Hypophysis
Hipofiz baş beynin əsasında yerləşən kiçik endokrin vəzidir. O, bir çox digər vəzinin — qalxanabənzər vəz, böyrəküstü vəzilər və cinsiyyət vəzilərinin işini idarə edir.
Sistem: Endokrin sistem
Yerləşməsi
Hipofiz kəllənin əsasındakı əsas sümüyün çuxurunda — türk yəhərində yerləşir və ayaqcıq vasitəsilə hipotalamusla birləşir. Onun yuxarısında görmə sinirlərinin çarpazlaşması yerləşir — buna görə hipofizin böyük şişləri görmə sahəsini daralda bilər.
Quruluşu
| Pay | Hormonlar | Təsiri |
|---|---|---|
| Ön pay (adenohipofiz) | böyümə hormonu, prolaktin, TSH, AKTH, FSH, LH | böyümə, laktasiya, qalxanabənzər vəz, böyrəküstü vəzilər, cinsiyyət vəziləri |
| Arxa pay (neyrohipofiz) | antidiuretik hormon, oksitosin (hipotalamusda yaranır, burada toplanır) | su balansı, doğuş və süd ifrazı |
Funksiyası
Hipofiz hipotalamusdan gələn siqnallara cavab olaraq hormon ifraz edir və bədənin hormonal tarazlığını «dirijor» kimi idarə edir. Hormonların həddindən artıq və ya çatışmaz hasilatı müxtəlif xəstəliklərə səbəb olur: məsələn, prolaktinin artıqlığı aybaşı pozuntusu və sonsuzluğa, böyümə hormonunun artıqlığı yetkinlərdə akromeqaliyaya gətirib çıxarır.
Suallar və cavablar
Bu, hipofizin xoşxassəli şişidir. O, hormon ifraz edə (məsələn, prolaktinoma) və ya ölçüsü hesabına ətraf strukturları sıxa bilər. Müayinə və müalicəni endokrinoloq, lazım olduqda neyrocərrah aparır.
Quruluşu hipofizin (türk yəhərinin) MRT-si, çox vaxt kontrastla, göstərir. Funksiyası müvafiq hormonların qanda səviyyəsi ilə qiymətləndirilir; görmə sahəsi oftalmoloq tərəfindən yoxlanıla bilər.
