Uretrit sidik kanalının iltihabıdır. Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar və digər infeksion və qeyri-infeksion səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Sidik kanalının iltihabı
- uretranın iltihabı
Xəstəlik haqqında
Uretrit əsasən infeksion, daha az hallarda qeyri-infeksion təbiətli sidik kanalının iltihabi xəstəliyidir. Daha çox yaşlı kişilərdə yaranır, qadınlarda isə adətən silinmiş simptomatika ilə keçir. Adekvat müalicə olmadıqda insanın həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan ağırlaşmaların inkişafına səbəb olur.
Kişilərdə və qadınlarda uretriti ilkin mərhələdə diaqnostika etmək üçün vaxtında uroloqa müraciət etmək lazımdır.
Uretranın iltihabı uroloqların hər gün rastlaşdığı patologiyadır. Onun simptomları hər iki cinsin nümayəndələrində müəyyən edilə bilər, lakin xəstəlik daha çox kişilərdə diaqnostika olunur. Bu, sidik kanalının anatomik quruluş xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır, belə ki, kişilərdə o, qadınlara nisbətən xeyli uzundur.
Uretritdən əsasən aktiv, bəzən nizamsız cinsi həyat sürən yaşlı kişilər əziyyət çəkir. Onlarda xəstəliyin səbəbi cinsi yolla ötürülən infeksiyalar olur, yetkin və yaşlı kişilərdə isə – şərti-patogen bakterial flora.
Səbəbləri
Uretranın qeyri-infeksion iltihabı çox nadir hallarda rast gəlinir. Onun əsasında aşağıdakılar dura bilər:
- kateterizasiyadan sonra travmalar, konkrementlərin uretradan keçməsi, transuretral müalicəvi manipulyasiyaların aparılması;
- sidik kanalının selikli qişasının kimyəvi maddələrlə qıcıqlanması (metabolik pozğunluqlar, allergiyanın sistem təzahürləri, intoksikasiya zamanı);
- şüa terapiyasının nəticələri.
Spesifik proseslərin inkişafının əsas səbəbi cinsi yolla ötürülən infeksiyalardır. Patogenlər qorunmasız cinsi əlaqələr zamanı uretral kanala nüfuz edir.
Sidik kanalının qeyri-spesifik iltihabına şərti-patogen mikroorqanizmlər – bağırsaq çöpü, kandidalar, stafilokokk, streptokokk səbəb olur. Adətən kəskin patoloji proses uretra selikli qişasının travması fonunda yaranır. Xroniki qeyri-spesifik uretrit əksər hallarda ikincilidir.
Təsnifat
Xəstəliyin gedişat xüsusiyyətlərindən asılı olaraq kəskin və xroniki uretrit fərqləndirilir. Kəskin forma qəfil yaranır, parlaq simptomatika ilə özünü göstərir, insanın həyat keyfiyyətini pisləşdirir. Xroniki forma isə dövrlərlə keçir: silinmiş təzahürlərlə kəskinləşmələr remissiyalarla əvəz olunur, bu zaman xəstəni demək olar ki, heç nə narahat etmir.
Patoloji proses bilavasitə sidik kanalında inkişaf edərsə, uretrit ilkin adlandırılır. İltihab yaxınlıqda yerləşən orqanlardan – prostat, sidik kisəsi, xayə və digərlərindən uretra divarına yayılarsa, o, ikincili hesab edilir.
Səbəbkar amildən asılı olaraq infeksion (mikroorqanizmlər tərəfindən yaranan) və qeyri-infeksion (travmalar, sidiyin tərkibinin dəyişməsi, allergiya, radiasiya təsiri nəticəsində inkişaf edən) uretrit fərqləndirilir.
Yüksək yayılma tezliyinə görə məhz infeksion təbiətli uretra iltihabına xüsusi diqqət yetirilir. O, aşağıdakı kimi olur:
- spesifik (CYYİ – qonokokk, mikoplazma, ureaplazma, qardnerella, trixomonada, xlamidiya törədiciləri ilə yoluxma zamanı inkişaf edir).
- qeyri-spesifik (orqanizmin müdafiə xüsusiyyətlərinin azalması fonunda şərti-patogen floranın (stafilokokk, streptokokk, mayavari göbələklər) aktivləşməsi nəticəsində yaranır).
Klinik mənzərə
Uretra iltihabının simptomları onun səbəbindən və xəstəliyin gedişat xüsusiyyətlərindən asılıdır. Daha çox cinsi infeksiyalarla əlaqədar spesifik uretritlər diaqnostika olunur, buna görə onların əlamətlərinə ayrıca nəzər salmaq lazımdır.
- Qonokokk uretriti qonokokkla yoluxmadan 3-21 gün sonra yaranır. Əsas təzahürlər: sidik ifrazı zamanı kəskin ağrı və yanma, sidik kanalından bol sarı-boz ifrazat. Uretranın başlanğıc hissələri iltihab prosesinə cəlb olunduqda bədən temperaturunun əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi mümkündür. Müalicə almayan və ya onu tam keçməyən xəstələrdə xəstəlik xroniki formaya keçir. Onun əlamətləri sidik ifrazının əvvəlində zəif sancıcı ağrılar, uretra dəliyi nahiyəsində yüngül qaşınma, az miqdarda patoloji ifrazatdır.
- Trixomonadların səbəb olduğu uretritin təzahürləri yoluxmadan 1-2 həftə sonra yaranır. Xəstələr sidik ifrazı zamanı orta və ya zəif dərəcəli diskomfort, sidik kanalından köpüklü ağımtıl ifrazatın olmasını qeyd edirlər.
- Xlamidial uretra iltihabı yoluxmuş şəxsin çox vaxt diqqətə almadığı silinmiş simptomatika ilə keçir. Onun əlamətləri sidik kisəsinin boşaldılması zamanı qaşınma, yanma, kəskin ağrılar, sidik kanalından selikli və ya irinli ifrazat ola bilər.
Göbələk təbiətli (Candida cinsindən olan göbələklər) uretrit də silinmiş simptomatika ilə xarakterizə olunur: sidik kanalı dəliyi nahiyəsində zəif diskomfort, ondan az miqdarda kəsmikvari ifrazat.
Qeyri-spesifik kəskin uretrit qaşınma, yanma, sidik ifrazı zamanı kəskin ağrılar, irinli, seroz, selikli xarakterli ifrazat, uretra dəliyi nahiyəsində qızarma və yüngül şişkinliklə özünü göstərir. Xroniki prosesdə oxşar, lakin az ifadə olunmuş simptomlar müşahidə olunur. İfrazat adətən selikli olur.
Xəstəliyin simptomları
- Cinsi orqanların ağrısı
- Penis ağrısı
- Qırmızı, çəhrayı sidik
- Sarı sidik
- Sidik ifrazında çətinlik
- Sidik saxlaya bilməmə
- Sidik sindromu
- Sidik tutulması
- Sidik çəkərkən yanğı hissi
- Sidikdə bakteriyalar (bakteriuriya)
- Sidikdə lopalar
- Sidikdə selik
- Sidiyin pis qoxusu
- Spermada qan
- Uretradan ifrazat
- Uretrədə ağrı
- Vaginada qaşınma
- Yaşıl sidik
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Uretrit simptomları yarandıqda mümkün qədər tez həkimə müraciət etmək lazımdır. Kompleks müayinə kəskin iltihabda ən informativdir və qısa müddətdə düzgün diaqnoz qoymağa imkan verir. Xroniki prosesdə patogenetik amillərin aşkarlanması çətindir.
Diaqnostika, o cümlədən cinsi anamnez olmaqla, anamnezin toplanmasından başlayır. Həkim xəstədə cinsi partnyorların sayı, sonuncu cinsi əlaqənin şəraiti barədə suallar verə bilər. Sorğu və şikayətlərin toplanmasından sonra uroloq/dermatovenoroloq müayinəyə başlayır, bu zaman xarici cinsiyyət orqanlarının vəziyyətini, ifrazatın olmasını və xarakterini qiymətləndirir. O, uretranın xarici dəliyinin şişkinliyini və qızarmasını, mümkündür ki, ondan patoloji ifrazatın olmasını görəcək. Zədələnmiş toxumalara toxunma xəstədə ağrıya səbəb olacaq.
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün sidiyin (o cümlədən iki- və ya üçstəkanlı sınağın aparılması), uretradan ifrazatın laborator tədqiqatlarının nəticələri tələb olunur. Cinsi infeksiyaları istisna etmək üçün PZR tədqiqatları aparılır.
Xəstəliyin törədicisini və onun antibiotiklərə həssaslığını müəyyən etmək üçün sidik kanalından ifrazatın və ya sidiyin bakterioloji əkilməsi aparılır.
Qeyri-spesifik bakterial uretrit diaqnozu yalnız spesifik cinsi infeksiyalar istisna edildikdən sonra qoyulur. Ağırlaşmaların kompleks diaqnostikasında kiçik çanaq orqanlarının, skrotumun (kişilərdə) USM-i aparılır.
Xidmətlər
Müalicə
Müalicə üsulları
Qadınlarda və kişilərdə uretra iltihabının müalicə prinsipləri xəstəliyin səbəbindən, simptomların ifadəlilik dərəcəsindən, ağırlaşmaların olmasından asılı olaraq dəyişir. Daha çox ambulator xarakter daşıyır, yalnız uretritin irinli ağırlaşmalarının inkişaf riski yüksək olduqda xəstənin stasionara hospitallaşdırılması tələb olunur. Həkimə vaxtında müraciət edildikdə müalicə adətən konservativdir. İltihabın xroniki formalarının profilaktikası üçün kompleks yanaşma və sağalma prosesinə həkim nəzarəti vacibdir.
Kişilərdə və qadınlarda uretritin müalicəsində əsas rolu medikamentoz terapiya oynayır. Qeyri-spesifik ilkin prosesi olan şəxslərə iltihabəleyhinə preparatlarla birlikdə maksimum geniş təsir spektrli antibiotiklər təyin edilir. Xəstəliyin xroniki gedişində yerli təsirli preparatlar (uretra boşluğuna yeridilir) tətbiq olunur. Uretranın ikincili iltihabında əsas patologiyanın (sistit, prostatit və digərlərinin) müalicəsinə xüsusi diqqət yetirilir
Uretranın spesifik iltihabı törədicinin növü və onun həssaslığı nəzərə alınmaqla xəstəyə sistem və yerli təsirli preparatların təyin edilməsini tələb edir. Birgə infeksiyalarda antibiotikləri, antiprotozoy, iltihabəleyhinə, immunomodulyator preparatları və vitaminləri özündə birləşdirən kompleks medikamentoz terapiya tətbiq edilir. Medikamentoz sxem fizioterapevtik prosedurlar və pəhrizlə tamamlanır. İltihab cinsi infeksiyalarla yaranmışsa, müalicəni hər iki partnyor eyni zamanda keçməlidir. Sağalana qədər onlar cinsi əlaqədən çəkinməlidirlər.
Sidik kanalının daralması fonunda inkişaf edən ikincili uretriti olan xəstələr cərrahi yardıma ehtiyac duyur. Belə vəziyyətlərdə uretranın normal keçiriciliyinin bərpasına yönəlmiş az travmatik əməliyyatlar aparılır. Ən geniş yayılmışı sidik kanalının bujlanması prosedurudur. Müdaxilə zamanı patoloji daralmış sahələr metal buj vasitəsilə genişləndirilir.
Reabilitasiya
Az travmatik cərrahi müalicə üsullarının tətbiqi reabilitasiya müddətini minimuma endirir. Bir qayda olaraq, sağalma 2 həftədən çox davam etmir. Bu müddət ərzində cinsi istirahətə riayət etmək, həddindən artıq fiziki yüklənmələri istisna etmək, soyuqlama və həddindən artıq qızmadan, açıq su hövzələrində çimməkdən və s. çəkinmək lazımdır.
Profilaktika
Uretritin qeyri-spesifik profilaktikası sağlam həyat tərzini, cinsi fəallıq və partnyor dəyişikliyi məsələlərinə ağıllı yanaşmanı nəzərdə tutur. Poliqam şəxslər urogenital traktın xroniki infeksion xəstəliklərinin erkən diaqnostikası məqsədilə hər il profilaktik müayinələrdən keçməlidirlər. Sidik kanalının iltihabından qaçmaq üçün şəxsi gigiyena məsələlərinə, keyfiyyətli alt paltarının seçilməsinə kifayət qədər diqqət yetirmək, yoxlanılmamış cinsi əlaqələrdə isə baryer kontrasepsiya üsulundan (prezervativ) istifadə etmək vacibdir.
Yadda saxla!
Ən böyük təhlükəni, şübhəsiz ki, spesifik uretritlər təşkil edir. Cinsi infeksiyalar kəskin iltihaba səbəb olur, bu zaman birləşdirici toxumanın artması və nəticədə sidik kanalının daralması riski yüksəlir. Məsələn, qonoreya iltihabından sonra uretranın ön hissəsində çoxsaylı bitişmələrin formalaşması mümkündür. Ağırlaşmalar baxımından xroniki formalar daha təhlükəlidir. Adətən yavaş gedişli iltihaba birgə infeksiyalar səbəb olur, bu isə diaqnostika və müalicəni çətinləşdirir. Bu, profilaktik tədbirlərə riayət olunmasının zəruriliyini göstərir. Cinsi partnyor seçimində seçicilik, həmçinin təsadüfi əlaqələrdə baryer kontrasepsiya vasitələrindən (prezervativ) istifadə vacibdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Bu, uretritin səbəbindən asılıdır. Qonokokk, xlamidiya kimi spesifik uretritlər cinsi yolla ötürülür və partnyorun da müayinə və müalicəsini tələb edir. Qeyri-spesifik uretrit isə travma, kateterizasiya və ya kimyəvi qıcıqlanma kimi infeksiyayla bağlı olmayan səbəblərdən yarana bilər. Səbəbi dəqiqləşdirmək üçün həkim uyğun laborator analizlər təyin edir.
Hər iki mütəxəssis uretritin diaqnostikası və müalicəsi ilə məşğul ola bilər, seçim çox vaxt simptomların xarakterindən və əlavə şikayətlərin olub-olmamasından asılıdır. Uroloq əsasən sidik yollarının vəziyyətini, androloq isə reproduktiv funksiyaya təsiri qiymətləndirir. İlkin müraciət üçün hər iki mütəxəssisə getmək mümkündür, onlar zərurət olduqda bir-birinə yönləndirmə edə bilər.
Vaxtında müalicə olunmayan uretrit infeksiyanın yuxarı sidik-cinsiyyət yollarına, o cümlədən prostat vəziyə və sidik kisəsinə yayılmasına səbəb ola bilər. Xroniki hala keçdikdə sidik kanalının daralması riski artır, bəzi hallarda reproduktiv funksiyaya da təsir mümkündür. Bu səbəbdən ilk əlamətlərdə müalicəni tam kursla, həkimin göstərişinə uyğun tamamlamaq vacibdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
