Revmokardit kəskin revmatik qızdırma zamanı ürəyin, xüsusilə qapaqların iltihabi zədələnməsidir. Sonradan revmatik qapaq xəstəliyinə səbəb ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Revmatik kardit
Xəstəlik haqqında
Revmokardit – ürəyin iltihabının revmatizmlə assosiasiya olunduğu xəstəlikdir; belə vəziyyət iltihablaşmış sahələrin çapıqlaşması səbəbindən təhlükəli ağırlaşmalarla nəticələnə bilər ki, bu da ürəyin işinin pozulmasına gətirib çıxarır. Patologiya hospitalizasiya və sonrakı dispanser müşahidəsi tələb edir.
Revmatizm – orqanizmin müdafiə hüceyrələrinin öz toxuma və orqanlarına hücum etdiyi autoimmun xəstəlikdir. İmmun sistemin hədəfi ürək toxumaları ola bilər: immunitetin autoaqressiyasına cavab olaraq onlarda iltihab inkişaf edir. Əksər hallarda patologiya streptokokk infeksiyası (angina) fonunda inkişaf edir.
Bu xəstəliklə tez-tez uşaq və yeniyetməlik yaşında olan insanlar üzləşir, hallarin 75%-də xəstələr qadınlardır.
Səbəbləri
Revmokarditin inkişafı streptokokk infeksiyasından, məsələn, anginadan sonra baş verən kəskin revmatik qızdırma ilə əlaqədardır. İmmun sistem aktivləşir, buna görə də infeksiyadan sağalmadan sonra belə, onu məhv etmək üçün hüceyrələr istehsal etməyə davam edir. İmmunitetin işində baş verən pozğunluq nəticəsində antikorlar bakteriyanı deyil, öz struktur quruluşuna görə streptokokkların hüceyrə qişasına bənzəyən kardiomiositlərin membranını zədələyir.
Autoimmun prosesi işə salacaq infeksiya ilə qarşılaşma riski aşağıdakı hallarda daha yüksəkdir:
- tez-tez keçirilən infeksiyalardan sonra zəifləmiş immunitet;
- valideynlərdə, yaxın qohumlarda keçirilmiş revmokardit;
- soyuqlama (hipotermiya).
Angina keçirmiş bütün insanlar immun pozğunluqları ilə üzləşmir. Keçirilmiş streptokokk infeksiyasının anamnezdə revmatik qızdırmaya səbəb olması üçün genetik meyllilik tələb olunur. Lakin qızdırma yenə də inkişaf edərsə, 90% hallarda o, revmokarditin səbəbinə çevrilir.
Təsnifat
Orqanın zədələnmə (iltihab) yerindən asılı olaraq revmokarditin 4 növü mövcuddur:
- endokardit – ürəyin daxili səthini əhatə edir;
- miokardit – orqanın əzələ toxumasını əhatə edir;
- perikardit – miokardın xarici qişasını əhatə edir;
- pankardit – ürəyin bütün toxumalarını əhatə edir.
İltihab 4 ardıcıl mərhələ ərzində gedir:
- toxumada dərin olmayan dəyişikliklər;
- toxumanın geri dönməz dezorqanizasiyası;
- qranulomatoz, damarların zədələnməsi;
- skleroz.
Kəskin formada proses sürətlə inkişaf edir, buna görə də xəstə təcili yardıma ehtiyac duyur. Yarımkəskin və uzunmüddətli formada iltihab 2-6 ay ərzində daha az ifadə olunmuş şəkildə gedir. Revmokardit əlamətlərinin tam olmadığı hallarda yalnız müayinə zamanı aşkar edilə bilən latent forma diaqnoz qoyulur.
Ağırlıq dərəcəsinə görə xəstəliyin yüngül, orta və ağır gedişi ayırd edilir.
Klinik mənzərə
Revmokarditin klinik mənzərəsi yüngül və ya ağır gedişli ola bilər. Birinci halda xəstədə heç bir şikayət olmaya bilər, o yalnız güclü fiziki yükdən sonra döş qəfəsində epizodik narahatlıq hiss edə bilər.
Ağır gedişdə revmokarditin əlamətlərinə aşağıdakılar daxildir:
- döş qəfəsində ağrı;
- çətinləşmiş tənəffüs;
- aritmiya;
- artmış tərləmə;
- ümumi zəiflik;
- öskürək;
- bədəndə ağrı.
Revmokardit revmatizm fonunda gedir, çox vaxt oynaqların iltihabı təzahürləri ön plana çıxır. Xəstələr ətraflarda və bütün bədəndə şişkinlik və ağrıdan şikayətlənirlər, bununla belə revmokarditin əsas əlamətləri diqqətdən kənarda qalır ki, bu da revmokarditin ağırlaşma riskini xeyli artırır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Revmokarditdən şübhələndikdə müayinə kardioloqun nəzarəti altında aparılır. Baxış mərhələsində həkim ürək əzələsinin iltihabına xas olan markerləri aşkar edir: ödemlər, dərinin solğunluğu və dodaqların göyərməsi. Ürəyi stetoskopla dinlədikdə səs-küylər aşkar edilir.
Klinik müsahibə zamanı həkim aşağıdakıları aydınlaşdırır:
- anamnezdə revmatik pozğunluq hallarının olub-olmaması;
- əvvəllər iltihab prosesləri fonunda ürəklə bağlı problemlərin olub-olmaması;
- keçirilmiş tənəffüs yollarının xəstəlikləri zamanı sağalmanın nə qədər tez baş verməsi.
Revmokarditin diaqnostikasına aşağıdakılar daxildir:
- elektrokardioqrafiya (EKQ);
- döş qəfəsinin kompüter tomoqrafiyası;
- exokardioqrafiya (Exo-KQ).
Qanın laborator testləri aşağıdakıları qiymətləndirmək üçün zəruridir:
- ETS (eritrositlərin çökmə sürəti) səviyyəsi;
- leykositlərin səviyyəsi;
- alfa- və qammaqlobulinlərin, fibrinin, aspartat transaminazanın və C-reaktiv zülalın göstəriciləri;
- beta-hemolitik streptokokka qarşı antikorların olması.
Əgər xəstə revmokardit fonunda başqa xəstəliklərdən əziyyət çəkirsə, diaqnostikaya dar profilli həkimlər cəlb oluna bilər.
Müalicə
Revmokardit zamanı xəstələrə hospitalizasiya göstərişdir. Xəstəliyin yüngül gedişində, əgər həkim stasionarda gecə-gündüz qalmaq üçün əsas görmürsə, xəstə evdə, ambulator şəraitdə müalicə ala bilər. Evdə qalsa belə, insan yataq rejiminə əməl etməli və ödemləri azaltmaq üçün istifadə etdiyi duz miqdarını məhdudlaşdırmalıdır.
Ürəyin revmokarditinin müalicəsi üçün terapevtik plan fərdi qaydada hazırlanır və aşağıdakı təsirə malik preparatların tətbiqini əhatə edir:
- iltihab proseslərinin aradan qaldırılması;
- iltihaba səbəb olmuş infeksion agentin məhv edilməsi;
- immun fəallığın korreksiyası;
- ödemlərin və xəstəliyin digər təzahürlərinin aradan qaldırılması;
- təzyiqin və nəbz tezliyinin normallaşdırılması.
İltihab prosesinin ağır gedişində sitostatiklər, hormonal preparatlar – qlükokortikosteroidlər istifadə oluna bilər. Onlar immun sisteminin fəallığını kəskin şəkildə boğaraq, onu bir növ «yenidən işə salır». Bu üsul bir çox autoimmun xəstəliklərdə göstərişdir, lakin ağırlaşmalarla təhlükəlidir: praktik olaraq mövcud olmayan immun müdafiə fonunda ikincili infeksiyalardan tutmuş Kuşinq sindromuna, mədənin selikli qişasının zədələnməsinə qədər.
İltihab prosesi azaldıqca həkim terapiyanı fizioterapiya ilə tamamlaya bilər:
- elektromaqnit təsiri;
- müalicəvi vannalar;
- UB (ultrabənövşəyi) şüalanma;
- antibakterial vasitələrlə elektroforez;
- masaj.
Revmokarditin cərrahi müalicəsi nəzərdə tutulmur. Əməliyyatlar keçirilmiş iltihabdan sonra ürək qüsurları formalaşdıqda təyin edilir.
Profilaktika
Revmokarditin və digər autoimmun infeksiyaların inkişafının qarşısını orqanizmdəki hər hansı infeksion-iltihabi proseslərin vaxtında aradan qaldırılması, o cümlədən tonzillit, karies kimi xroniki infeksiya ocaqlarının sanasiyası vasitəsilə almaq mümkündür.
Əgər xəstə artıq birləşdirici toxumanın sistem patologiyalarından əziyyət çəkirsə, ona müntəzəm müayinədən keçmək, EKQ və ürəyin USM-ini etdirmək lazımdır. Revmokarditin əlamətləri adi soyuqdəymənin klinik təzahürlərindən fərqlənməyə bilər, buna görə də immun sisteminin işində pozğunluqları olan insanlar özünü hiss etməkdə hər hansı bir pisləşmə zamanı həkimə müraciət etməlidirlər.
Bir dəfə keçirilmiş revmatik qızdırma yüksək ehtimalla yenidən ortaya çıxacaq. Bunun qarşısını almağa ikincili profilaktika kömək edir: həkimin nəzarəti altında uzunmüddətli təsirli penisillin preparatlarının bir neçə il ərzində hər 3–4 həftədən bir yeridilməsi.
Yadda saxla!
İltihab prosesinin təhlükəsi funksional hüceyrələrin tədricən çapıqlarla əvəz olunmasındadır. Keçirilmiş xəstəlikdən sonra vaxtında müalicə aparılmadıqda xəstədə ürək çatışmazlığı, mitral qapağın stenozu və/və ya çatışmazlığı, infarkt, aritmiyalar və qəfləti ürək dayanması inkişaf edir.
Anamnezdə revmatizmin və digər autoimmun sistem xəstəliklərinin olması revmatoloq və kardioloqun müşahidəsini, revmokardit zamanı iltihabı və digər mümkün ağırlaşmaları vaxtında, geri dönən mərhələdə aşkar etmək üçün ürəyin müntəzəm tam müayinəsinin aparılmasını tələb edir. Xəstələrin 20%-i üçün düzgün aparılmış müalicə belə ürəyin zədələnməsi şəklində nəticələrin olmayacağına zəmanət vermir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Aortanın laylanması
- Arterial hipotenziya
- Arteriyaların stenozu
- Ateroskleroz
- Atrioventrikulyar blokada
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin ağırlığı və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
