Zəiflik – əzələlərdə hərəkət üçün kifayət qədər enerjinin olmaması nəticəsində yaranan güclü yorğunluq hissidir. Bu səhifədə zəifliyin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Hematoloq Kardioloq Nevroloq Onkoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Zəiflik – əzələlərdə hərəkət üçün kifayət qədər enerjinin olmaması nəticəsində yaranan güclü yorğunluq hissidir. Bu hissi dünya əhalisinin təxminən yarısı hər hansı formada yaşayır. Əgər bu əlamət meydana çıxmazdan əvvəl insan gündəlik işləri asanlıqla yerinə yetirirdisə, indi onlar ona çətinliklə başa gəlir. Adi iş günü sonunda yaranan yorğunluq qısa istirahətdən sonra keçib gedir, lakin xroniki zəiflik ciddi xəstəliklərin əlamətidir.
Növləri
Həkimlər zəifliyin iki əsas növünü ayırd edir.
- O, fiziki və ya sinir gərginliyi zamanı yaranır, uzunmüddətli istirahətdən sonra keçib gedir. Bu zaman insanda yuxu istəyi, apatiya, yorğunluq, əzginlik hissi olur. Bəzən pasiyent baş ağrısı hiss edir və diqqətini cəmləşdirə bilmir.
- Patoloji zəiflik. Bu cür zəiflik özbaşına keçmir və daxili pozğunluqlardan yaranır. Səbəbindən asılı olaraq bədən istiliyinin yüksəlməsi, ürək döyüntülərinin sürətlənməsi, başgicəllənmə, ürəkbulanma ilə müşayiət oluna bilər. İnsan düşünmə qabiliyyətinin azalmasından, tükənmədən və narahatlıqdan əziyyət çəkir.
Simptom bir neçə həftə və ya ay davam etdikdə mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Səbəbləri
Patoloji zəifliyin mümkün səbəbləri arasında aşağıdakılar var.
- Psixoloji xarakterli problemlər. Bunlara xroniki stress, depressiya, güclü emosional gərginlik, narkotik və alkoqoldan sui-istifadə aiddir.
- Yuxusuzluq. Bir neçə yuxusuz gecədən sonra insan özünü taqətsiz və zəif hiss edir.
- Dərman preparatları. Preparatın kəskin dayandırılması, həddindən artıq doza və ya onun düzgün qəbul edilməməsi zəifliyə səbəb olur.
- Vitamin çatışmazlığı. Bu maddələr sinir sisteminin işi və beynin fəaliyyəti üçün cavabdehdir.
- Xroniki xəstəliklər. Bunlara infeksion proseslər, ürək problemləri, vərəm, revmatoid artrit, əzələ atrofiyaları, onkoloji xəstəliklər və s. Aiddir.
- Piylənmə. Artıq çəki insanın fəal hərəkət etməsinə imkan vermir, bu da əzələlərdə durğunluğa və mübadilə proseslərinin pozulmasına gətirib çıxarır.
- Daimi ağrı. Gecə ağrıları səbəbindən yuxunun pozulması zamanı yorğunluq yarana bilər, bu zaman insan narahatlıq hissi keçirir.
- Virus xəstəlikləri. Onlardan sonra asteniya (zəiflik) daha bir həftə davam edə bilər.
- Fiziki fəaliyyətin olmaması (hipodinamiya). Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq əzələ liflərinin qidalanmasının pozulmasına, hətta hərəkət zamanı ağrılara səbəb olur.
Diaqnostika
İlkin diaqnostikanı terapevt aparır. O, əvvəlcə pasiyenti sorğu-sual edərək ətraflı anamnez toplayır və ona asteniyanın (güclü zəifliyin) nə olduğunu və bu vəziyyətdə nə etmək lazım olduğunu izah edir. Həkim zəifliyin nə qədər tez-tez yarandığını, ona nəyin səbəb olduğunu və əlamətin şiddətini müəyyən edir. Şikayətləri topladıqdan sonra həkim zəruri laborator və instrumental müayinələr təyin edir. Ən informativ olanlar aşağıdakılardır.
- Laborator analizlər. Ümumi qan analizi leykositlərin sayına və EÇS (eritrositlərin çökmə sürəti) göstəricisinə görə iltihab əlamətlərini aşkar etməyə kömək edir. Biokimyəvi analiz qaraciyərin funksiyasını qiymətləndirməyə imkan verir, T3 və T4 hormonlarının səviyyəsinin qiymətləndirilməsi isə qalxanabənzər vəzin patologiyasını aşkar etməyə kömək edir.
- Nevroloji müayinə. EEQ (elektroensefaloqrafiya) beynin fəaliyyət və koqnitiv qabiliyyət dərəcəsini müəyyən etməyə kömək edir. Danini-Aşner sınağı və ortostatik test hərəkət koordinasiyasının pozulmasını və ya periferik sinir sistemində qüsurları aşkar edir.
- Koproqramma. Zəhərlənmədən sonra zəiflik müşahidə olunduqda, nəcisin tədqiqi bağırsaq traktının iltihabi proseslərinin törədicilərini aşkar etməyə kömək edir. Dispepsiyanın aşkar səbəbi olmadıqda nəcis H.pylori bakteriyasına görə yoxlanılır.
- Qarın boşluğu orqanlarının USM-i. Zəiflik və qarında ağrı şikayətləri olduqda bu nahiyənin USM-i aparılır. Qadınlar üçün əlavə olaraq qarının alt hissəsində ağrı olduqda çanaq orqanlarının USM-i təyin edilir. Prosesin xarakterini dəqiqləşdirmək üçün endoskopik müayinədən (FEQDS) və bağırsağın rentgenoloji müayinəsindən istifadə olunur.
- EKQ. Yaşlı pasiyentdə asteniya cüzi fiziki yükdən sonra yarandıqda, EKQ tez-tez ürək fəaliyyətinin pozğunluqlarını aşkar edir. Ürək-damar sisteminin funksiyalarını sutka ərzində qiymətləndirmək üçün Holter monitorinqindən istifadə olunur.
Vərəmin əlamətlərini aşkar etmək üçün ağciyərlərin rentgeni və spirometriya aparılır. Əgər insanın analizlərində T3 və T4 çatışmazlığı aşkar olunubsa, hipotireozun növünü dəqiqləşdirmək üçün qalxanabənzər vəzin ssintiqrafiyasından istifadə olunur. Beynin MRT ilə müayinəsi zəifliyin nevroloji mənşəli olub-olmadığını istisna etməyə kömək edir.
Müalicə
Müalicənin əsas məqsədi orqanizmdə zəiflik və taqətsizliyin səbəblərini aradan qaldırmaqdır. Lakin bu mümkün olmadıqda (məsələn, anadangəlmə patologiyalarda), dərman terapiyası orqan və toxumaların işini korreksiya etməyə kömək edir.
Zəifliyin səbəbi autoimmun xəstəlik və ya əzələ patologiyasıdırsa, sitostatik və ya hormonal vasitələr təyin olunur. Birincilər orqanizmin öz toxumalarını məhv edən hüceyrələrin əmələ gəlməsini azaldır. İnfeksiyalarda antibiotiklər, antivirus və ya göbələk əleyhinə vasitələr istifadə olunur. Anemiyanın müxtəlif növləri qanda dəmir və ya vitamin səviyyəsinin korreksiyasını, şəkərli diabet isə qlükoza qatılığının korreksiyasını tələb edir.
Uşaqda anadangəlmə əzələ xəstəliyi aşkar edildikdə fizioterapiya, müalicəvi bədən tərbiyəsi və hərəkət üçün köməkçi vasitələr faydalıdır. Dərman vasitəsi kimi əzələ liflərinin qidalanmasını yaxşılaşdıran preparatlar istifadə olunur.
Asteniyanı azaltmaq üçün su müalicəsindən, məsələn, kontrast duşdan, Şarko duşundan istifadə etmək olar. Bu üsullar toxumalara tonus verir və immuniteti gücləndirir. Elektromaqnit təsiri və iynə-refleksoterapiya canlandırıcı təsirə malikdir. Müalicəvi masaj hər bir əzələni işlətməyə və onu daha güclü etməyə imkan verir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Zəifliyin özü ağırlaşmalara səbəb olmur, lakin onu yaradan xəstəliklər ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
- Şəkərli diabet hiperqlikemik və ya hipoqlikemik komaya səbəb ola bilər, bunlar mütəxəssis yardımı olmadan tez bir zamanda ölümlə nəticələnir — bu əlamətlər yarandıqda dərhal təcili yardım çağırın. Diabetin digər ağırlaşmaları xırda damarların keçiriciliyinin pozulması ilə bağlı patologiyalardır: tor qişanın zədələnməsi, böyrək zədələnməsi, ayaq barmaqlarında qanqrena, trofik xoralar.
- Zəiflik miasteniyadan yarandıqda ən təhlükəli ağırlaşma miastenik krizdir. Bu vəziyyət dəstəkləyici dərmanların dayandırılması və ya dozasının azaldılması zamanı müşahidə olunur. Kriz güclü emosional yüklənmə və ya virus infeksiyası zamanı da yarana bilər. Bu zaman insan çarpayıdan qalxa, yemək yeyə və danışa bilmir — bu, təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətdir.
- Hipotireoz miksedemaya (selikli ödemə) səbəb ola bilər.
- Müalicə olunmadıqda pnevmoniya və ürək xəstəliklərinin nəticəsi tənəffüs və ya ürək-damar çatışmazlığı və ölüm ola bilər.
Xəstəliklərin vaxtında diaqnostikası və müalicəsi mənfi nəticələrin ehtimalını azaltmaq, əlillik və ölüm riskini aşağı salmaq imkanıdır.
Hansı həkimə müraciət etməli
Zəifliyin müalicəsi ilə dar ixtisaslı həkimlər məşğul olur: bu, patologiyanın səbəbindən asılıdır. Asteniya şikayəti ilə müraciət edən pasiyentin ilkin müayinəsini terapevt apara bilər, sonra isə zərurət olduqda insan profil üzrə mütəxəssisə yönləndirilir.
Müraciət edilə bilən həkimlər:
Yadda saxla!
Uzunmüddətli istirahət insan orqanizminin əsas ehtiyaclarından biridir. Bədənimizdəki bütün proseslər böyük enerji sərfi tələb edir. Bunlara beyin fəaliyyəti, maddələr mübadiləsi, əzələ və sinir liflərinin işi, ürəyin fəaliyyəti, tənəffüs və s. Aiddir.
Fizioloji zəifliyi aradan qaldırmaq üçün yaxşı yatmaq və balanslaşdırılmış qidalanma menyusu tərtib etmək kifayətdir.
İnsan monoton fəaliyyətdən yorulursa, işin müxtəlifliyi özünü daha yaxşı hiss etməyə kömək edər. Orqanizmimiz elə qurulub ki, özü həddindən artıq yorğunluğa yol vermir. Lakin astenik sindrom bir neçə həftə davam edərsə, mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Bu, ciddi xəstəliyi vaxtında aşkar etməyə və müalicəyə başlamağa kömək edəcək.
Suallar və cavablar
Bu, uzun istirahətdən sonra belə davam edən daimi yorğunluq hissi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Patologiyanın səbəbi psixikaya olan güclü yüklərdir. Bu sindromdan əsasən 20-45 yaş arası pasiyentlər əziyyət çəkir.
Mübadilə pozğunluqlarının inkişafının qarşısını almaq üçün rasiona yodlaşdırılmış duz, süd məhsulları əlavə etmək olar. 8 saatlıq tam yuxu, həmçinin mülayim fiziki yük əzələləri və onlardakı mübadilə proseslərini fəallaşdırmağa kömək edəcək.
