Təsiredici maddə

Fluorourasil (5-FU) — mədə-bağırsaq traktı, süd vəzi, baş və boyun şişlərinin kombinə edilmiş kimyaterapiyasında istifadə olunan klassik antimetabolitdir. Vena daxilinə bolyus və ya uzunmüddətli infuziya şəklində, onkoloqun nəzarəti ilə stasionarda və ya gündüz stasionarında yeridilir.

Latın adı
Fluorouracilum
Ticarət adları
5-Flüorurasil-Ebeve, Fluro 5 Deva Siyahı
ATC kodu
L01BC02
Farmakoloji qrup
Antimetabolitlər
Dərman formaları
  • İnfuziya

Diqqət!

Dərmanı qəbul etməzdən əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşin. Bu səhifədəki məlumat tanışlıq üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.

Nə üçün istifadə olunur

Fluorourasil adətən digər preparatlarla (leykovorin, oksaliplatin, irinotekan, sisplatin və s.) birlikdə təyin edilir:

  • kolorektal xərçəng (əməliyyatdan sonra və yayılmış mərhələdə);
  • mədə və qida borusu xərçəngi;
  • mədəaltı vəzi xərçəngi;
  • süd vəzi xərçəngi;
  • baş və boyun nahiyəsinin yastıhüceyrəli xərçəngi;
  • anal kanal xərçəngi (şüa terapiyası ilə birlikdə).

Necə təsir edir

Fluorourasil hüceyrədə aktiv metabolitlərə çevrilir və timidilat sintaza fermentini bloklayır. Bu ferment DNT üçün lazım olan timidinin əmələ gəlməsində əsas rol oynayır. Bundan əlavə, metabolitlər RNT-yə daxil olaraq onun funksiyasını pozur. Leykovorin fermentlə birləşməni sabitləşdirərək təsiri gücləndirir.

Kimlərə olmaz

  • fluorourasilə qarşı yüksək həssaslıq;
  • dihidropirimidin dehidrogenaza (DPD) fermentinin tam çatışmazlığı;
  • brivudin və oxşar antiviruslarla son həftələrdə müalicə;
  • sümük iliyi funksiyasının ağır pozulması;
  • ağır infeksiyalar;
  • hamiləlik və laktasiya.

DPD çatışmazlığı

DPD fermenti fluorourasili parçalayır. Onun çatışmazlığında dərman orqanizmdə toplanır və həyati təhlükəli toksiklik yaradır. Müalicədən əvvəl bu fermentin yoxlanılması tövsiyə olunur.

Əlavə təsirlər

  • miyelosupressiya, xüsusən neytropeniya;
  • stomatit, mukozit, ishal;
  • ürəkbulanma, qusma;
  • əl-ayaq sindromu (ovuc və ayaqaltıların qızarması, ağrılı soyulması) — xüsusən uzunmüddətli infuziyada;
  • saçların seyrəlməsi, dəri və dırnaqlarda piqmentasiya;
  • kardiotoksiklik: döş qəfəsində ağrı, koronar spazm;
  • göz yaşının artması, konyunktivit.

Qarşılıqlı təsir

  • Brivudin, sorivudin — DPD-ni bloklayaraq fluorourasilin ağır toksikliyinə səbəb olur; birlikdə istifadə qadağandır.
  • Varfarin — antikoaqulyant təsir güclənir, laxtalanma göstəricilərinə nəzarət lazımdır.
  • Fenitoin — onun qanda səviyyəsi arta bilər.
  • Leykovorin — həm effektivliyi, həm də toksikliyi artırır (sxemlərdə məqsədli istifadə olunur).
  • Canlı peyvəndlər — tətbiq edilmir.

Hamiləlik və laktasiya

Fluorourasil teratogen və embriotoksikdir; hamiləlikdə istifadə edilmir. Müalicə zamanı və sonra həkimin göstərdiyi müddət ərzində qadınlar və kişilər etibarlı kontrasepsiyadan istifadə etməlidir. Əmizdirmə dayandırılır.

Uşaqlar

Uşaqlarda təhlükəsizliyi və effektivliyi öyrənilməyib; pediatriyada nadir hallarda, yalnız ixtisaslaşmış mərkəzlərdə istifadə oluna bilər.

Bu təsiredici maddə ilə preparatlar

Azərbaycanda Fluorourasil ilə qeydiyyatda olan preparatlar. Onlarda eyni təsiredici maddə var, lakin doza, forma və köməkçi maddələr fərqlənə bilər. Konkret preparatı həkim seçir, aptekdə əvəzetmə barədə əczaçı ilə məsləhətləşin.

Tez-tez verilən suallar

Yumşaq diş fırçasından istifadə, ağzın tez-tez yuyulması və isti, turş, kəskin qidalardan çəkinmək stomatitin yüngülləşməsinə kömək edir. Ağızda yaralar səbəbindən yemək və ya içmək çətinləşərsə, həkimə müraciət edin.

Gün ərzində dəfələrlə təkrarlanan ishal, hərarət, döş qəfəsində ağrı, güclü stomatit və maye qəbul edə bilməmək təcili tibbi yardım tələb edir.

Bu mövzuda məqalələr

Bu qrupdan digər dərmanlar

Lisenziyalar

Tibbi fəaliyyət lisenziyası

Biz İqtisadiyyat Nazirliyinin verdiyi tibbi lisenziyalar əsasında fəaliyyət göstəririk