Dölyanı mayenin sızması döl qişalarının bütövlüyünün pozulması nəticəsində amniotik mayenin uşaqlıq yolundan xaric olmasıdır. Hamiləliyin müddətindən asılı olmayaraq tibbi qiymətləndirmə tələb edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Amnion mayesinin sızması
- membranların erkən cırılması
Xəstəlik haqqında
Amnion mayesinin sızması – müddətindən əvvəl döl kisəsinin bütövlüyünün pozulması nəticəsində amniotik mayenin tədricən axması ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir.
Gestasiya dövrü ərzində amnion kisəsi mübadilə funksiyasını yerinə yetirir, zərərli maddələrin xaric edilməsində iştirak edir, dölün dərisinin balansını qoruyur, potensial yoluxmadan qoruyur. Bundan əlavə, amnion mayesi göbək ciyəsinin sıxılmasının qarşısını alaraq mümkün hipoksiyanın (oksigen çatışmazlığı) qarşısını alır. Doğuşda amnion kisəsinə də mühüm funksiya ayrılır. O, uşaqlıq yığılmaları ilə birlikdə uşaqlıq boynunun açılmasına kömək edir (döyüntü zamanı amnion mayesi aşağıya doğru axaraq mexaniki təzyiq göstərir). Normada amnion kisəsi doğuşun birinci dövrünün sonunda, uşaqlıq ağzı tam və ya tama yaxın açıldıqda cırılır. Amnion mayesinin sızması doğuş fəaliyyəti başlamazdan əvvəl ortaya çıxdıqda amnion kisəsi qişalarının vaxtından əvvəl cırılmasından söhbət gedir.
Səbəbləri
Vaxtından əvvəl hamiləlikdə (tam 37 həftəyə qədər) amnion mayesinin sızmasının səbəbləri ən çox amnion qişalarının infeksion prosesi ilə əlaqədardır. Lakin digər əlverişsiz amillərin təsiri də mümkündür:
- kortikosteroid preparatların uzunmüddətli qəbulu;
- birləşdirici toxuma strukturlarının patologiyaları;
- uşaqlığın anomal quruluşu;
- uşaqlıqda iki və daha çox döl;
- asimptomatik bakteriuriya (sidik sisteminin iltihabının klinik əlamətləri olmadan, ən azı 2 sidik analizində müəyyən edilmiş sidikdə bakteriyaların olması).
Vaxtı çatmış hamiləlikdə amnion mayesinin vaxtından əvvəl axması ehtimalını vaginadakı iltihabi proseslər (kandidoz kolpit, aerob vaginit) ağırlaşdırır, həmçinin vaginal mikrofloranın tərkibinin təcrid olunmuş pozulması (bakterial vaginoz) da mümkündür.
Təsnifat
Amnion mayesinin axması və sızması baş vermə vaxtına görə aşağıdakı kimi təsnif olunur:
- Vaxtında – kisənin cırılması doğuşun birinci dövrünün sonunda, uşaqlıq ağzı tam və ya tama yaxın açıldıqda baş verir.
- Erkən – doğuş fəaliyyəti başladıqdan sonra, lakin uşaqlıq ağzı tam açılmazdan əvvəl baş verən amnion mayesinin axmasıdır.
- Vaxtından əvvəl (doğuşaqədərki) – doğuş fəaliyyəti başlamazdan əvvəl baş verən amnion qişalarının cırılmasıdır; o, həm vaxtı çatmış, həm də vaxtı çatmamış (tam 37 həftəyə qədər) hamiləlikdə ola bilər.
Beləliklə, amnion mayesinin sızmasını gestasiya müddətinə görə şərti olaraq 2 kateqoriyaya bölmək olar:
- Vaxtı çatmış hamiləlikdə (tam 37 həftə və daha çox) suların axması.
- Vaxtından əvvəl doğuşla əlaqədar olan – yəni hamiləlik zamanı 37-ci həftənin tam bitməsinə qədər suların axması.
Ən böyük təhlükəni vaxtından əvvəl axma təşkil edir, çünki o, qanunauyğun olaraq vaxtından əvvəl doğuşu işə salır. Belə uşaqlarda vaxtından əvvəl doğulma ilə əlaqəli ağırlaşmaların, həmçinin sepsisin və ağciyər toxumasının hipoplaziyasının tezliyi artmışdır.
Klinik mənzərə
Amnion mayesinin sızmasının klinik simptomu vaginadan amnion mayesinin qəflətən ifraz olunmasıdır. Sızma zamanı onun həcmi cüzidir, axma zamanı isə bu axın əhəmiyyətlidir, buna görə də qadın bu vəziyyəti gözdən qaçıra bilmir. Suların sızması, xüsusilə hamilədə bol ifrazatla müşayiət olunan vaginada iltihabi proses olduqda, bəzi diaqnostik çətinliklər yarada bilər. Xüsusi müayinə üsulları köməyə gəlir.
Amnion mayesinin sızması zamanı mamalar onun rənginə xüsusi diqqət yetirirlər. Belə ki, açıq rəngli amnion mayesi dölün qənaətbəxş vəziyyətinin dolayı əlaməti hesab olunur. Əgər sular yaşıl rəngdədirsə, bu onların içinə mekonium düşdüyünü göstərir (belə vəziyyət adətən bətndaxili hipoksiyanın əlaməti hesab olunur). Belə körpələr bətndaxili mərhələdə və doğulduqdan sonra artırılmış diqqət tələb edir, çünki onlar aspirasiya sindromunun (mekoniumun tənəffüs yollarına düşməsi və sonradan pnevmoniyanın inkişafı) inkişafı üzrə risk qrupuna daxildirlər.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Amnion mayesinin sızması diaqnozunu qoymaq üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
- cinsiyyət yollarının güzgülərdə müayinəsi – amnion qişalarının bütövlüyü pozulduqda uşaqlıq boynundan amnion mayesi axır;
- öskürək zərbəsi sınağı – «kresloda» müayinə zamanı xəstədən öskürməsi xahiş olunur (əgər kisə bütöv deyilsə, amnion mayesinin axması da baş verir);
- arborizasiya fenomenini («qıjı» simptomu) aşkar etmək üçün vaginal ifrazatın mikroskopiyası;
- vaginal ifrazatda spesifik markerlərin, xüsusilə dölün alfa-mikroqlobulininin aşkarlanması.
Üçüncü trimestrdə amnion mayesinin sızması əlamətlərini aşkarlamaq üçün ev şəraitində əczaxanada satılan amnion mayesi ekspress-testini aparmaq olar. Lakin nəticədən asılı olmayaraq sızmaya şübhə doğuran simptomlar olduqda mama-ginekoloqun təcili məsləhəti tələb olunur.
Vaxtından əvvəl hamiləlikdə amnion mayesinin sızmasının diaqnostika proqramına uşaqlıq boynu kanalından olan ifrazatda streptokokk antigeninin (B qrup streptokokku) təyin edilməsi daxildir. Həmçinin qadın cinsiyyət orqanlarının ifrazatının mikrobioloji tədqiqatı aparılır.
Müalicə
Amnion mayesi sızan hamilə qadınların müalicə və idarə olunma proqramı gestasiya müddətindən asılı olaraq tərtib olunur.
Vaxtından əvvəl hamiləlikdə və gestasiya müddəti 34 həftədən az olduqda konservativ terapiya dölün ağciyərlərinin yetişməsini sürətləndirməyə yönəlmişdir. Bu, vaxtından əvvəl doğulan uşaqda surfaktant çatışmazlığı ilə şərtlənən respirator distress riskini azaltmağa kömək edir. Surfaktant ağciyər alveollarını daxildən örtən və nəfəsvermə zamanı onların yığılmasının qarşısını alan maddədir. Vaxtından əvvəl doğulan uşaqlarda bu proses pozulmuşdur, buna görə də suların axması (sızması) zamanı surfaktantın sürətli yetişməsinin sübut edilmiş stimulyatorları olan kortikosteroidlər göstərişdir. Kortikosteroid kursu adətən 2 sutka ərzində aparılır; bu müddətdə həkimin qərarı ilə qısamüddətli tokoliz – uşaqlığın əzələlərinin dərman vasitəsilə boşaldılması tətbiq oluna bilər. Bununla yanaşı, infeksion ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün antibakterial terapiya təyin edilir. İnfeksiya əlamətləri olmadıqda və dölün vəziyyəti qənaətbəxş olduqda gözləmə taktikası ana və dölün vəziyyətinə daimi nəzarət şəraitində davam etdirilir; xorioamnionit əlamətləri yarandıqda hamiləliyin başa çatdırılması məsələsi həll edilir.
Əgər doğuş vaxtında amnion mayesinin sızması ilə başlayıbsa, əks göstərişlər olmadıqda mamalar gözləmə taktikasını seçirlər. Bu, doğuş fəaliyyətinin özbaşına başlaması üçün 6 saat, bəzən daha çox vaxt ayrılmasından ibarətdir. Əgər bu müddət keçdikdən sonra döyüntülər hələ də başlamayıbsa, doğuş stimulyasiyası aparılır (preparatın seçimi uşaqlıq boynunun doğuşa hazırlıq dərəcəsindən asılıdır).
Əgər amnion mayesinin sızması vaxtından əvvəl hamiləlikdə baş veribsə, doğuş fəaliyyəti başladıqdan sonra doğuş çox ehtiyatla (epidural keyitmə altında) aparılır. Bu, vaxtından əvvəl doğulan uşaq üçün maksimum qoruyucu şərait yaratmağa imkan verir.
Reabilitasiya
Döl kisəsinin vaxtından əvvəl cırılması baş vermiş qadınlara antibakterial terapiya kursu təyin edilir. Antibiotiklər bir tərəfdən yenidoğulmuşda sepsis riskini, digər tərəfdən isə anada doğuşdan sonrakı iltihabi ağırlaşmaların tezliyini azaltmağa imkan verir. Doğuşdan sonra urogenital traktın gizli gedən infeksiyalarını istisna etmək üçün mikrobioloji müayinə tələb oluna bilər.
Profilaktika
Amnion mayesinin vaxtından əvvəl axmasının qarşısını almaq üçün vaginada mikrobiota balansının saxlanılması tövsiyə olunur. Bu məqsədlə aşağıdakı tədbirlər faydalıdır:
- yalnız yoxlanılmış partnyorla, bir çox urogenital infeksiyalardan qoruyan prezervativdən istifadə etməklə cinsi həyat;
- optimal zəif turş pH səviyyəsinə malik vasitələrdən istifadə etməklə intim gigiyena;
- gərginlik olmadan bağırsağın müntəzəm boşaldılması;
- rahat (sərbəst) kəsiyə malik təbii parçalardan hazırlanmış alt paltarının geyinilməsi.
Yadda saxla!
Vaxtından əvvəl hamiləlik zamanı döl kisəsinin cırılması bakteriyaların qan dövranı vasitəsilə yayılması ilə əlaqəli septik ağırlaşmaların riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Mənbəyi döl qişaları və amnion mayesi ola bilən sistemli iltihabın erkən diaqnostikası üçün hamilə qadının qanında C-reaktiv zülalın səviyyəsi və leykositlərin miqdarı təyin edilir. Bədən temperaturunun yüksəlməsi daha gec meydana çıxır, buna görə də sepsisin proklinik diaqnostikasının əsasını laboratoriya üsulları təşkil edir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Ginekologiya üzrə xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
