Döş osteoxondrozu — keçmiş SSRİ ölkələrində kürək və döş qəfəsi ağrısı üçün işlədilən addır. Belə ağrı ilk növbədə ürək, ağciyər və mədə xəstəliklərinin istisna edilməsini tələb edir, onurğa səbəbli hallarda isə dorsopatiya, disk yırtığı və ya miofasial ağrı kimi qiymətləndirilir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Torakal osteoxondroz
Xəstəlik haqqında
Qeyd
«Döş osteoxondrozu» diaqnozu əsasən keçmiş SSRİ ölkələrində işlədilir və onurğa ağrısının demək olar ki, hər halına qoyulur. Beynəlxalq praktikada «osteoxondroz» termini başqa mənada — uşaq və yeniyetmələrdə sümük böyümə zonalarının xəstəlikləri üçün işlədilir, onurğada yaşla bağlı dəyişikliklər isə disklərin degenerasiyası və spondiloartroz kimi təsvir olunur və çox vaxt ağrının səbəbi olmur. Belə şikayətlərin arxasında adətən spesifik olmayan (mexaniki) bel və ya boyun ağrısı, dorsopatiya, fəqərəarası disk yırtığı ilə radikulopatiya, miofasial ağrı sindromu durur; dəqiq səbəbi həkim müayinədən sonra müəyyən edir.
Döş qəfəsi onurğa nahiyəsinin osteoxondrozu – onurğalararası disklərdə geri dönməz dəyişikliklərin baş verdiyi döş nahiyəsinin sümük-qığırdaq toxumasının patoloji vəziyyətidir. Patologiya arxada və ya döş qəfəsində (qabırğaarası nevralgiya) ağrının, habelə sinirlərin sıxılmasının tez-tez rast gəlinən səbəbidir.
Xəstəliyin təhlükəsi simptomların bulanıq olmasında, çox vaxt tamamilə başqa ürək, ağciyər və mədə xəstəlikləri altında gizlənməsindədir. Döş osteoxondrozunun diaqnostikasındakı çətinliklərlə əlaqədar xəstəlik çox vaxt insanın həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salan ciddi pozuntuların meydana çıxdığı qabaqcıl mərhələlərdə aşkar olunur. Məhz buna görə vaxtında profilaktik müayinələrdən keçmək və xəstəliyin ilk simptomları meydana çıxdıqda mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır.
Qeyd edək ki, osteoxondroz yalnız yaşlı insanlarda rast gəlinmir. Hər il hərəkətsiz həyat tərzi sürən və kompüter arxasında çoxlu vaxt keçirən yeniyetmələr və gənclər arasında da bu xəstəlik daha tez-tez inkişaf edir. Onurğadakı dəyişikliklər daxili orqanların – ürəyin, mədənin, ağciyərlərin – xəstəliklərinə səbəb olmur; əksinə, bu orqanların xəstəlikləri kürəyə yayılan ağrı verə bilər.
Səbəbləri
Döş qəfəsi onurğa nahiyəsinin osteoxondrozu bu xəstəliyin digər formalarına – boyun, bel və sakral osteoxondroza – nisbətən daha az rast gəlinir. Bunun səbəbi döş nahiyəsinin daha az hərəkətliliyi, onun qabırğalarla qorunması və yaxşı inkişaf etmiş əzələ korsetidir. Bununla əlaqədar bu patologiya forması nadir hallarda həddindən artıq fiziki yüklənmələr nəticəsində yaranır.
Osteoxondrozun inkişafına töhfə verən əlavə amillər də ayırd edilir:
- hərəkətsiz həyat tərzi, oturaq iş;
- döş qəfəsi travmaları;
- hormonal pozuntular;
- skolioz, kifoz və digər duruş pozuntuları;
- irsi meyllilik;
- autoimmun xəstəliklər;
- endokrin xəstəliklər, maddələr mübadiləsinin pozulması.
Klinik mənzərə
Döş qəfəsi onurğa nahiyəsinin osteoxondrozu osteoxondrozun digər formaları ilə müqayisədə ən az ifadə olunmuş simptomatikaya malikdir. Xəstəliyin əsas təzahürü yüklənmə zamanı və ya uzun müddət eyni vəziyyətdə qalarkən meydana çıxan döş qəfəsi nahiyəsindəki ağrıdır. Bu zaman ağrılı hisslər daxili orqanlara ötürülə bilər. Çox vaxt ağrı gecə vaxtı və yuxu zamanı güclənir.
Bundan əlavə, döş nahiyəsində sinir köklərinin qıcıqlanması zamanı qabırğa boyunca kəmər tipli ağrı, bu zonada dəridə keyimə və ya göynəmə hissi yarana bilər. Əllərin və ayaqların üşüməsi, onların temperaturunun dəyişməsi bu xəstəlik üçün xarakterik deyil, belə hallarda başqa səbəblər axtarılmalıdır. Ayaqlarda zəiflik, keyimə, sidik ifrazının pozulması isə onurğa beyninin sıxılmasının nadir, lakin ciddi əlaməti ola bilər və təcili müayinə tələb edir.
Döş osteoxondrozunun digər simptomları:
- qolları qaldırdıqda, gövdəni əyəndə güclənən kürəklərarası ağrılı hisslər;
- gəzərkən və gövdə hərəkəti zamanı qabırğalararası ağrı, dərin nəfəs alıb-verdikdə güclənir;
- döş qəfəsi nahiyəsində sıxılma və gərginlik hissi.
Patologiyanın qeyri-spesifik simptomlarını da qeyd etmək olar:
- dəri sahələrinin keyiməsi və qıdıqlanması;
- ürək nahiyəsində ağrıya bənzər hisslər (bu zaman ilk növbədə ürək xəstəlikləri istisna edilməlidir);
Döş osteoxondrozunun iki mühüm təzahürü – dorsaqo və dorsalgiya üzərində dayanaq.
Dorsaqo dedikdə, adətən uzun müddət eyni vəziyyətdə qalarkən meydana çıxan və gövdə fırlandıqda güclənən döş fəqərələri nahiyəsində, kürəklər arasında kəskin, kəsici ağrı başa düşülür. Tutma tez-tez nəfəsalmada çətinliklə müşayiət olunur.
Dorsalgiya zədələnmiş onurğalararası disklər nahiyəsindəki intensiv olmayan ağrıya deyilir. Ağrı tədricən başlayır və 2-3 həftə ərzində, dövri olaraq güclənib-sakitləşərək davam edir. Bu zaman xəstə hava çatışmazlığı hiss edə bilər. Qeyd olunan simptomlardan hər hansının aşkar olunması həkim müayinəsinə gəlmək üçün ciddi səbəbdir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Osteoxondroz vaxtında diaqnostika və müalicə tələb edən yavaş proqressivləşən xəstəlikdir. Patologiyanı yalnız nevrologiya və travmatologiya sahəsində təcrübəsi olan ixtisaslı mütəxəssis müəyyən edə bilər.
İlk qəbulda həkimləri xəstəni müayinə edir, funksional sınaqlar aparır. Qəbul zamanı həkim həmçinin xəstədən ağrının lokalizasiyası və onurğa patologiyasına müşayiət edən digər simptomların olub-olmaması barədə soruşur. İlkin diaqnoz qoyulduqdan sonra xəstə ilkin fərziyyəni son olaraq təsdiqləmək məqsədilə əlavə müayinələrə yönləndirilir.
Döş qəfəsi onurğa nahiyəsinin osteoxondrozunu diaqnostika etməyə imkan verən müayinələr:
- döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası;
- maqnit-rezonans tomoqrafiyası;
- multispiral kompüter tomoqrafiyası.
Bundan əlavə patologiyanın inkişaf səbəblərini müəyyən etməyə, habelə müşayiət edən xəstəlikləri aşkar etməyə aşağıdakı müayinələr kömək edəcək: döş qəfəsi orqanlarının USM-i və qarın boşluğunun, ürəyin EKQ-si, damarların dupleks skanlaşdırılması, qan və sidiyin laborator müayinələri.
Müalicə
Döş osteoxondrozunun iki əsas müalicə variantı var — konservativ və cərrahi. Terapiya patologiya erkən mərhələlərdə diaqnoz edildikdə və orqanizmdə hələ geri dönməz dəyişikliklər baş vermədikdə tətbiq olunur. Əməliyyatın aparılması konservativ müalicə üsulları gözlənilən nəticəni vermədikdə və ya xəstə klinikaya artıq buraxılmış mərhələlərdə müraciət etdikdə zəruridir.
Konservativ müalicə
Terapevtik müalicənin əsas vəzifəsi ağrını və digər xoşagəlməz simptomları aradan qaldırmaq və döş qəfəsi onurğa nahiyəsinin hərəkətliliyini bərpa etməkdir. Bunun üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
- Medikamentoz müalicə. Dərman preparatlarının tətbiqi ifadəli iltihabı və ağrını aradan qaldırmağa, onurğaya normal qan axınını təmin etməyə, bel-kürək əzələlərindəki spazmları aradan qaldırmağa imkan verir. Bunun üçün həkim qısa kursla analgetik və iltihab əleyhinə vasitələr, bəzən miorelaksantlar təyin edə bilər; xondroprotektorların effektivliyi sübut olunmayıb.
- Fizioterapevtik prosedurlar. Fizioterapiya üsulları ağrı və iltihabı azaltmağa, qan dövranını yaxşılaşdırmağa, əzələ korsetini möhkəmləndirməyə imkan verir. Bu məqsədlə massaj, elektroforez, iynə-refleksoterapiya, lazerterapiya, maqnitoterapiya, fonoforez, UVÇ-terapiya və s. istifadə olunur.
- Müalicəvi gimnastika. Düzgün tərtib olunmuş fiziki məşqlər kompleksi xəstəyə əzələləri möhkəmləndirməyə, onurğanın hərəkətliliyini bərpa etməyə və osteoxondrozun sonrakı inkişafının qarşısını almağa imkan verəcək.
Cərrahi müalicə
Xəstəliyin klinik mənzərəsindən asılı olaraq həkimlər cərrahi müalicənin optimal üsulunu seçirlər:
Mikrodiskektomiya – onurğalararası disk yırtığının çıxarılması üzrə az invaziv müdaxilə.
Dekompressiya-stabilləşdirici əməliyyatlar – onurğa beyninin sinir strukturlarının yırtıq tərəfindən “sıxıldığı” hallarda tətbiq olunur. Onurğa beyni kökcüyünün dekompressiyası ilə eyni zamanda onurğanın stabilləşdirilməsi (fiksasiya sisteminin implantasiyası ilə) həyata keçirilə bilər.
Profilaktika
Onurğada yaşla bağlı degenerativ dəyişikliklərin qarşısını tamamilə almaq mümkün deyil, lakin onların sürətini və ağrı epizodlarının sayını azaltmaq olar:
- müntəzəm fiziki fəallıq: gəzinti, üzgüçülük, arxa və qarın əzələlərini möhkəmləndirən məşqlər;
- uzun müddət oturaraq işləyərkən hər 40–60 dəqiqədən bir qalxmaq, çiyinləri və kürəyi hərəkətə gətirmək;
- iş yerini düzgün təşkil etmək: monitor göz səviyyəsində, stulun arxalığı kürəyi dəstəkləyir, ayaqlar döşəmədə;
- düzgün duruşa əməl etmək, uşaqlarda və yeniyetmələrdə skolioz və kifozu vaxtında aşkarlayıb müalicə etmək;
- ağırlıqları iki əldə bərabər paylamaq, çantanı daim bir çiyində daşımamaq;
- normal bədən çəkisini saxlamaq və siqaretdən imtina etmək — siqaret disklərin qidalanmasını pisləşdirir.
Kürəklərarası ağrı tez-tez təkrarlanırsa, özbaşına müalicə etmədən həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Döş nahiyəsində ağrını özünüz «osteoxondrozdur» deyə izah etməyin: oxşar ağrı ürək, ağciyər, mədə və aorta xəstəliklərində də olur. İlk dəfə yaranan və ya xarakterini dəyişən ağrı mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım çağırın:
- döş qəfəsində sıxıcı, yandırıcı ağrı sol qola, çənəyə, kürəyə yayılır, təngnəfəslik, soyuq tər, ürəkbulanma ilə müşayiət olunur;
- kürəkdə qəfil başlayan çox şiddətli, «cırılma» şəklində ağrı;
- ayaqlarda qəfil zəiflik, keyimə, sidik və ya nəcisi saxlaya bilməmə.
Ağrı dincəlmədə keçmirsə, gecələr güclənirsə, qızdırma, səbəbsiz arıqlama ilə müşayiət olunursa və ya yıxılmadan sonra yaranıbsa, gecikmədən həkimə müraciət edin.
Suallar və cavablar
Döş qəfəsində ağrı meydana çıxdıqda ilk növbədə terapevtə və ya birbaşa nevroloqa müraciət etmək olar, çünki bu ağrı osteoxondrozdan başqa ürək və ağciyər xəstəlikləri ilə də bağlı ola bilər. Kəskin, gözlənilməz sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya ürək döyüntüsünün pozulması müşahidə olunarsa, təcili tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır. Nevroloq şikayətləri, ağrının xarakterini qiymətləndirərək əlavə müayinələr təyin edir.
Döş osteoxondrozu əsasən yetkin insanlarda inkişaf edir, lakin uşaqlarda və yeniyetmələrdə onurğanın düzgün olmayan vəziyyəti, gündəlik ağır çanta daşınması və ya birləşdirici toxumanın irsi xüsusiyyətləri fonunda ilkin dəyişikliklər formalaşa bilər. Bu yaşda simptomlar adətən hələ ifadə olunmur, ona görə də düzgün duruş vərdişləri və fiziki fəallıq erkən profilaktika üçün xüsusilə vacibdir. Şübhə yarandıqda uşaq ortopedinə müraciət etmək məsləhətdir.
Əksər hallarda döş osteoxondrozu konservativ üsullarla — dərman, fizioterapiya və xüsusi məşqlərlə — idarə olunur. Cərrahi müdaxilə yalnız nadir hallarda, məsələn onurğa köklərinin ciddi sıxılması, güclü ağrı sindromunun konservativ müalicəyə cavab vermədiyi və ya nevroloji funksiyaların pozulduğu vəziyyətlərdə nəzərdən keçirilir. Əməliyyata ehtiyacın olub-olmadığını yalnız nevroloq və ya travmatoloq müayinə və görüntüləmə nəticələrinə əsasən qərar verir.
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
