Arteriae coronariae
Koronar (tac) arteriyalar ürək əzələsini qanla təchiz edən damarlardır. Onların daralması və ya tutulması ürəyin işemik xəstəliyinin və miokard infarktının əsas səbəbidir.
Orqan: Ürək
Yerləşməsi
Sağ və sol koronar arteriyalar aortanın başlanğıcından, aortal qapağın taylarının arxasındakı ciblərdən çıxır və ürəyin səthi boyunca, qulaqcıqları mədəciklərdən ayıran şırımda və mədəciklərarası şırımlarda gedir.
Quruluşu
| Arteriya | Əsas qidalandırdığı sahə |
|---|---|
| Sol koronar arteriyanın ön mədəciklərarası şaxəsi | sol mədəciyin ön divarı, mədəciklərarası çəpərin ön hissəsi, ürəyin zirvəsi |
| Sol koronar arteriyanın sirkumfleks şaxəsi | sol qulaqcıq, sol mədəciyin yan və arxa divarı |
| Sağ koronar arteriya | sağ qulaqcıq və mədəcik, sol mədəciyin aşağı divarı; çox insanda sinus və atrioventrikulyar düyünlər |
Qanın paylanması fərdi xüsusiyyətlərə görə bir qədər dəyişir.
Funksiyası
Ürək əzələsi daim işləyir və çox oksigen tələb edir. Koronar arteriyalarda qan axını əsasən ürəyin boşalma fazasında baş verir. Aterosklerotik pilək damarı daraltdıqda yük zamanı əzələyə qan çatışmır — stenokardiya yaranır; pilək üzərində laxta əmələ gəlib damarı tutduqda isə miokard infarktı baş verir.
İnfarktın əlamətləri
Dərhal 103-ə zəng edin
Döş sümüyü arxasında 15 dəqiqədən çox davam edən sıxıcı, yandırıcı ağrı (sol qola, çənəyə, kürəyə yayıla bilər), soyuq tər, təngnəfəslik, ürəkbulanma, güclü zəiflik. Bəzi insanlarda, xüsusən şəkərli diabeti olanlarda, ağrı zəif və ya qeyri-tipik ola bilər.
Koronar arteriyalar necə müayinə olunur
- yüklə sınaqlar — tredmil-test, veloerqometriya, stress-exokardioqrafiya;
- KT-koronaroqrafiya — kontrastla arteriyaların qeyri-invaziv görüntülənməsi;
- koronaroqrafiya — kateter vasitəsilə rentgenkontrast müayinə; lazım olduqda eyni zamanda stentləmə aparılır.
Suallar və cavablar
Siqaret, yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, piylənmə, az hərəkətlilik, yaş və ailədə erkən ürək xəstəlikləri. Bu amillərin çoxuna təsir etmək mümkündür.
Stent daralmış arteriyanın içərisinə yerləşdirilən nazik metal tor borudur. O, damarı açıq saxlayır və qan axınını bərpa edir. Stentləmədən sonra həkimin təyin etdiyi müalicəyə və müşahidəyə riayət etmək vacibdir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
İnfarkt öncəsi vəziyyət
İnfarkt öncəsi vəziyyət — adətən birbaşa kəskin miokard infarktından əvvəl gələn təhlükəli, kritik vəziyyətdir. Onun səbəbi ürək əzələsinin…
İstiqamət: Kardiologiya
Ürək xəstəliklərinin diaqnostikasında veloerqometriya
Ürəyin işemik xəstəliyi – əsasında ürək əzələsini (miokardı) qanla təmin edən koronar (ürək) arteriyalarında qan dövranının pozulması duran…
İstiqamət: Kardiologiya
