Arpacıq göz qapağındakı piy vəzisinin və ya kirpik follikulunun kəskin lokal iltihabıdır. Ağrılı, qızarmış şişkinlik şəklində təzahür edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Hordeolum
Xəstəlik haqqında
Bu patologiya planetimizin sakinlərinin 80%-də həyatında ən azı bir dəfə baş verir. Yaşlılarda gözdə arpacıq uşaqlara nisbətən daha tez-tez inkişaf edir, kişiləri və qadınları bərabər dərəcədə zədələyir.
Hordeolum müxtəlif tip vəzilərin zədələnməsi ilə müşayiət oluna bilər: qapağın xarici tərəfində yerləşdikdə Zeys yağ vəzilərini, daxili tərəfdə isə iri meybom vəzilərini əhatə edir. Bəzən onu səhvən xalazionla eyni proses hesab edir, terminləri sinonim kimi qəbul edirlər. Bu tam doğru deyil: xalazion Zeys vəzisinin öz qatı sekreti ilə tıxanması ilə xarakterizə olunan və başlanğıcda iltihabi proseslə müşayiət olunmayan müstəqil xəstəlikdir. Lakin tıxanmış vəzinin sekreti infeksiyalaşıb iltihab başlayarsa, arpacıq xalazionun gedişini ağırlaşdıra bilər.
Səbəbləri
Arpacıq yalnız infeksion xəstəlikdir, gözdə əmələ gəlməsinin səbəbi bakteriyalardır, əsasən qızılı stafilokokk. Patologiyanın inkişaf ehtimalını artıran amillər:
- gözün kəskin və ya xroniki infeksion xəstəlikləri;
- meybom vəzilərinin fəaliyyətinin pozulması;
- gözlərin ətrafında rozasea və ya akne;
- şəkərli diabet;
- hər hansı lokalizasiyalı infeksion xəstəliklər;
- hipovitaminoz;
- soyuqlama;
- immun sistemin işini zəiflədən dərman preparatlarının (immunosupressorların) qəbulu;
- immunçatışmazlıqlar (xüsusilə, QİÇS);
- keyfiyyətsiz kosmetikadan istifadə;
- şəxsi gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi – çirkli əllərlə gözə toxunma.
Təsnifat
İltihab ocağının yerləşməsindən asılı olaraq gözdə arpacığın 2 növü fərqləndirilir:
- xarici (yuxarı və ya aşağı göz qapağının səthində kirpiklərin əsasında formalaşır);
- daxili (ocaq göz qapaqlarının daxili səthində yerləşir).
Bir gözün zədələnməsi zamanı arpacıq birtərəfli, hər iki tərəfdə yerləşdikdə isə ikitərəfli adlanır.
Klinik mənzərə
Arpacığın əlamətləri:
- zədələnmə yerində qapağın yumşaq toxumalarının qızarması, şişməsi;
- yuxarı qapaqda yerləşdikdə – qapağın sallanması;
- iltihab ocağı sahəsində ağrı;
- qapağın qızarmış dərisində gözlə görünən, irinli başcığı olan qabarcığın olması;
- qapaqda gərginlik hissi;
- daxili səthdə yerləşdikdə – gözdə yad cisim hissi, tez-tez ağrılı gözqırpma;
- göz yaşarması;
- zədələnmiş qapağın kənarında qabıqların olması.
Arpacıq zamanı göz qapağındakı iltihab prosesi 4 mərhələdən keçir:
- I, infiltrativ mərhələ (3 günə qədər davam edir; pasiyent qapağın zədələnmiş sahəsində qaşınma və yanma, bu sahədə yumşaq toxumaların şişməsi və qızarmasından şikayət edir, toxunduqda əhəmiyyətli ağrılılıq müşahidə olunur);
- II, irinləmə mərhələsi (2-4 gün davam edir; hiperemiyalı və şişmiş dəri fonunda tədricən içərisində ağ və ya sarımtıl rəngli, irinlə dolu başcığın yetişdiyi qabarcığın formalaşması ilə xarakterizə olunur);
- III, açılma mərhələsi (2 günə qədər davam edir; əvvəllər formalaşmış irinliyin özbaşına açılması və onun içindəkilərin çıxması ilə müşayiət olunur);
- IV, sağalma mərhələsi (müddəti – 1 həftəyə qədər; yaranmış yaranın üzərində qabıq əmələ gəlir, onun altında gənc epitelial toxuma formalaşır; o yetişdikdə qabıq ayrılır və tökülür).
Arpacığın ağır gedişi piogen qranuloma formalaşması ilə müşayiət oluna bilər – bu, gözə təzyiq və görmə itiliyinin azalması ilə müşayiət olunan qapaq toxumasında yayılmış iltihabi prosesdir.
Düzgün olmayan müalicə zamanı patologiya digər xəstəliklərlə ağırlaşa bilər, bunlardan ən geniş yayılmışları periorbital və orbital sellülitdir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikanın əsasını təşkil edir:
- oftalmoloq tərəfindən şikayətlərin ətraflı toplanması (pasiyent həkimə görmə orqanı tərəfindən müşahidə etdiyi bütün pozğunluqlar barədə danışmalıdır, çünki bu, diaqnozun qoyulmasında əsas rol oynaya bilər);
- anamnezin toplanması (həkim şikayətlərin nə vaxtdan və hansı şəraitdə yarandığını, xəstəliyin zaman keçdikcə necə dəyişdiyini, pasiyentin vəziyyətini yüngülləşdirmək üçün hər hansı tədbir görüb-görmədiyini, əgər görübsə hansı effektlə olduğunu dəqiqləşdirir; pasiyentin somatik sağlamlıq vəziyyəti ilə maraqlanır – müşayiətedici patologiyanın olub-olmadığını müəyyən edir);
- obyektiv müayinə (baxış zamanı oftalmoloq qızarma və dərinin şişməsi sahəsini və ya arpacığın digər xarici əlamətlərini aşkarlayacaq).
Adətən əldə edilən məlumatlar həkim üçün diaqnozun təsdiqlənməsi üçün kifayətdir. Şübhəli hallarda pasiyentə biopsiya – mikroskop altında sonrakı tədqiqat üçün zədələnmiş toxumadan nümunə götürülməsi tövsiyə oluna bilər.
Xidmətlər
Müalicə
Həm yaşlılarda, həm də uşaq pasiyentlərdə gözdə arpacığın müalicəsinin əsasını, bir qayda olaraq, lokal antibiotikoterapiya – antibakterial göz məlhəmləri və ya damcılarının tətbiqi təşkil edir. İfadəli iltihab prosesi zamanı qlükokortikoid tərkibli damcılardan da istifadə oluna bilər.
Xəstəliyin ağır hallarında həkim pasiyentə antibiotikin sistem qəbulunu (toz, tablet və ya kapsul formasında) tövsiyə edəcək.
Konservativ müalicənin effektsiz olması və ya pasiyentin artıq formalaşmış irinlik mərhələsində köməyə müraciət etməsi halında cərrahi müalicə – yaranmış boşluğun drenajı ilə absesin açılması tətbiq edilir. Həkim manipulyasiyalara yalnız lokal anesteziya preparatı təsir göstərdikdən sonra başlayır (o, dəri və ya konyunktiva səthi vasitəsilə zədələnmə sahəsinin yaxınlığındakı toxumalara yeridilir).
Reabilitasiya
Arpacıq zamanı əməliyyat daha çox ambulator şəkildə aparılır. İrinli ocaq açıldıqdan sonra pasiyentə zədələnmiş nahiyəni antibakterial və iltihabəleyhinə məlhəmlərlə işləməsi tövsiyə olunur.
Sağalma proqnozu əksər hallarda əlverişlidir – pasiyent sağalır, arpacığın yerləşdiyi nahiyə çapıqsız və digər nəticələr olmadan ilkin görünüşünü alır.
Profilaktika
Arpacığın inkişafından qorunmaq üçün aşağıdakılara riayət etmək lazımdır:
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək – çirkli əllərlə gözlərə toxunmamaq;
- hər gün göz qapaqlarını isti su ilə yumaq, yatmazdan əvvəl onlardan kosmetikanı diqqətlə təmizləmək;
- keyfiyyətsiz kosmetika və yararlılıq müddəti keçmiş vasitələrdən istifadə etməmək;
- sağlam həyat tərzi keçirmək, çünki məhz bu, immunitetin effektiv işləməsinin təminatıdır;
- infeksion xəstəliklər yarandıqda – onları vaxtında müalicə etmək, prosesin xronikləşməsinə yol verməmək.
Yadda saxla!
Mən praktikant oftalmoloqam və tez-tez arpacığı olan pasiyentlərə məsləhət verirəm. Onların çoxu həkimə müraciət etməzdən əvvəl özbaşına, həmişə də təhlükəsiz olmayan üsullarla müalicə olunmağa çalışır, nəticədə təkcə sağalmır, həm də başqa xəstəliklər və ya arpacığın ağırlaşmalarını əldə edirlər (məsələn, follikulu spirtlə işləmək cəhdi zamanı konyunktivanı yandırırlar). Ağır hallarda arpacıq kifayət qədər böyük ölçülərə çatır, güclü ağrı verir və çox cəlbedici görünmür. Belə formaların müalicəsi üçün daha aqressiv və uzunmüddətli medikamentoz müalicə, tez-tez isə – cərrahın köməyi tələb olunur.
Pasiyentləri özlərini belə vəziyyətə çatdırmamağa çağırıram – yaşlılarda və ya uşaqlarda gözdə arpacığın ilk əlamətləri yarandıqda vaxt itirmədən dərhal müalicə üçün oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Bu, xəstəliklə daha tez mübarizə aparmağa və mümkün ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edəcək.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin və ya zədənin xüsusiyyətləri və pasiyentin fərdi vəziyyəti nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Gözün diafanoskopiyası
Gözün diafanoskopiyası — göz almasının istiqamətlənmiş, dar konsentrasiyalı işıq dəstəsi ilə şəffaflandırılmasına əsaslanan müayinədir. Eyni zamanda yaxınlıqda yerləşən…
İstiqamət: Oftalmologiya
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
Gözün deşici olmayan yaralanmaları
Gözün deşici olmayan yaralanması digər travmalardan onunla fərqlənir ki, göz almasının kapsulu zədələnməmiş qalır. Ən çox belə yaralanmalar…
İstiqamət: Oftalmologiya
Göz bülluru cərrahiyyəsinin müasir üsulları
Kataraktanın ultrasəslə kənarlaşdırılmasının (fakoemulsifikasiyanın) geniş klinik praktikaya tətbiqi büllur cərrahiyyəsi sahəsində təhlükəsizlik və proqnozlaşdırıla bilənlik baxımından əhəmiyyətli tərəqqiyə…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
