Bud ağrısı geniş yayılmış əlamətdir və insanın fəaliyyətini xeyli məhdudlaşdıraraq həyat keyfiyyətini pisləşdirə bilər. Bu səhifədə bud ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Nevroloq Revmatoloq Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Bud ağrısı geniş yayılmış əlamətdir və insanın fəaliyyətini xeyli məhdudlaşdıraraq həyat keyfiyyətini pisləşdirə bilər. Bud nahiyəsindəki ağrı hissləri müxtəlif mənşəyə və səbəblərə malikdir — gündəlik əzələ gərginliyindən tutmuş ciddi xəstəliklərə qədər. Bud ağrısının mümkün səbəblərini başa düşmək, keyfiyyətli diaqnostika və müalicə təşkil etmək bu xoşagəlməz əlamətlə mübarizəyə kömək edir.
Növləri
Qalça oynağındakı ağrı kəskin, lokal və ya sızıldayıcı xroniki xarakter daşıya bilər. Bəzən xəstə qasıq və ya sağrı nahiyəsinə yayılan hisslər keçirir. Hər bir ağrı növünün öz xüsusiyyətləri var.
- Kəskin ağrı xəstələr tərəfindən iti, sancıcı və hətta dözülməz hisslər kimi təsvir olunur. Bu zaman insanlar yerimə, ayağa qalxma, oturma və ya bədəni çevirmə zamanı çətinlik çəkir. Patologiya tez-tez iltihab əlamətləri ilə — şişkinlik, qızarma və ya yerli hərarət yüksəlməsi ilə müşayiət oluna bilər.
- İrradiasiya edən ağrı bədənin digər nahiyələrinə yayılması ilə xarakterizə olunur. Zədələnmiş ayağa söykəndikdə xüsusilə güclənir.
- Xroniki ağrı bir neçə həftə, ay, hətta il ərzində uzun müddət davam etməsi ilə xarakterizə olunur. Ağrı daimi ola bilər və ya dövri olaraq özünü göstərir. Tez-tez bud nahiyəsində keyimə, sancı və ya “qarışqa gəzməsi” hissi ilə müşayiət olunur. Müəyyən hərəkətlər zamanı (yerimə, pilləkənlə qalxma, alçaq səthdə oturma və ya ağrılı buda ağırlıq vermə) hisslər kəskin xarakter ala bilər.
Bud ağrısının səbəbləri vaxtında aradan qaldırılmasa, müəyyən müddətdən sonra təkcə axsaqlıq deyil, zədələnmiş tərəfdəki ətrafa söykənməkdə də çətinlik yarana bilər.
Səbəbləri
Bud oynağındakı ağrının əsas səbəblərinə aşağıdakı problemlər aiddir.
- Yumşaq toxumaların, əzələlərin travmaları. Bu, ehtiyatsız hərəkətlər, həddindən artıq fiziki yük və ya zərbələr zamanı baş verə bilər.
- Oynaq xəstəlikləri. Bud oynaqlarındakı artrit və ya artroz ağrıya səbəb ola bilər. Məsələn, osteoartrit oynaqlarda qığırdağın dağılmasına və iltihabın yaranmasına səbəb olur.
- Bağ və vətərlərdəki ağrılar. Bu, dartılma və ya iltihab (tendinit) ola bilər.
- Nevroloji xəstəliklər. Məsələn, fəqərəarası yırtıq, spondilyoz və ya sinir köklərinin sıxılması aşağıya, ətrafa yayılan və bud nahiyəsində hiss olunan ağrıya səbəb ola bilər.
- Sümük sisteminin xəstəlikləri. Sümük toxumasındakı iltihabi proseslər (osteomielit), xoşxassəli və ya bədxassəli şişlər və s.
- Radikulopatiya: bu nahiyəni innervasiya edən sinir kökləri sıxıldıqda ağrı, o cümlədən bud nahiyəsində lokallaşır.
- Damar sistemi ilə əlaqəli xəstəliklər. Bud nahiyəsindəki arteriyaların daralması və ya damarların trombozu toxumaların işemiyasına (oksigen aclığına) səbəb olur.
Bud nahiyəsindəki ağrıya gətirib çıxaran risk amillərinə oturaq həyat tərzi, siqaret çəkmə, artıq çəki və piylənmə, düzgün olmayan duruş və əzələ korsetinin zəifliyi aiddir.
Diaqnostika
Bud ağrısının diaqnostikası müxtəlif vizualizasiya üsulları vasitəsilə aparılır. Laborator müayinələr köməkçi xarakter daşıyır.
- Qalça oynağının rentgeni. Sınıqları, sümük anomaliyalarını, artritlə və ya oynağın degenerativ dəyişiklikləri ilə bağlı dəyişiklikləri aşkarlamaq üçün istifadə olunur.
- USM. Oynaq elementlərinin iltihabını, kistaları və şişləri aşkarlamağa, həmçinin bud nahiyəsindəki vətərlərlə bağlı anomaliyaları müəyyən etməyə kömək edir.
- KT və MRT. Bu skanlama üsulları sümüklərin və yumşaq toxumaların vəziyyəti barədə daha ətraflı məlumat verir; sınıqları, şişləri, infeksiyaları və qalça oynağında ağrı ilə müşayiət olunan digər patologiyaları aşkarlamağa imkan yaradır.
- Laborator analizlər: qanın və sidiyin ümumi analizi, qanın biokimyası, revmatoid faktor, C-reaktiv zülal və digərləri.
Müayinələrin siyahısı şikayətlərdən və baxışın nəticələrindən asılı olaraq genişləndirilə bilər.
Müalicə
Xəstəliyin növündən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq, bud ağrısının müalicəsi konservativ və ya cərrahi ola bilər.
Konservativ terapiya üsullarına aşağıdakılar daxildir.
- Dərman preparatlarının qəbulu: qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr, xondroprotektorlar, spazmolitiklər və s.
- Oynaqdaxili inyeksiyalar. Bəzi hallarda həkim ağrını aradan qaldırmaq və oynaq mayesinin yağlayıcı funksiyasını bərpa etmək üçün steroid və ya hialuron turşusu inyeksiyaları tövsiyə edə bilər.
- Həyat tərzinin dəyişdirilməsi. Bud-çanaq oynağındakı ağrıya səbəb ola biləcək amillərə diqqət yetirmək vacibdir. Çəkiyə nəzarət, ağırlıq qaldırma texnikalarının düzgün mənimsənilməsi, uzun müddət oturmaqdan çəkinmə oynağa düşən yükü azaltmağa və ağrı sindromunu zəiflətməyə kömək edir.
- Fiziki fəallığın normallaşdırılması. Müalicəvi bədən tərbiyəsi oynaq ətrafındakı əzələ korsetini möhkəmləndirir və inkişaf etdirir, çevikliyi yaxşılaşdırır və onun sabitliyini qoruyur. Reabilitoloq pasiyentin vəziyyətinə və məqsədlərinə uyğun fərdi məşq proqramı hazırlaya bilər.
Konservativ üsulların yetərsiz effektli olduğu və ya əvvəlcədən məqsədəuyğun olmadığı hallarda cərrahi əməliyyatlar aparılır.
- Bud-çanaq oynağının endoprotezləşdirilməsi. Bu, zədələnmiş elementin süni ilə əvəz olunduğu cərrahi manipulyasiyadır. Endoprotezləşdirmə artrit, osteoartroz, travmalar və ya bud ağrısına səbəb olan digər vəziyyətlərdə tövsiyə olunur.
- Bud-çanaq oynağının artroskopiyası. Ağrı oynaq toxumalarının zədələnməsi və ya iltihabı ilə əlaqədar olduqda artroskopiya aparıla bilər. Bu prosedur zamanı oynağa videokamerali alət (artroskop) daxil edilir ki, bu da cərraha zədələnmiş toxumaları görüntüləməyə və onlara müdaxilə etməyə imkan verir.
- Neyroliz. Bu, bud nahiyəsində güclü ağrıya səbəb olan sinir sıxılmasını aradan qaldırmağa yönəlmiş prosedurdur. Cərrah ağrını azaltmaq və sinirin normal fəaliyyətini bərpa etmək üçün ona təsir edən strukturları çıxarır.
- Venalardan və ya arteriyalardan trombların çıxarılması, zədələnmiş venaların çıxarılması.
- Bud yırtığının plastikası və s.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Bud-çanaq oynağındakı ağrı əlamətlərinin görməzdən gəlinməsi və öz sağlamlığına səhlənkar münasibət aşağıdakı ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
- Oynağın deformasiyası, ətrafın qısalması, ayaq üzərində tam dayana bilməmə.
- Oynağın hərəkətliliyinin davamlı, ifadəli məhdudlaşması (ankiloz).
- Bud sümüyünün boynunun və ya gövdəsinin patoloji sınıqları.
- Səthi və ya dərin venaların trombozu, qan laxtalarının qopması zamanı tromboemboliya.
Dayaq-hərəkət aparatına birbaşa aid olmayan daha nadir ağırlaşmalara yırtığın boğulması, peritonit və ağrının bud nahiyəsinə yayıla biləcəyi digər cərrahi xəstəliklər aiddir.
Əgər bud nahiyəsindəki ağrıya qəflətən güclü qarın ağrısı, qarının şişməsi, ürəkbulanma və ya qusma əlavə olunubsa, bu, boğulmuş yırtıq və ya peritonit əlaməti ola bilər — belə halda dərhal təcili yardım çağırın. Ayaqda qəfləti ağrı və şişliklə yanaşı sinədə ağrı və ya nəfəs darlığı yaranarsa, bu, qan laxtasının qopması (tromboemboliya) əlaməti ola bilər, bu zaman da dərhal təcili yardım çağırın.
Hansı həkimə müraciət etməli
Qalça oynağındakı ağrının səbəblərinin müəyyən edilməsi terapevtin qəbulundan başlayır. O, hansı mütəxəssisə ehtiyac olduğunu müəyyən edir və sizi əlavə konsultasiyaya yönləndirir. Sizi aşağıdakı həkimlər müayinə edə bilər:
Yadda saxla!
Bud nahiyəsindəki ağrı əksər hallarda həmin nahiyədəki iltihabi və degenerativ proseslərlə bağlıdır. Eyni zamanda nadir hallarda simptom kiçik çanaq orqanlarının patologiyalarında və qan damarlarının xəstəliklərində qeyd olunur.
Bud ağrısını nəzərə almamaq olmaz: dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir — o, kompleks diaqnostika təyin edəcək. Müayinədən sonra müalicə taktikası seçilir; o, ilkin diaqnozdan və orqanizmin vəziyyətindən asılı olacaq.
Təcili yardım tələb edir: travmadan sonra ayağa dayanmaq mümkün olmursa, ətraf qeyri-təbii vəziyyət alıbsa, ayaq soyuyub keyləşibsə və ya ağrı yüksək hərarətlə birləşirsə.
Suallar və cavablar
Bu, ilkin xəstəlikdən asılıdır. Yüngül travmalarda ağrı hissləri 3-5 gündən sonra sakitləşir, lakin digər hallarda ciddi xəstəlikləri istisna etmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bəli, pasiyent müayinəyə göndərişsiz gedə və hazır nəticələrlə həkimə yazıla bilər. Lakin nəzərə almaq vacibdir ki, ilkin diaqnozun göstərildiyi göndəriş rentgenoloqa problemli sahələrə daha diqqətlə yanaşmağa kömək edəcək.
