nahiyə üzrə iki əsas göstərici verilir:
- T-meyar — sümük sıxlığınızın gənc sağlam insanın orta göstəricisi ilə müqayisəsi. –1 və yuxarı normadır, –1-dən –2,5-ə qədər osteopeniya, –2,5 və aşağı osteoporoz hesab olunur;
- Z-meyar — sizin yaşınız və cinsinizdə olan insanlarla müqayisə; uşaqlarda, gənclərdə və menopauzaya qədər qadınlarda əsasən bu göstəriciyə baxılır.
Nəticəni endokrinoloq, revmatoloq, travmatoloq-ortoped və ya ailə həkimi yaşınızı, hormonal vəziyyətinizi və digər risk amillərini nəzərə alaraq qiymətləndirir. Bundan asılı olaraq qidalanma və fiziki fəallıq barədə tövsiyələr, sümük itkisini ləngidən dərmanlar və təkrar densitometriya təyin edilə bilər.
Müayinədən sonra
Densitometriya ağrısızdır və bərpa tələb etmir. Evə və ya işə dərhal gedə bilərsiniz; müayinədən əvvəl dayandırdığınız kalsium preparatlarını yenidən qəbul etmək barədə həkimin göstərişinə əməl edin.
Rəy adətən 30 dəqiqə ərzində hazır olur.
Yadda saxla!
Osteoporoz uzun müddət heç bir əlamət vermir və çox vaxt ilk dəfə sınıqla — hətta yüngül zərbədən sonra — özünü göstərir. Risk amilləriniz varsa, şikayət olmasa da müayinədən keçin.
- Təkrar ölçmələri mümkünsə eyni aparatda edin: müxtəlif aparatların nəticələrini birbaşa müqayisə etmək olmur.
- Dinamikada nəzarət adətən 1–2 ildən bir aparılır, dəqiq müddəti həkim müəyyən edir.
Qiymət cədvəli
- Densitometriya 45 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Bu, qan analizi deyil, xüsusi rentgen müayinəsidir və densitometriya adlanır. Sümük sıxlığını ölçmək üçün əsas üsul ikienerjili rentgen densitometriyasıdır. Qan analizləri isə osteoporozun səbəbini axtarmaq üçün əlavə olaraq təyin edilə bilər.
Xeyr. Müayinədə şüa dozası adi döş qəfəsi rentgenindən də azdır, ona görə ölçməni müalicəyə nəzarət üçün təkrarlamaq təhlükəsizdir. Yalnız hamiləlik zamanı müayinə aparılmır.
Bəli. Osteoporoz qadınlarda daha tez-tez rast gəlinsə də, kişilərdə də olur, xüsusilə 70 yaşdan sonra, uzun müddət hormon preparatları qəbul etdikdə, siqaret və spirtli içki istifadə etdikdə. Risk amilləri olan kişilərə də müayinə tövsiyə edilir.
Adətən endokrinoloq, revmatoloq və ya travmatoloq-ortoped. Həkim riskləri fərdi qiymətləndirir, lazım olduqda əlavə analizlər təyin edir və müalicə taktikasını seçir.
Müayinədən keçmək istəyirsiniz?
Sizə uyğun gün və saatı seçək, hazırlıq qaydalarını və qiyməti əvvəlcədən izah edək. Zəng edin və ya onlayn qeydiyyatdan keçin.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Faydalı Məqalələr
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mammoqrafiyaya hazırlıq: müayinədən əvvəl bilməli olduqlarınız
Mammoqrafiyanın məqsədini və hazırlıq qaydalarını bilmək müayinəni daha rahat təşkil etməyə kömək edir. Yeni şikayət varsa, bunu skrininq…
İstiqamət: Mammologiya / Rentgenologiya / Preventiv tibb
Süd vəzi USM-i və mammoqrafiya: biri digərini əvəz edirmi?
USM və mammoqrafiya müxtəlif məlumat verir. Seçim yalnız cihazın rahatlığına deyil, yaşa, riskə, şikayətə və əvvəlki nəticələrə əsaslanmalıdır.
İstiqamət: Mammologiya / USM diaqnostikası / Rentgenologiya
Boruları “yumaq” nə deməkdir: müayinə ilə müalicəni ayırd edin
Borulara maye verilməsi ifadəsi müxtəlif prosedurlar üçün işlədilə bilər. Keçiriciliyin yoxlanması ilə maneənin etibarlı aradan qaldırılması eyni nəticə…
İstiqamət: Reproduktologiya / Rentgenologiya
Məmə ucundan ifrazatda duktoqrafiya nə vaxt müzakirə olunur?
Duktoqrafiya seçilmiş hallarda süd axacağını kontrastla qiymətləndirir. Hər ifrazatda ilk test deyil və digər müayinələrin nəticələri ilə birlikdə…
İstiqamət: Mammologiya / Rentgenologiya
