Vulvit xarici qadın cinsiyyət orqanlarının iltihabıdır. İnfeksiya, qıcıqlandırıcı maddələr, allergik və dermatoloji xəstəliklər daxil olmaqla müxtəlif səbəblərlə yarana bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Xarici cinsiyyət üzvlərinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Qadının xarici cinsiyyət üzvlərinin vulva nahiyəsindəki iltihabi proseslə əlaqəli geniş yayılmış xəstəliklərindən biri vulvit adlanır. Xəstəliyin əsas əlamətləri qaşınma, yanğı, bol ifrazat, cinsiyyət dodaqlarının şişkinliyi, sidik ifrazı və cinsi əlaqə zamanı diskomfort hesab olunur.
Bu xəstəlik yerli gigiyena qaydalarına tam əməl edilməməsi, xarici cinsiyyət üzvlərinin zədələnməsi, genital və ya ekstragenital xəstəliklər, habelə endokrin sistem pozğunluqları nəticəsində yarana bilər. Xəstəlik kəskin və ya xroniki xarakter daşıya bilər, vulvitin formasını ginekoloq kimi tibb sahəsi mütəxəssisi müəyyən etməyə kömək edəcək.
Səbəbləri
Bu gün müəyyən edilmişdir ki, əsas səbəb qadın orqanizmində olan şərti patogen mikroorqanizmlərdir, bunlar aşağıdakı amillərin təsiri altında aktiv şəkildə inkişaf edə bilər:
- Müxtəlif infeksion agentlərin, yəni streptokokların, stafilokokların, bağırsaq çöpünün, enterokokların, göbələklərin olması, bunlar qeyri-spesifik vulvitlərin yaranma səbəbidir. Spesifik vulvitlərin törədiciləri qonokoklar, xlamidiyalar, trixomonadalar hesab olunur;
- Oral seks vulvitin inkişafına səbəb ola bilər;
- Antibiotiklərin, hormonal preparatların və immun sistemi zəiflədən vasitələrin həddən artıq və nəzarətsiz qəbulu;
- Şəkərli diabet, leykoz, onkoloji törəmələr bu ginekoloji xəstəliyin inkişafına səbəb ola bilər;
- Xəstəliyi cinsiyyət üzvlərindən birinin, məsələn, uşaqlıq yolunun, uşaqlığın və ya yumurtalıqların bədxassəli şişi yarada bilər;
- Vaginit, endotservisit, piosalpinks;
- Sidik sisteminin müxtəlif iltihabi prosesləri (uretrit, sistit);
- Sidik saxlaya bilməmə;
- Sidik-cinsiyyət fistulaları və helmintozlar;
- Müxtəlif gigiyena vasitələrində, parfümeriyada, kosmetikada və məişət kimyasında olan komponentlərə allergiya;
- Termik prosedurların qəbulu;
- Gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi;
- Suda və ya nəm əşyalarda uzun müddət qalmaq.
- Mexaniki xarakterli amillər, məsələn, masturbasiya, velosiped sürmə və ya at belində gəzmə.
Estrogen səviyyəsinin aşağı olması vulvitin inkişafına səbəb olur. Bu vəziyyət qız uşaqlarında və gənc qızlarda, habelə postmenopauza dövründə olan qadınlarda yaranır.
Klinik mənzərə
Aparıcı həkimlərinin bildirdiyinə görə, əlamətlər birbaşa xəstəliyin inkişaf mərhələsindən və formasından asılıdır. Aşağıdakı əsas simptomatikanı ayırd etmək olar: Vulvitin kəskin formasında yaranan simptomlar:
- Xəstələrdə klitorun, cinsiyyət dodaqlarının iltihabı müşahidə olunur, xoralar, eroziyalar əmələ gəlir, qasıq büküşləri və budlar zədələnir;
- Seroz-irinli və ya qanlı-selikli xarakterli ifrazatlar;
- Sidik ifrazı zamanı diskomfort, cinsi əlaqə zamanı ağrıya səbəb olan hisslər, qaşınma, yanğı;
- Qasıq limfa düyünləri böyüyür, bədən istiliyi yüksəlir;
Qeyd etmək lazımdır ki, müalicə üsulu düzgün seçilmədikdə xəstəlik xroniki formaya keçə bilər.
Bu forma qaşınma və yanğının azalması fonunda proqressivləşir. Daxili genitaliyaların zədələnməsi baş verir və çox vaxt az miqdarda ifrazatla müşayiət olunur.
Bu gün xəstəliyin bir neçə növü ayırd edilir, bununla yanaşı hər biri üçün təkcə öz simptomatikası deyil, həm də öz müalicə üsulu xarakterikdir:
- kandidoz, Candida cinsli mayabənzər göbələklərin əmələ gəlməsi nəticəsidir;
- bakterial, müxtəlif bakteriyaların (o cümlədən cinsi yolla ötürülən infeksiyaların törədicilərinin) təsiri nəticəsində yaranır;
- atrofik, eroziyaya səbəb ola bilər;
- xoralı, genitaliyalarda ləkə əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur;
- yapışıq, kiçik qız uşaqlarında cinsiyyət dodaqlarının bir-birinə yapışması ilə bağlıdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostika bir neçə mərhələyə bölünür.
Adətən, ilk növbədə xəstənin bütün anamnez məlumatları nəzərdən keçirilir və öyrənilir. Sonra mütəxəssislər müayinələr təyin edir.
Vulvitin diaqnostikası aşağıdakılara əsaslanır:
- Xəstədə yaranan şikayət və simptomların təsvirinə;
- Qadının keçirdiyi mövcud xəstəlik və həyatının bu dövründə onu narahat edən problemlər haqqında məlumata;
- Xəstənin müəyyən dərman preparatlarına dözümlülüyünə aid məlumatlara;
- Xarici cinsiyyət üzvlərinin müayinəsinə, həkim bimanual və ya barmaqla müayinə aparacaq;
- Törədicini və onun antibakterial preparatlara həssaslığını aşkar edən bakterioloji əkmə üçün material götürülməsinə;
- Vulvanın müayinəsinin aparıldığı kolposkop vasitəsilə müayinəyə;
- Orqanizmdə helmintlərin olmasını müəyyən edən nəcis analizinin nəticələrinə.
Vulvitin simptomları altında oxşar əlamətlərə malik digər xəstəliklər gizlənə bilər. Məsələn, vulvitin simptomlarından biri cinsiyyət üzvləri nahiyəsində qaşınmadır, eyni əlamətlər isə pedikulyoz, qotur, psoriaz, dəmrov, neyrodermit, seboreyalı dermatit zamanı da müşahidə olunur.
Müalicə nəticə vermədikdə və ya diaqnoz aydın olmadıqda ginekoloq biopsiya aparır. Belə xəstəliyə diaqnoz qoymaq asan deyil, buna görə də müalicə təkcə ginekoloqun deyil, digər həkimlərin də (dermatoveneroloq, terapevt) nəzarəti altında aparılır.
Xəstəliyin səbəbinin parazitlərlə bağlı olduğu müəyyən edilərsə, onların məhv edilməsi üçün əlavə tədbirlər görülür, sonra isə ginekoloq-həkimlər birbaşa müalicəyə başlayır. Bundan əlavə, bu fonda orqanizmin immunitetinin zəifləməsinə təsir edən patologiyaların aşkarlanma ehtimalı da diaqnostika olunur.
Kompleks diaqnostika, ona bütün analizlər, tədqiqatlar daxildir, dəqiq mənzərəni əks etdirməyə, habelə xəstəliyin yaranmasının həqiqi səbəbini aşkar etməyə imkan verir.
Müalicə
Patologiyanın müalicəsi aparılmış analizlər əsasında fərdi yanaşma ilə həyata keçirilir. Müalicənin üstünlüyü tam terapiya və reabilitasiya kursunun təşkil olunmasıdır.
Müalicə üsulları anamnez, xroniki xəstəliklər və orqanizmin digər xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla fərdi qaydada həm yerli, həm də ümumi terapiyanın, antibakterial və antimikrob vasitələrin təyin edilməsi ilə tətbiqindən ibarətdir.
Aparılan terapiya xəstələrə xəstəlikdən tam xilas olmağa imkan verir, bunu təkrar analizlər də təsdiqləyir.
Müalicə tədbirləri üçün həkimləri özünü artıq doğrultmuş, kifayət qədər yüksək və effektiv nəticələr göstərən yeni texnologiya və üsullardan istifadə edir.
Profilaktika
Aşağıdakı tədbirlərə əməl etmək vulvit riskini xeyli azaldır.
- Cinsiyyət üzvlərinin gigiyenasına diqqət etmək;
- Dar, sintetik alt paltarı geyinməmək;
- Sağlam həyat tərzi keçirmək: idmanla məşğul olmaq, düzgün qidalanmaq, stresli vəziyyətlərdən qaçmaq;
- Balanslaşdırılmış qidalanma;
- Təhlükəsiz seks;
- Şəkərli diabet və digər xroniki xəstəliklər olduqda onlara yaxşı nəzarət (xüsusi «immuniteti gücləndirən» məşqlərin vulvitin qarşısını aldığına dair sübut bazası yoxdur);
- Ətirli sabun, gigiyenik spreylər və qıcıqlandırıcı vasitələrdən imtina;
- Əgər özünüzdə vulvitin ilk simptomlarını və narahatedici əlamətlərini aşkar etmisinizsə, özünüzü müalicə etməməli, dərhal məsləhət üçün mütəxəssisə müraciət etməlisiniz, o, müayinə və analizlərdən sonra düzgün seçilmiş müalicə kursu təyin edəcək.
Yadda saxla!
Vulvit adətən həyat üçün təhlükəli deyil, lakin qaşınma və yanma çox vaxt səbəbi aydınlaşdırılmadan özbaşına müalicə olunur. Göbələk əleyhinə və ya hormonlu kremlərin nəzarətsiz istifadəsi vəziyyəti ağırlaşdıra, xəstəliyin xroniki formaya keçməsinə və düzgün diaqnozun gecikməsinə səbəb ola bilər. Qızlarda və menopauzadan sonra qadınlarda təkrarlanan vulvit ayrıca müayinə tələb edir.
Aşağıdakı hallarda həkimə gecikmədən müraciət edin:
- yüksək hərarət, cinsiyyət dodaqlarının güclü şişkinliyi, kəskin ağrı;
- xoralar, qabarcıqlar və ya ağrılı düyünlər;
- ağrı səbəbindən sidik ifrazının kəskin çətinləşməsi;
- ağ, sıxlaşmış və ya uzun müddət sağalmayan dəri sahələri;
- müalicəyə baxmayaraq bir həftə ərzində yaxşılaşmanın olmaması;
- qızlarda qanlı ifrazat və ya uşaqlıq yolunda yad cisim şübhəsi.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Bartolinit
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Kiçik yaşlı qızlarda vulvanın selikli qişası nazik və həssas olur, hormonal qoruyucu mühit isə hələ formalaşmayıb, bu da mikroorqanizmlərin asanlıqla iltihab yaratmasına şərait yaradır. Bundan əlavə, gigiyena qaydalarına tam əməl olunmaması və allergik reaksiyalar da rol oynaya bilər. Əlamətlər yarandıqda uşaq ginekoloquna müraciət etmək və özbaşına müalicəyə başlamamaq tövsiyə olunur, çünki səbəbdən asılı olaraq yanaşma fərqlənir.
Vulvitin bəzi formaları, xüsusən qonokokk, xlamidiya və ya trixomonadların səbəb olduğu hallar, cinsi yolla ötürülə bilər. Lakin çox vaxt vulvit qeyri-spesifik xarakter daşıyır — şərti-patogen mikrofloranın aktivləşməsi, gigiyena vasitələrinə allergiya və ya mexaniki qıcıqlanma nəticəsində yaranır və bu formalar yoluxucu deyil. Səbəbi dəqiqləşdirmək üçün analiz aparılması vacibdir, çünki müalicə taktikası və partnyorun müayinəyə ehtiyacı məhz bundan asılıdır.
Bəli, kəskin vulvit vaxtında və tam müalicə olunmadıqda, həmçinin təhrikedici amillər (gigiyena pozuntuları, allergiya, əlaqəli xəstəliklər) aradan qaldırılmadıqda proses xroniki xarakter ala bilər. Bu zaman əlamətlər — qaşınma, yüngül diskomfort — daha az intensiv, lakin uzunmüddətli olur və müalicəyə cavab tez əldə edilmir. Xroniki formanın qarşısını almaq üçün kəskin dövrdə həkimin göstərişlərinə tam əməl etmək və təkrar müayinədən keçmək tövsiyə olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
