Dəri qaşınması üz və bədən səthinin daim qaşınmasına və qıcıqlanmasına səbəb olan hissiyyatdır. Bu səhifədə dəri qaşınmasının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Allerqoloq Dermatoloq Endokrinoloq İnfeksionist Onkoloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Dəri qaşınması üz və bədən səthinin daim qaşınmasına və qıcıqlanmasına səbəb olan hissiyyatdır. Problem allergik reaksiyalar, psixoemosional gərginlik, infeksiyalar və hətta sinir sisteminin funksiyalarının pozulması daxil olmaqla müxtəlif amillərlə yaranır. Qaşınmanı aradan qaldırmaq üçün müayinə keçirmək və müalicə seçmək lazımdır.
Növləri
Dəri qaşınmasının yayılmasına görə təsnifatı onu 2 növə ayırır:
- Lokallaşmış: məhdud sahədə müşahidə olunur;
- Generalizə olunmuş: bədənin bütün səthinə yayılır.
Patologiyaya səbəb olan amildən asılı olaraq qaşınma aşağıdakı ola bilər:
- Dermatoloji;
- Sistemli;
- Neyropatik;
- Psixogen;
- Qocalıq (senil);
- Mövsümi;
- Hündürlük;
- Hamilələrin qaşınması.
Klinik mənzərənin ifadəliliyinə və müddətinə görə iki forma ayırd edilir: kəskin və ya xroniki.
Səbəbləri
Əksər hallarda qaşınma hissi xarici və ya daxili amillərlə bağlı sinir uclarının qıcıqlanması ilə yaranır. Birinci halda söhbət epidermisin (dərinin üst qatının) quruluğundan gedir ki, bu, havanın soyuq temperaturundan, artıq günəşdən yanmadan, kondisioner işləyən otaqda uzun müddət qalmadan, həmçinin lipid maneəni dağıdan və nəmin sürətlə buxarlanmasına səbəb olan kosmetik vasitələrin istifadəsindən yaranır.
Daxili provokatorlara müxtəlif xəstəliklər və proseslər daxildir.
- Bu zaman qaşınma hissi yarada bilən döküntülərin əmələ gəlməsi mümkündür.
- Dermatoloji xəstəliklər. Ekzema və ya psoriaz kimi bəzi xəstəliklər, həmçinin göbələk və ya bakterial infeksiyalar qaşınmaya səbəb olur. Bu xəstəliklər dərinin iltihabı və qıcıqlanması ilə xarakterizə olunur.
- Daxili orqanların xəstəlikləri. Qaşınma qaraciyər və ya böyrəklərin funksional çatışmazlığı ilə, bilirubinin və ya azot mübadiləsi məhsullarının artıqlığından yaranan intoksikasiya ilə, həmçinin orqanizmdə mineral və qidalı maddələrin balansının pozulması ilə bağlı ola bilər. Əlamət şəkərli diabet, pankreatit, endokrin patologiyaların klinik mənzərəsində rast gəlinir.
- Nevro-psixi patologiyalar. Emosional gərginlik dərinin vəziyyətinə təsir edərək qaşınma hissinin yaranmasına kömək edir, çünki stress və psixi pozğunluqlar zamanı orqanizm qaşınma ilə əlaqəli hormonları daha çox istehsal edir. Həmçinin əlamət, məsələn, kəmərləyici dəmrov fonunda sinir liflərinin zədələnməsi nəticəsində yarana bilər.
- Onkoloji xəstəliklər. Məsələn, anal kanal xərçəngi zamanı xəstələr tez-tez anus nahiyəsində qıcıqlanma və ya qaşınma hiss edirlər. Öd kisəsi xərçəngi dəridə öd turşularının toplanması ilə müşayiət olunur ki, bu da güclü qaşınmaya səbəb olur. Mədəaltı vəzi xərçəngində dəri qaşınması sarılıq fonunda yarana bilər.
Simptomatikanın ifadəliliyinə təkcə onun səbəbləri deyil, həm də insanın fərdi həssaslığı təsir edir.
Diaqnostika
Dəri qaşınması müxtəlif amillərlə əlaqəli əlamətdir, buna görə müalicə strategiyasını seçmək üçün müayinədən keçmək və diskomfortun provokatorunu tapmaq lazımdır.
İlkin konsultasiyada həkim mümkün diskomfort mənbələrini müəyyən etmək üçün müayinə aparacaq, anamnez toplayacaq. Alınan məlumatların nəticələrinə görə dəri qaşınmasının diaqnostikası təyin olunur.
- Laborator analizlər. Qanın və sidiyin biokimyəvi analizləri daxili orqanların xəstəliklərini istisna etməyə, nəcisin tədqiqi isə parazitar infeksiyanın izlərini aşkar etməyə kömək edir.
- Dəri sınaqları. Həmçinin yoluxucu və ya şiş proseslərini aşkar etmək üçün döküntülərin qaşıntısının və ya ifrazatının tədqiqi, biopsiya təyin olunur.
- Ultrasəs müayinəsi. Dəri qaşınmasının ən ehtimal olunan səbəbi daxili orqanların (böyrəklərin, qaraciyərin, mədəaltı və ya qalxanabənzər vəzinin) xəstəlikləridirsə, kompleks müayinə çərçivəsində struktur pozğunluqları və ya şişləri aşkar etməyə imkan verən ultrasəs təyin edilir.
Əlavə olaraq, əlamət stress amillərinin təsiri altında yarandıqda və ya güclənəndə, o cümlədən psixoterapevtin, dar ixtisaslı mütəxəssislərin konsultasiyaları təyin olunur.
Analizlər, qarın boşluğunun kompüter tomoqrafiyası, qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi, böyrəklərin ultrasəs müayinəsi, qalxanabənzər vəzin ultrasəs müayinəsi, dəri biopsiyası, Vud lampası ilə lüminessent diaqnostika, dəri dermatoskopiyası, allergik sınaqlar.
Müalicə
Effektiv terapevtik plan yalnız diaqnoz qoyulduqdan sonra tərtib edilə bilər: qaşınma hissini aradan qaldırmaq üçün səbəbin aradan qaldırılmasına yönəlmiş etioloji yanaşma tətbiq etmək vacibdir.
- Problemin mənbəyi infeksiyadırsa, antibiotiklərin və ya göbələk əleyhinə vasitələrin təyin edilməsi üçün həkimə müraciət etmək lazımdır. Residivlərin qarşısını almaq üçün həkimin göstərişlərinə əməl etmək və müalicənin tam kursunu başa çatdırmaq vacibdir.
- Stress və ya narahatlıq kimi psixoloji amillər dəridəki diskomfortu gücləndirir. Belə hallarda yoga və ya meditasiya kimi relaksasiya metodlarının tətbiqi, həmçinin psixoloq və ya terapevtdən kömək almaq tövsiyə olunur.
- Xəstəliyin allergik təbiəti olduqda immun sistemi qıcıqlandıranlarla təmasdan qaçmaq, həmçinin antihistamin təsirli preparatları seçmək lazımdır. Terapiya dəriyə qulluq üçün hipoallergen vasitələrin istifadəsini əhatə edir.
Simptomatik vasitələr əsas müalicə səbəbi aradan qaldırana qədər dəri qaşınmasını aradan qaldırmağa kömək edir. Diskomfortun ifadəliliyini soyutma effekti üçün sidik cövhəri, qliserin, mentol tərkibli losyonlarla, antiseptik və anestetiklərlə epidermal qatın diqqətlə nəmləndirilməsi ilə azaltmaq olar.
Bəzi hallarda bir neçə mütəxəssisin nəzarəti altında kombinə edilmiş müalicə tələb olunur. Həkimin tövsiyələrinə əməl edərək və dəriyə qulluq qaydalarına riayət edərək rahatlığa nail olmaq, xoşagəlməz hissiyyatdan qurtulmaq mümkündür.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Qaşınma hissi daim qaşınma istəyi yaradır, mexaniki zədələnmə isə qıcıqlanmaya, iltihaba, çatların, xoraların, döküntünün yaranmasına səbəb olur. Yerli immun müdafiənin zəifləməsi orqanizmin patogen mikroorqanizmlərə qarşı müqavimətini azaldır, yoluxma riskini artırır.
Tez-tez və ya uzun müddət qaşınma hiperpiqmentasiyaya səbəb olur — dəri örtüyünün qaşınmasının bu ağırlaşması adətən açıq, həssas dərili insanlarda rast gəlinir. Başqa ciddi ağırlaşma güclü qaşınma, qızarma, soyulma ilə xroniki iltihabi xəstəlik olan ekzemanın inkişafıdır. Müalicəyə başlanılmazsa, ekzema xroniki formaya keçəcək və uzunmüddətli terapiya tələb edəcək.
Bundan əlavə, dərinin qıcıqlanması tez-tez diabet və ya qaraciyər, böyrək xəstəlikləri kimi ciddi sistemli xəstəliklərin əlaməti kimi çıxış edir. Vaxtında müalicəyə başlanılmazsa, əsas patologiya irəliləyəcək ki, bu da sonradan müalicəni çətinləşdirəcək.
Nəhayət, əlamət həyat keyfiyyətini azaldır. Daimi qaşınma sinir sisteminin ehtiyatlarını tükədir, buna görə yuxu pozğunluqlarına, artmış əsəbiliyə, depressiyaya, sosial təcridə səbəb olur.
Ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün vaxtında dermatoloqa müraciət etmək lazımdır. Mütəxəssis müayinə aparacaq, klinik təzahürün səbəbini müəyyən edəcək, müalicə təyin edəcək.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlk məsləhət terapevt və ya ailə həkimi tərəfindən aparılır. O, cari vəziyyət haqqında tam məlumat toplamaq üçün ilkin müayinə keçirir, sonra isə laborator, instrumental və funksional müayinələrin nəticələri ilə xəstəni dar profilli həkimə yönləndirir.
Yadda saxla!
Dərinin qaşınmasının müxtəlif səbəbləri var: stressdən və allergen komponentli kosmetik vasitələrin istifadəsindən tutmuş ağır patologiyalara qədər.
Güclü hissləri antihistamin və yumşaq sedativ preparatlarla azaltmaq olar, lakin özbaşına müalicə zamanı əlamətlərin maskalanması təhlükəli ağırlaşmaların inkişaf ehtimalını bir neçə dəfə artırır.
Narahatlıq müntəzəm yaranırsa və xarici amillərlə (soyuq quru hava, su kəmərinin pis keyfiyyəti) bağlı deyilsə, müayinədən keçmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır. Davamlı qaşınma qaraciyər, böyrək, qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinin və bəzən qan sistemi xəstəliklərinin ilk əlaməti ola bilər.
Suallar və cavablar
Əlamət 2 həftədən çox saxlanılırsa, adət olunmuş həyata və ya yuxuya mane olursa, digər təzahürlərlə — bədən istiliyinin yüksəlməsi, limfa düyünlərinin böyüməsi, ümumi zəiflik — müşayiət olunursa, qəbula yazılmaq lazımdır.
Diaqnostika olmadan əlamətin mənşəyini başa düşmək təcrübəli dermatoloq üçün belə çətindir. Lakin dəri qaşınmasının müxtəlif növlərini fərqləndirməyə imkan verən bir neçə marker var: infeksion forma çox vaxt bədən istiliyinin yüksəlməsi və ya ümumi zəiflik ilə müşayiət olunur, dalğavari gedişatlıdır. Dermatoloji təbiətli təzahürlərdə vizual dəyişikliklər — qızarmalar, döküntü — müşahidə edilə bilər.
