Avitaminoz

Avitaminozun ümumi əlamətləri bunlardır:

• Artmış yorğunluq;
• Yuxu pozuntuları;
• Azalmış və ya həddindən artıq iştaha;
• Apatiya;
• Yuxululuq;
• Iş qabiliyyətinin azalması.

A vitamini çatışmazlığının əlamətləri bunlardır:

• Dərinin quruluğu və qızarması;
• Dərinin qaşınması;
• Üzdə və bədəndə qabıqlanma, çatların yaranması;
• Saçların nazilməsi, kövrəkliyi və tökülməsi;
• Dırnaq lövhələrinin laylanması və kövrəkliyi.

A avitaminozu olan pasiyentlər özlərini daim yorğun hiss edir, tez enerji itirir, səhərlər artıq gücsüz oyanırlar. Bəzi insanlar iybilmə və dad hissiyyatının azalmasını və ya tam itirilməsini qeyd edir, digərləri isə yeməyə ikrah tutmaları, yeməkdən sonra ürəkbulanma şikayətlərini bildirirlər.

A vitamini çatışmazlığının xarakterik simptomu “toyuq korluğu” adlanan sindromdur; bu zaman insan qaranlıqda və ya alaqaranlıqda çox zəif görür. Bununla yanaşı, yaxşı işıqlandırmada görmə itiliyinin pozulması müşahidə olunmur.

A tipli avitaminoz ağır hallarda fertilitenin pozulmasına, anemiyanın və sidik daşı xəstəliyinin inkişafına gətirib çıxara bilər.

D vitamini çatışmazlığının simptomları bunlardır:

• Əzələ, oynaq və sümük ağrıları;
• Koordinasiya və yeriş pozuntuları;
• Xüsusən gecə vaxtı əzələlərdə qıcolmalar;
• Uzun müddət sağalan tez-tez sınıqlar.

Aydın ifadə olunmuş çatışmazlıqda nevroloji əlamətlər, diş minasının nazikləşməsi, başda və bədəndə ocaqlı saç tökülməsi müşahidə oluna bilər.

E avitaminozunda kişilərdə əlamət cinsi funksiyanın azalmasıdır, qadınlarda isə patologiyanın əlaməti hamiləliyin müntəzəm spontan pozulmaları ola bilər. Həmçinin əzələ zəifliyi və qıcolmalar, xüsusən əllərdə və ayaqlarda, artmış yorğunluq, əzələ spazmları qeyd olunur.

K vitamini çatışmazlığında spontan qanaxmalar yaranır. Ən çox burun qanaxmaları müşahidə olunur ki, bunlar fiziki yüklənmə, emosional sarsıntı fonunda və ya elə-belə meydana çıxır. Ağciyər və mədə qanaxmaları inkişaf edə bilər, bəzən oynaq boşluqlarına qansızmalar aşkar olunur. Belə formada avitaminozu olan pasiyentdə ən cüzi təzyiqdən belə üz və bədəndə çoxsaylı göyərmələr əmələ gəlir.

C vitamini çatışmazlığının simptomları bunlardır:

• Güclü zəiflik;
• Dəridə çoxsaylı nöqtəvi qansızmalar;
• Qızartı, şişkinlik, bəzən diş ətinin ağrılı olması;
• Oynaq ağrıları;
• Dəri üzərində sıyrıqların, yaraların və irinli törəmələrin uzun müddət sağalması;
• Dərinin sürətlə qocalması.

C vitamini çatışmazlığının ən məşhur təzahürü – skorbutdur. Belə xəstəlikdə diş ətindən güclü qanaxma olur, dişlərin qidalanması pozulur və bunun nəticəsində onlar sonradan düşür. Bu vəziyyət həmçinin ürək-damar sisteminin və böyrəklərin zədələnməsi, yumşaq toxumalara qansızmalarla da təhlükəlidir.

B qrupu vitaminlərinin orqanizmdə olmaması və ya ifadəli çatışmazlığının əlamətləri bunlardır:

• Davamlı nəfəs darlığı;
• Tez-tez baş ağrıları;
• Başgicəllənmə;
• Xüsusilə yerimə, qaçış, fiziki məşqlərdən sonra baldır əzələlərində qıcolmalar;
• Ağız bucaqlarında çatların yaranması;
• Üzdə və bədəndə dərinin qabıqlanması;
• Ayaq pəncələrində və ayaq barmaqlarında hissiyyatın azalması;
• Şişkinlik, dildə qaşınma və yanma hissləri;
• Görmənin pozulması;
• Iştaha və nəcis pozğunluqları;
• Dözümlülüyün azalması;
• Tezləşmiş nəbz və gur, aydın ürəkdöyünmə.

Ağır hallarda periferik sinir sistemi zədələnir, hepatomeqaliya inkişaf edir, həzm orqanlarının selikli toxumalarında atrofik dəyişikliklər baş verir. Bəzi xəstələrdə sidik və nəcis saxlaya bilməmə müşahidə oluna bilər.

Avitaminozun hər hansı tipi zamanı orqanizmin ətraf mühitin mənfi amillərinə davamlılığı xeyli azalır. Pasiyentlər virus və bakterial xəstəliklərə meyilli olur, tez-tez soyuqdəyməyə tutulur, keyfiyyətsiz qida ilə asanlıqla zəhərlənə bilər, ümumilikdə isə hətta dincəlmədən və ya yuxudan sonra da özlərini taqətsiz və yorğun hiss edirlər.