Ekssudativ otit qulaq pərdəsinin arxasında, orta qulaqda kəskin infeksiya əlamətləri olmadan maye toplanmasıdır. Ağrı adətən olmur, əsas əlamət eşitmənin azalmasıdır. Uşaqlarda çox rast gəlinir və çox vaxt bir neçə aya öz-özünə keçir, uzun sürdükdə nitqin inkişafına təsir edə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Seroz otit
- sekretor otit
- mukoz otit
- «yapışqan qulaq»
- orta qulaqda maye toplanması
Xəstəlik haqqında
Orta qulaq qulaq pərdəsinin arxasında yerləşən, içərisində eşitmə sümükcükləri olan kiçik hava boşluğudur. O, eşitmə borusu vasitəsilə burun-udlaqla əlaqədədir. Bu boru udqunanda və əsnəyəndə açılır, orta qulağı havalandırır və orada təzyiqi xarici təzyiqlə bərabərləşdirir. Boru şişdikdə və ya adenoidlərlə tıxandıqda orta qulaqda təzyiq azalır və selikli qişa maye ifraz etməyə başlayır. Maye qulaq pərdəsinin və sümükcüklərin hərəkətini məhdudlaşdırır, səsin ötürülməsini çətinləşdirir – konduktiv eşitmə zəifliyi yaranır.
Ekssudativ otit tez-tez kəskin orta otitdən və ya soyuqdəymədən sonra qalır. Məktəbəqədər yaşda geniş yayılıb: bu yaşda uşaqların əksəriyyəti ən azı bir dəfə bu vəziyyəti keçirir. Uşaq ağrıdan şikayət etmədiyi üçün xəstəlik çox vaxt gec aşkar edilir. Böyüklərdə daha nadir rast gəlinir və xüsusi diqqət tələb edir.
Əksər hallarda maye bir neçə həftə və ya ay ərzində öz-özünə sorulur. Lakin uzun sürən eşitmə zəifliyi kiçik uşaqda nitqin, öyrənmənin və davranışın inkişafına təsir edə bilər, ona görə vaxtında aşkarlanma və müşahidə vacibdir.
Səbəbləri
Xəstəliyin əsasında eşitmə borusunun ventilyasiya funksiyasının pozulması durur. Uşaqlarda bu boru böyüklərə nisbətən daha qısa, enli və üfüqi yerləşir, ona görə asanlıqla tıxanır. Aşağıdakı amillər riski artırır:
- eşitmə borusunun disfunksiyası – soyuqdəymə və burun tutulması zamanı borunun selikli qişası şişir və orta qulaq havalanmır;
- adenoidlərin böyüməsi – burun-udlaqdakı limfoid toxuma borunun ağzını mexaniki olaraq sıxır və infeksiya mənbəyi rolunu oynaya bilər;
- tez-tez təkrarlanan respirator infeksiyalar və kəskin orta otit – iltihabdan sonra maye orta qulaqda həftələrlə qala bilər;
- allergik rinit – burun və burun-udlağın selikli qişasının davamlı şişkinliyi eşitmə borusunun işini çətinləşdirir;
- passiv siqaret çəkmə – tüstü selikli qişanı qıcıqlandırır və onun təmizləyici funksiyasını zəiflədir;
- uşaq bağçasına getmə, butulka ilə uzanmış vəziyyətdə qidalanma – infeksiyalarla tez-tez təmas və mayenin burun-udlağa axması riski artır;
- anadangəlmə xüsusiyyətlər – damaq yarığı, Daun sindromu və üz-kəllə quruluşunun digər xüsusiyyətləri olan uşaqlarda xəstəlik daha tez-tez və daha uzun sürür;
- təyyarə uçuşu, dalğıclıq – təzyiqin kəskin dəyişməsi böyüklərdə qısamüddətli maye toplanmasına səbəb ola bilər;
- böyüklərdə birtərəfli ekssudativ otit – burun-udlaqda eşitmə borusunu sıxan törəmənin, o cümlədən şişin istisna edilməsini tələb edir; baş-boyun nahiyəsinə şüa müalicəsindən sonra da yarana bilər.
Klinik mənzərə
Ekssudativ otit «səssiz» gedişlidir: kəskin otitdən fərqli olaraq güclü ağrı və hərarət adətən olmur. Əlamətlər tədricən yaranır və bəzən yalnız profilaktik müayinədə aşkar edilir.
- eşitmənin azalması – uşaq televizorun səsini artırır, çağırışa reaksiya vermir, tez-tez «nə?» deyə soruşur, pıçıltını eşitmir;
- qulaqda tıxanma və dolğunluq hissi, öz səsinin qulaqda əks-sədası;
- qulaqda şırıltı və ya «şaqqıltı», başı döndərəndə maye hərəkəti hissi;
- qısamüddətli yüngül qulaq narahatlığı – xüsusən soyuqdəymə zamanı;
- uşaqlarda – nitqin gecikməsi, sözləri düzgün tələffüz etməmə, diqqətsizlik, məktəbdə uğursuzluq, əsəbilik, yöndəmsizlik və tarazlığın pozulması;
- böyüklərdə – adətən bir qulaqda tıxanma və eşitmənin azalması, bəzən burun tutulması ilə birlikdə.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər qulaqda güclü ağrı və yüksək hərarət yaranıbsa, qulaqdan irinli və ya qanlı ifrazat gəlirsə, qulaq seyvanının arxasında qızartı, şiş və ağrı varsa, üzdə əyilmə (üz sinirinin zəifliyi), güclü başgicəllənmə, kəskin baş ağrısı və ya qəfil eşitmə itkisi müşahidə olunursa.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
LOR həkimi şikayətləri, son infeksiyaları və uşağın nitq inkişafını soruşur, sonra qulaqları və burun-udlağı müayinə edir. Diaqnoz adətən sadə və ağrısız üsullarla qoyulur:
- otoskopiya və pnevmatik otoskopiya – qulaq pərdəsinin rəngi, içəri çəkilməsi, arxasında maye səviyyəsi və ya hava qabarcıqları görünür; pnevmatik otoskopla pərdənin hərəkətliliyinin azalması qiymətləndirilir;
- timpanometriya – qulaq pərdəsinin hərəkətliliyini ölçərək orta qulaqda mayenin olmasını obyektiv təsdiqləyir;
- audiometriya – eşitmə zəifliyinin dərəcəsini və növünü müəyyən edir; kiçik uşaqlarda yaşa uyğun oyun üsulları ilə aparılır;
- burun-udlağın endoskopik müayinəsi – uşaqlarda adenoidlərin ölçüsü, böyüklərdə isə burun-udlaq törəməsinin istisna edilməsi; şübhə olduqda biopsiya götürülür;
- kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyası – yalnız ağırlaşma və ya böyüklərdə burun-udlaq törəməsi şübhəsində.
Differensial diaqnostika kəskin orta otit, qulaq kiri tıxacı, xolesteatoma və daxili qulaqla bağlı (neyrosensor) eşitmə zəifliyi ilə aparılır.
Ağırlaşmalar
Maye uzun müddət qaldıqda və ya xəstəlik tez-tez təkrarlandıqda aşağıdakı ağırlaşmalar mümkündür:
- uzunmüddətli eşitmə zəifliyi, nitqin, öyrənmənin və sosial ünsiyyətin ləngiməsi;
- qulaq pərdəsinin retraksiyası (içəri çəkilməsi) və nazilməsi;
- adheziv otit – orta qulaqda bitişmələr və sümükcüklərin hərəkətliliyinin azalması;
- xolesteatoma – orta qulaqda sümüyü dağıda bilən törəmə;
- təkrarlanan kəskin otitlər.
Müalicə
Müalicə taktikasını LOR həkimi uşağın yaşına, eşitmənin vəziyyətinə, xəstəliyin müddətinə və risk amillərinin olub-olmamasına görə seçir. Əksər hallarda dərhal müdaxilə tələb olunmur.
- Fəal müşahidə – adətən üç ay ərzində; çox vaxt maye öz-özünə sorulur. Bu dövrdə eşitmə və qulaq pərdəsinin vəziyyəti nəzarətdə saxlanılır. Valideynlərə uşaqla aydın, üzbəüz və yaxın məsafədən danışmaq, səs-küyü azaltmaq, uşağı sinifdə ön sıralarda oturtmaq tövsiyə olunur.
- Avtoinflyasiya – xüsusi balonun burunla şişirdilməsi eşitmə borusunun açılmasına kömək edir; tapşırığı yerinə yetirə bilən uşaqlarda və böyüklərdə istifadə olunur.
- Timpanostomiya (şuntlama) – maye uzun müddət qaldıqda və eşitmə əhəmiyyətli dərəcədə azaldıqda, xüsusən nitq ləngiməsi və ya digər risk amilləri olduqda; qulaq pərdəsinə kiçik ventilyasiya borusu qoyulur. Əməliyyat qısamüddətlidir, uşaqlarda ümumi anesteziya altında aparılır və eşitmə adətən dərhal yaxşılaşır.
- Adenotomiya – adenoidlər böyük olduqda, burun tənəffüsü pozulduqda və ya şuntlama təkrar tələb olunduqda; daha böyük yaşlı uşaqlarda şuntlama ilə birlikdə də aparıla bilər.
- Eşitmə cihazı – əməliyyat mümkün olmadıqda və ya istənilmədikdə müvəqqəti həll.
- Müşayiət edən xəstəliklərin müalicəsi – allergik rinit olduqda göstərişə görə burun hormonal spreyləri və digər allergiya əleyhinə tədbirlər; böyüklərdə burun-udlaq patologiyasının müalicəsi.
Antibiotiklər, antihistaminlər, damar daraldıcı damcılar və tabletlə hormonlar ekssudativ otitdə uzunmüddətli effekt vermir, yan təsirlərə səbəb ola bilər və rutin olaraq tövsiyə edilmir. Antibiotik yalnız kəskin iltihab əlavə olunduqda həkim tərəfindən təyin olunur.
Qulağa xalq vasitələri, yağ, spirtli məhlullar damızdırmaq, qulağı isitmək və ya pambıq çubuqla təmizləmək olmaz – bu, faydasızdır və qulaq pərdəsini zədələyə bilər.
Profilaktika
- evdə və uşağın yanında siqaret çəkməmək;
- mümkün olduqda ana südü ilə qidalandırmaq, körpəni butulka ilə uzanmış vəziyyətdə qidalandırmamaq;
- milli peyvənd təqviminə əməl etmək, pnevmokok və qrip peyvəndlərini vaxtında almaq;
- burun tənəffüsünü bərpa etmək, allergiyanı nəzarətdə saxlamaq;
- əlləri müntəzəm yumaq, soyuqdəymə zamanı burnu düzgün təmizləmək;
- kəskin otitdən sonra həkimin təyin etdiyi nəzarət müayinəsinə gəlmək;
- uşaqda nitq gecikməsi və ya diqqətsizlik olduqda eşitməni yoxlatmaq.
Hansı həkimə müraciət etməli
Ekssudativ otiti otorinolarinqoloq (LOR həkimi) müalicə edir. Eşitmənin yoxlanılmasında surdoloq, nitq gecikməsində pediatr və loqoped də iştirak edə bilər.
Yadda saxla!
Ekssudativ otit «səssiz» xəstəlikdir – uşaq ağrıdan şikayət etmir, lakin pis eşidir.
- Uşaq tez-tez soruşursa, səsə reaksiya vermirsə və ya nitqi gecikirsə, eşitməsini yoxlatdırın.
- Əksər hallarda maye bir neçə ay ərzində öz-özünə sorulur, lakin bu dövrdə həkim nəzarəti vacibdir.
- Antibiotik və damcılarla özbaşına müalicə etməyin.
- Maye üç aydan çox qalırsa və eşitmə azalıbsa, LOR həkimi ilə şuntlama məsələsini müzakirə edin.
- Böyüklərdə bir qulaqda davamlı tıxanma burun-udlağın müayinəsini tələb edir.
Faydalı Məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Timpanometriya nədir?
Timpanometriya – otolarinqologiyada müayinə üsuludur; onun məqsədi qulaqda səs rəqslərinin keçiriciliyində mövcud pozuntuları müəyyən etməkdir. O, eşitmənin azalma…
İstiqamət: Surdologiya
Timpanopunksiya nədir?
Timpanopunksiya – otolarinqologiyada müalicəvi-diaqnostik manipulyasiyadır. Bu, orta qulaq möhtəviyyatından müayinə üçün nümunə götürmək və ya təbil boşluğuna dərman…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Suallar və cavablar
Əksər uşaqlarda maye bir-üç ay ərzində sorulur. Uzun müddət qalan, eşitməni ciddi azaldan və ya nitqin inkişafına təsir edən hallarda müdaxilə tələb olunur.
Ventilyasiya boruları adətən bir neçə aydan bir ilədək və bəzən daha uzun müddət qulaq pərdəsində qalır və çox vaxt öz-özünə düşür. Bu müddətdə eşitmə yaxşılaşır. Qulağa su düşməsindən qorunma barədə tövsiyələri həkim verir.
Böyüklərdə, xüsusən birtərəfli ekssudativ otitdə burun-udlaqda eşitmə borusunu sıxan törəməni istisna etmək lazımdır. Ona görə LOR həkimi burun-udlağın endoskopik müayinəsini aparır.
Adətən üzmək qadağan deyil; şunt qoyulubsa, qulağı sudan qorumağın lazım olub-olmadığını LOR həkimi deyəcək. Uçuş zamanı eşitmə borusunun açılması üçün uşağa qalxış və enişdə su içmək və ya udqunmaq təklif olunur. Kəskin soyuqdəymə zamanı uçuşu həkimlə məsləhətləşmək daha yaxşıdır.
Maye sorulduqdan və ya şuntlamadan sonra eşitmə əksər hallarda tam bərpa olunur. Uzun illər davam edən və ağırlaşmalarla gedən hallarda isə eşitmə qismən zəif qala bilər, ona görə vaxtında müşahidə vacibdir.
Xeyr, adenotomiya hər uşağa lazım deyil. O, adenoidlər burun tənəffüsünü pozduqda, tez-tez iltihablandıqda və ya şuntlama təkrar tələb olunduqda nəzərdən keçirilir. Qərarı LOR həkimi müayinədən sonra verir.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Apqar balı: doğuşdan sonrakı ilk qiymətləndirmə nəyi göstərir?
Doğuşdan sonra valideynlər tez-tez “Apqar neçə oldu?” sualını verirlər. Apqar balı yenidoğulmuşun ilk dəqiqələrdəki vəziyyətini təsvir etmək üçün…
İstiqamət: Pediatriya / Ginekologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
