Analiz qanda qələvi fosfataza fermentinin aktivliyini ölçür. Bu ferment ən çox qaraciyərdə, öd yollarında və sümük toxumasında olur, ona görə onun artması bu orqanların zədələnməsindən və ya fəal sümük yenilənməsindən xəbər verə bilər. Qaraciyər və öd yolları xəstəliklərinə, sümük ağrılarına və osteoporoza şübhə olduqda təyin edilir.
- Biomaterial
- Venoz qan
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Ac qarına
- Bəli
- Qiymət
- 6 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- QF
- ALP
- ALKP
- Alk Phos
Müayinənin təsviri
Qələvi fosfataza (QF) quruluşu və funksiyası oxşar olan bir qrup fermentin ümumi adıdır. Onlar pH 8,6–10,1 olan qələvi mühitdə ən aktiv işlədiyi üçün belə adlanır. Bu fermentlər hüceyrə membranından fosfor qalıqlarını ayırır və fosfor-kalsium mübadiləsində iştirak edir.
QF demək olar ki, bütün toxumalarda var, amma ən çox aşağıdakı orqanlarda olur:
- qaraciyər və öd yolları;
- sümüklər, xüsusilə yeni sümük toxuması quran hüceyrələr – osteoblastlar;
- bağırsaq;
- hamiləlikdə plasenta.
Bu toxumalar zədələnəndə və ya fəal böyüyəndə ferment qana daha çox keçir. Ona görə uşaq və yeniyetmələrdə, sümüklər sürətlə böyüdüyü üçün, QF böyüklərə nisbətən xeyli yüksəkdir və bu, normaldır.
Fermentin aktivliyi venoz qan zərdabında kinetik kolorimetrik üsulla ölçülür. Lazım olduqda ixtisaslaşmış laboratoriyalarda fermentin qaraciyər və sümük fraksiyalarını ayrıca təyin etmək mümkündür.
Göstərişlər
Analiz bu hallarda təyin olunur:
- qaraciyər və öd yolları xəstəliklərinə şübhə;
- sümük xəstəlikləri, sümük ağrıları, sümüklərə metastaz şübhəsi;
- infeksion mononukleoz;
- osteoporoz müalicəsi və digər müalicələrin effektinin izlənməsi;
- profilaktik müayinələr və əməliyyata hazırlıq.
Narahat edən əlamətlər də analiz üçün əsasdır: daimi zəiflik, iştahsızlıq, tez yorulma, ürəkbulanma, sağ qabırğaaltında ağrı, sidiyin tündləşməsi, dəridə qaşınma.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
- Xolestaz
- Mexaniki sarılıq (obstruktiv sarılıq)
- Öd daşı xəstəliyi
- Qaraciyər sirrozu
- Virus hepatiti
- Xolangit
- Osteosarkoma
- Osteomalyasiya
- Hiperparatireoz
- Osteoporoz
- Raxit
- D vitamini çatışmazlığı
- Osteogenezis imperfekta
- Hamiləliyin qaraciyərdaxili xolestazı
- Birincili biliar xolangit
- Birincili sklerozlaşan xolangit
- Sümük metastazları
- Biliar sladj
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 8–12 saat
Səhər ac qarına gəlin, su içmək olar.
-
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə
Laborant birdəfəlik iynə ilə venadan qan götürür.
-
Nəticə 1 iş günü
Hazır nəticəni klinikadan götürə və ya saytda görə bilərsiniz.
Müayinəyə hazırlıq
- Qanı səhər ac qarına verin: son yeməkdən 8–12 saat keçməlidir, təmiz su içmək olar.
- Ərəfə günü ağır fiziki yükdən və spirtli içkidən çəkinin.
- Analiz səhəri siqaret çəkməyin.
- Aspirin, antibiotik, podaqra dərmanı və ya hormonal kontraseptiv qəbul edirsinizsə, həkimə deyin: onlar fermentin aktivliyini dəyişir.
Analiz necə götürülür
Tibb bacısı bir dəfəlik iynə ilə dirsək bükümündəki venadan bir neçə millilitr qan götürür. Proses bir-iki dəqiqə çəkir. Yalnız iynə batırılan anda qısa sancı hiss olunur, sonra ağrı olmur.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
Qələvi fosfataza qaraciyər və sümük toxumasından qana keçdiyi üçün bir sıra vəziyyətlər nəticəni dəyişir.
- Yağlı yemək analizdən əvvəl bağırsaq mənşəli fraksiyanı artırır; ac qarına vermək lazımdır.
- Böyümə dövründə uşaqlarda və yeniyetmələrdə, hamiləlikdə (xüsusilə son aylarda) göstərici təbii olaraq yüksəkdir.
- Sümük sınığı və sümük xəstəlikləri səviyyəni artırır.
- Alkoqol, qaraciyərə təsir edən dərmanlar, bəzi antibiotiklər, ağrıkəsicilər və hormonal preparatlar nəticəni dəyişir.
- Nümunə uzun müddət saxlandıqda ferment fəallığı dəyişə bilər.
- Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.
Müntəzəm qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə məlumat verin. Analizin yekun şərhi həkim tərəfindən şikayətlər və digər müayinələrlə birlikdə verilir.
Referens dəyərlər
| Yaş | Qızlar / qadınlar | Oğlanlar / kişilər | Vahid |
|---|---|---|---|
| 15 günədək | 83–248 | 83–248 | BV/l |
| 15 gün – 1 yaş | 122–469 | 122–469 | BV/l |
| 1–10 yaş | 142–335 | 142–335 | BV/l |
| 10–13 yaş | 129–417 | 129–417 | BV/l |
| 13–15 yaş | 57–254 | 116–468 | BV/l |
| 15–17 yaş | 50–117 | 82–331 | BV/l |
| 17–19 yaş | 45–87 | 55–149 | BV/l |
| 19 yaşdan yuxarı | 35–105 | 40–130 | BV/l |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
Yüksək QF çox vaxt qaraciyər, öd yolları və ya sümük xəstəliyindən xəbər verir.
Qaraciyər və öd yolları:
- ödün axmasının pozulması (xolestaz), mexaniki sarılıq, öd daşları;
- öd axarlarının çapıqla daralması və ya şişləri, mədəaltı vəzi və mədə xərçəngi;
- qaraciyər sirrozu, müxtəlif hepatitlər;
- birincili biliar xolangit və birincili sklerozlaşan xolangit;
- infeksion mononukleoz.
Sümüklər:
- Pecet xəstəliyi, osteosarkoma, şişlərin sümüklərə metastazları;
- sümüklərin yumşalması (osteomalyasiya), raxit;
- sümükdən kalsiumun itirilməsinə səbəb olan paraşitvari və qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri;
- sağalmaqda olan sınıqlar.
Ferment həmçinin miokard infarktı, bağırsaq xorası və onun perforasiyası zamanı, aspirin, bəzi antibiotiklər və podaqra dərmanları qəbul edərkən arta bilər. Hamiləliyin ikinci yarısında QF plasentaya görə yüksəlir və bu, normaldır.
Aşağı QF nadir hallarda rast gəlinir. Səbəbləri: ağır anemiya, sinqa (C vitamini çatışmazlığı), B12 vitamini, maqnezium və sink çatışmazlığı, böyük həcmdə qan köçürülməsi, hamiləlikdə plasentar çatışmazlıq. Hormonal kontraseptivlər də fermenti azaldır.
Nəticəni digər analizlərlə birlikdə yalnız həkim qiymətləndirir.
Nəticə normadan kənar olduqda bilirubin, ALT, AST və qamma-qlütamiltransferaza (QQT) təyin edilir. QQT ilə QF birlikdə artırsa, səbəb daha çox qaraciyərdədir, yalnız QF artırsa – sümüklərdə. Lazım olarsa QF fraksiyaları, qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi və ya sümüklərin rentgenoqrafiyası aparılır.
Yadda saxla!
Yağlı yeməkdən sonra bağırsaq mənşəli QF qanda bir neçə saat artıq qalır, xüsusən I (0) və ya III (B) qan qrupu olan insanlarda. Ona görə ac qarına qaydasına əməl etmək bu analiz üçün xüsusilə vacibdir.
- Yaxın aylarda sınıq keçirmisinizsə, bunu həkimə deyin.
- Yeniyetməlik dövründə yüksək QF adətən sümüklərin böyüməsi ilə bağlıdır və təşviş üçün səbəb deyil.
Qiymət cədvəli
- Qələvi fosfataza 6 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Çox güman ki, yox. Böyüyən uşaqlarda sümüklər fəal formalaşır və ferment böyüklərə nisbətən xeyli yüksək olur. Nəticəni böyüklərin deyil, uşağın yaşına uyğun normalarla müqayisə etmək lazımdır.
Plasenta özü bu fermenti hazırlayır, ona görə hamiləliyin ikinci yarısında QF bir neçə dəfə arta bilər. Bu, fizioloji haldır və doğuşdan sonra bir-iki ay ərzində normallaşır.
Belə nəticə ferment mənbəyinin qaraciyər deyil, sümüklər ola biləcəyinə işarə edir. Həkim səbəbi dəqiqləşdirmək üçün QQT, kalsium, fosfor, D vitamini və lazım olarsa sümük müayinələri təyin edə bilər.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Pap-test nəticəsi nəyi göstərir, nəyi göstərmir?
Pap-test uşaqlıq boynu hüceyrələrini qiymətləndirir. Nəticənin normal və ya qeyri-normal olması gələcək nəzarətə təsir edir, lakin bütün ginekoloji…
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Preventiv tibb
Hamiləlikdə AFP yüksəkdir: bu, diaqnoz deməkdirmi?
Ananın qanında AFP prenatal skrininqin hissəsi ola bilər. Dəyişmiş nəticə əlavə qiymətləndirməyə yönəldir, lakin təkbaşına dölün xəstəliyini təsdiqləmir.
İstiqamət: Ginekologiya / Genetika / Diaqnostika
USM-də “anexogen sahə”: təsvir niyə diaqnoz deyil?
Anexogen sözü ultrasəs görüntüsünün xüsusiyyətini bildirir. Sahənin harada yerləşməsi, quruluşu və şikayətlər onun mənasını müəyyənləşdirməyə kömək edir.
İstiqamət: USM diaqnostikası / Ginekologiya
