Glandulae suprarenales
Böyrəküstü vəzilər böyrəklərin üstündə yerləşən cüt endokrin vəzilərdir. Onların hormonları stresə cavabı, arterial təzyiqi, su-duz və karbohidrat mübadiləsini tənzimləyir.
Sistem: Endokrin sistem
Yerləşməsi
Vəzilər qarın pərdəsinin arxasında, hər böyrəyin yuxarı qütbündə yerləşir: sağ vəzi üçbucaq, sol vəzi aypara formasındadır.
Quruluşu
| Qat | Hormonlar | Təsiri |
|---|---|---|
| Qabıq maddə | aldosteron | natrium və kaliumun balansı, arterial təzyiq |
| kortizol | stresə uyğunlaşma, qanda şəkər, iltihabın tənzimi | |
| androgenlər | cinsi hormonların ilkin maddələri | |
| Beyin maddə | adrenalin, noradrenalin | «döyüş və ya qaç» reaksiyası: nəbz, təzyiq, enerji |
Funksiyası
Kortizolun ifrazını hipofizin AKTH hormonu idarə edir; aldosteronun ifrazı isə əsasən böyrəklərin renin-angiotenzin sistemindən asılıdır. Hormonların artıqlığı (Kuşinq sindromu, hiperaldosteronizm, feoxromositoma) və ya çatışmazlığı (Addison xəstəliyi) ciddi pozuntulara səbəb olur.
Suallar və cavablar
KT və ya MRT zamanı təsadüfən aşkarlanan törəmələrin (insidentaloma) çoxu xoşxassəli və hormonal cəhətdən fəal olmayan adenomalardır. Endokrinoloq hormon analizləri və görüntüləmə xüsusiyyətlərinə görə taktikanı müəyyən edir.
Güclü zəiflik, arıqlama, aşağı arterial təzyiq, duza meyl, dərinin tündləşməsi. Kəskin çatışmazlıq həyat üçün təhlükəlidir və təcili yardım tələb edir.
