Sol böyürdə ağrı kifayət qədər tez-tez rast gəlinən şikayətdir. Bu səhifədə sol böyürdə ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Ginekoloq İnfeksionist Kardioloq Nefroloq Nevroloq Onkoloq Pulmonoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sol böyürdə ağrı kifayət qədər tez-tez rast gəlinən şikayətdir. O, ginekoloji və kardioloji xəstəliklərlə, mədə-bağırsaq traktının, tənəffüs sisteminin, böyrəklərin, onurğa sütununun xəstəlikləri ilə əlaqəli ola bilər. Bəzi insanlar düzgün qərar verib ağrı yarandıqda dərhal həkimə müraciət edir. Lakin mütəxəssisə getməyi gecikdirənlər də var ki, bu da ağır və tez-tez həyat üçün təhlükəli nəticələrə gətirib çıxarır.
Növləri
Sol tərəfdəki ağrı hissi həm xarakterinə, həm də tutmanın müddətinə görə müxtəlif ola bilər. Mütəxəssislər yaranma mexanizmindən asılı olaraq bir neçə ağrı növünü ayırd edir.
- Visseral. Bu ağrı növü qarın boşluğunda yerləşən daxili orqanların zədələnməsi üçün səciyyəvidir. O, müxtəlif xəstəliklər və ya toxuma zədələnmələri nəticəsində yarana bilər. Belə ağrılar daha çox sızıltılı və küt və ya tutmaşəkilli xarakter daşıyır. Bundan başqa, onlar bir qarın nahiyəsindən digərinə keçərək gəzən ola bilər.
- Spastik. Yaranmasının əsas səbəbi hamar əzələlərin spazmıdır. Tutma qəfil başlaması və eləcə də kəskin şəkildə keçməsi ilə səciyyələnir. Bu ağrı növü çox vaxt intoksikasiya və kolika ilə müşayiət olunur. Narahatedici hisslər adətən bir yerdə cəmləşmir, bədən üzrə yayılır. Xəstələr çox zaman bel, ayaq və kürək sümüyü nahiyələrində eyni zamanda ağrı hiss etdiklərini qeyd edirlər.
- Peritoneal. Ağrı, patoloji prosesin qarın boşluğu üzrə yayılması ilə bağlı qarınpərdə reseptorlarının qıcıqlanması fonunda yaranır. Adətən ağrı kəsici, kəskin xarakter daşıyır, hərəkət zamanı güclənir, hərarətin yüksəlməsi və kəskin intoksikasiya əlamətləri ilə müşayiət olunur.
- Psixogen. Yaranması ali sinir fəaliyyətinin pozğunluqları ilə bağlıdır, buna görə diaqnostikası xüsusilə çətin olur. Bu ağrı növü dövri olaraq bədənin tamamilə fərqli hissələrində üzə çıxa bilər.
- Distenzion.
- Əks olunan (irradiasiya edən). Yaranması iltihab prosesinin inkişafı ilə bağlıdır. Bu zaman insanın hissləri tamamilə fərqli ola bilər — sızıltıdan sancıya və dartıcı hissə qədər. Qeyd etmək lazımdır ki, belə ağrılar bu anatomik nahiyədən uzaqda yerləşən orqanlardan qarının sol hissəsinə irradiasiya edir. Ən çox sol ağciyərin zədələndiyi plevrit və pnevmoniyalarla müşayiət olunur.
Xarakterindən asılı olaraq ağrı kəskin, yandırıcı, sızıltılı, dartıcı, dalğavari və s. Ola bilər. Lokalizasiyası da müxtəlif ola bilər.
Başa düşmək vacibdir ki, ağrı həmişə patoloji ocağın olduğu yerdə yaranmır. Bəzən o, irradiasiya edə (yayıla) bilər. Narahatlığın dəqiq səbəbini yalnız həkim müəyyən edə bilər.
Səbəbləri
Sol tərəfdəki ağrının əsas səbəblərinə aiddir:
- Qarın boşluğunun sol yarısındakı daxili orqanların iltihabi və ya infeksion xəstəlikləri;
- Çanaq orqanlarının patologiyaları;
- Sol böyrək və sidik axarının xəstəlikləri;
- Onurğa sütununun patologiyaları;
- Kardioloji və ağciyər patologiyaları;
- Mexaniki travmalar;
- Bağırsaq keçiriciliyinin pozulması;
- Periferik sinirlərin zədələnməsi;
- Əzələ spazmları.
Anamnezində qastrit, mədə və ya bağırsaq xorası, böyrək xəstəlikləri, stenokardiya, miokard infarktı olan insanlar bu cür ağrıların yaranması baxımından risk qrupuna daxildir. Belə ağrıları tetikləyə bilən risk amilləri arasında bunları qeyd etmək olar:
- Qidalanma pozğunluqları;
- Alkoqoldan sui-istifadə;
- Tez-tez stress;
- Həddindən artıq fiziki yüklənmə;
- Immunitetin zəifləməsi.
Risk qrupuna aid olan insanlar öz sağlamlıq vəziyyətinə xüsusilə diqqətli olmalı və qarının solunda hətta cüzi ağrı yarandıqda belə mütəxəssisin məsləhətinə müraciət etməlidirlər.
Diaqnostika
Mütəxəssisin ilkin qəbulu xəstədən sorğu ilə başlayır: ağrının yerləşdiyi nahiyə, şiddəti və davam etmə müddəti aydınlaşdırılır. Xəstənin həkimə müşayiət edən əlamətlər, keçirilmiş xəstəliklər, travma və əməliyyatlar, mövcud xroniki xəstəliklər barədə məlumat verməsi vacibdir. Növbəti mərhələdə həkim ümumi baxış keçirir, orqanizmin əsas göstəricilərini, dərinin, selikli qişaların və limfa düyünlərinin vəziyyətini qiymətləndirir. Qarının palpasiyası mütləq aparılır. Alınan məlumatlar əsasında həkim ilkin diaqnoz qoyur və onu dəqiqləşdirmək üçün əlavə müayinələr təyin edir.
Laborator müayinələrə aşağıdakılar daxildir:
- Ümumi və biokimyəvi qan analizi;
- Mədə-bağırsaq traktının patoloji proseslərini aşkar etmək üçün koproqramma;
- Klinik sidik analizi;
- Ginekoloji sürtmələr;
- Ağciyər xəstəliyindən şübhələndikdə bəlğəm analizi.
İnstrumental müayinə üsulları ilk növbədə daxili orqanlardakı dəyişikliklərin vizuallaşdırılmasına yönəlib.
- Qarın boşluğu orqanlarının USM-i. Bu üsul sol böyürdə ağrının diaqnostikasında əsas üsul hesab olunur. Müayinə mədəaltı vəzin və dalağın vəziyyətini ətraflı qiymətləndirməyə imkan verir.
- Böyrəklərin və sidik yollarının USM-i: uroloji xəstəlikdən şübhələndikdə aparılır, böyrəkləri və ətraf toxumanı, sidik axarlarını, sidik kisəsini vizuallaşdırmağa imkan verir.
- Kiçik çanaq orqanlarının USM-i. Ginekoloji xəstəlikdən şübhələndikdə qadınlara uşaqlığı və artımlarını vizuallaşdırmaq üçün təyin olunur.
- Dalağın szintiqrafiyası. Orqanın işini qiymətləndirməyə və erkən mərhələdə patoloji dəyişiklikləri aşkar etməyə imkan verən informativ radioizotop üsuludur.
- Döş qəfəsinin, qarın boşluğunun, onurğanın MRT-si. Onurğalararası disklərin, sinir uclarının, qan damarlarının və daxili orqanların vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verən informativ və təhlükəsiz üsuldur.
- Döş qəfəsinin rentgeni. Bu üsul sol böyürdə ağrısı olan xəstələrə döş onurğasının vəziyyətini qiymətləndirmək, ağciyər xəstəliklərini və diafraqma patologiyalarını təsdiq etmək və ya istisna etmək üçün təyin olunur.
- Bağırsağın icmal rentgenoqrafiyası: bağırsaq keçməzliyinin əlamətlərini, şişlərin dolayı simptomlarını və s. Aşkar etməyə imkan verir.
- Exokardioqrafiya (EKO-KQ) və elektrokardioqrafiya (EKQ). Bu müayinələr ürəyin işindəki pozğunluqları aşkar etməyə kömək edir.
- Endoskopik müayinələr: kolonoskopiya, FQDS, histeroskopiya. Cinsiyyət orqanlarının içəridən vəziyyətini qiymətləndirməyə, selikli qişadakı kiçik dəyişiklikləri belə aşkar etməyə, histoloji müayinə üçün toxuma nümunəsi götürməyə imkan verir.
- Diaqnostik laparoskopiya: qarın boşluğuna 2-3 kiçik kəsikdən kamera ilə zond daxil edilir, bunun vasitəsilə həkim daxili orqanların vəziyyətini qiymətləndirir. Zərurət olduqda dərhal müalicə tədbirləri həyata keçirilir.
Göstəriş olduqda müayinələrin siyahısı genişləndirilə bilər. Diaqnostikaya tez-tez müxtəlif ixtisas həkimləri cəlb olunur.
Müalicə
Sol böyürdə ağrının müalicəsi üsulunun seçimi ağrının səbəbi olan xəstəlikdən asılıdır. Diaqnostik müayinələrin nəticələrinə görə ağrının iltihab və ya infeksiya fonunda yarandığı müəyyən edilərsə, ön plana konservativ terapiya çıxır: antibiotiklər, iltihab əleyhinə vasitələr, spazmolitiklər və s. Kəskin proses sakitləşdikdən sonra fizioterapiya təyin edilə bilər.
Konservativ terapiya məqsədəuyğun olmadıqda və ya təsirsiz qaldıqda cərrahi müdaxilə tələb olunur. Klinik vəziyyət imkan verdikcə az travmatik müalicə üsullarına üstünlük verilir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Sol tərəfdəki ağrının təhlükəliliyi xəstəlikdən asılıdır. Adi spazmlar və ya bağırsaq köpməsi nadir hallarda təhlükəli vəziyyətlərə gətirib çıxarırsa, mədə xorasının perforasiyası, yumurtalığın apopleksiyası, kistanın burulması və ya bətndənkənar hamiləlik ölümcül təhlükəlidir. Vaxtında yardım göstərilmədikdə bunlar ölümlə nəticələnir. Qarının sol tərəfində qəfil, güclü ağrı, huşun itirilməsi və ya qanaxma əlamətləri yarandıqda dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sol böyürdə ağrı yarandıqda, hətta şikayət çox da güclü olmasa belə, mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. İlk növbədə terapevtin, uşaq xəstədirsə pediatrın, ya da cərrahın qəbuluna yazılmaq lazımdır, çünki bu həkimlər geniş profilli mütəxəssislərdir. İlkin müayinədən sonra həkim sizi digər həkimlərin konsultasiyasına yönləndirə bilər. Sol böyürdə ağrının səbəbini aşkar etməklə aşağıdakı həkimlər məşğul olur:
Yadda saxla!
Sol tərəfdə lokalizasiya olunan ağrı narahatedici simptomdur. O, məsələn, qaçış və ya sürətli yeriş zamanı dalağın qanla dolması kimi təbii səbəblərdən yarana bilər. Ancaq bu nahiyədə yaranan yüngül ağrını belə görməzdən gəlmək olmaz, çünki onun arxasında təhlükəli xəstəliyin inkişafı gizlənə bilər. Qarının sol yarısında hər hansı ağrı, xüsusən də bir neçə gün davam edərsə, həkimə müraciət etmək lazımdır. Yalnız tam diaqnostika ağrı sindromunu tetikləyən dəqiq səbəbi aşkar etməyə və onun aradan qaldırılması üçün düzgün üsulu seçməyə kömək edəcək. Bəzi hallarda yalnız vaxtında göstərilən yardım sağlamlıq və həyat üçün təhlükəli nəticələrdən qaçmağa imkan verir.
Suallar və cavablar
Belə hisslər dalağın travmaları, kəskin pankreatit və ya yoğun bağırsağın dalaq bucağında qazların toplanması zamanı yaranır.
Bəli, xüsusən onurğa beyni köklərinin qıcıqlanması zamanı. Ağrı sinir boyu irradiasiya edir.
