Ossa
Sümüklər skeletin əsasını təşkil edən canlı, daim yenilənən orqanlardır. Onlar bədənə dayaq verir, daxili orqanları qoruyur, hərəkətdə ling rolunu oynayır və kalsium ehtiyatı saxlayır.
Sistem: Dayaq-hərəkət sistemi
Yerləşməsi
Sümüklər bütün bədən boyu yerləşir və oynaqlar, bağlar vasitəsilə vahid skelet əmələ gətirir: kəllə, onurğa sütunu, döş qəfəsi, çiyin və çanaq qurşaqları, ətrafların sümükləri.
Quruluşu
Sümüyün xarici səthi sümük örtüyü (periost) ilə örtülüdür — burada damarlar və sinirlər var, sümüyün qalınlıqca böyüməsi və sınıqdan sonra bərpası buradan gedir. Altında sıx (kompakt) maddə, daxildə isə süngərvari maddə və sümük iliyi yerləşir.
| Hüceyrə | Funksiyası |
|---|---|
| Osteoblastlar | yeni sümük toxuması qurur |
| Osteoklastlar | köhnə sümük toxumasını parçalayır |
| Osteositlər | sümük toxumasının «sakinləri», onun vəziyyətinə nəzarət edir |
Funksiyası
Sümük toxuması daim yenilənir — köhnə toxuma parçalanır, yenisi qurulur. Gənclikdə qurulma üstünlük təşkil edir və sümük kütləsi artır; yaşla, xüsusən menopauzadan sonra parçalanma güclənir. Bu tarazlıq pozulduqda sümüklər kövrəkləşir — osteoporoz yaranır.
Sümükləri necə möhkəm saxlamalı
- kifayət qədər kalsium (süd məhsulları, yaşıl tərəvəzlər, balıq) və zülal;
- D vitamininin normal səviyyəsi — çatışmazlıqda həkim təyinatı ilə;
- yük düşən fiziki fəallıq: gəzinti, güc məşqləri;
- siqaretdən imtina, alkoqolun məhdudlaşdırılması;
- risk qrupunda (menopauzadan sonra, uzunmüddətli hormonal dərmanlar) densitometriya — həkimin tövsiyəsi ilə.
Suallar və cavablar
Osteoporoz uzun müddət əlamətsiz keçir və çox vaxt yüngül zədədən sonra baş verən sınıqla aşkarlanır. Sümük sıxlığını densitometriya ölçür; həkim, həmçinin kalsium, D vitamini və digər göstəricilər üçün analizlər təyin edə bilər.
Bu, sümükdən, sınığın növündən, yaşdan və ümumi sağlamlıqdan asılıdır. Bitişməni həkim nəzarət rentgenoqrafiyası ilə qiymətləndirir; tövsiyələrə əməl etmək ağırlaşmaların qarşısını alır.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Sümük şişləri
Sümük şişləri - çıxılmaz vəziyyətdir? Ondan çıxış yolu varmı? Bir çox pasiyent üçün çox kəskin şəkildə sual yaranır:…
İstiqamət: Onkologiya
