Systema conducens cordis
Ürəyin ötürücü sistemi elektrik impulslarını yaradan və onları ürək əzələsinə yayan xüsusi hüceyrələr şəbəkəsidir. Ürək ritminin düzgünlüyü məhz bu sistemdən asılıdır.
Orqan: Ürək
Yerləşməsi
Sistemin elementləri ürək divarının daxilində yerləşir: sinus düyünü sağ qulaqcığın yuxarı hissəsində, atrioventrikulyar düyün qulaqcıqlararası çəpərin aşağısında, Hiss dəstəsi və onun ayaqcıqları mədəciklərarası çəpərdə, Purkinye lifləri isə mədəciklərin divarında.
Quruluşu
- Sinus düyünü — əsas ritm aparıcısı; sakit vəziyyətdə dəqiqədə təxminən 60–90 impuls yaradır.
- Qulaqcıqlararası yollar — impulsu qulaqcıqlara yayır.
- Atrioventrikulyar düyün — impulsu qısa müddət ləngidir ki, qulaqcıqlar mədəciklərdən əvvəl yığılsın.
- Hiss dəstəsi və onun sağ və sol ayaqcıqları.
- Purkinye lifləri — impulsu mədəciklərin əzələsinə çatdırır.
Funksiyası
Ötürücü sistem ürəyin ardıcıl və koordinasiyalı yığılmasını təmin edir. Ritmin tezliyini vegetativ sinir sistemi dəyişir: fiziki yük və həyəcan zamanı nəbz sürətlənir, yuxuda yavaşıyır. Sistemin hər hansı hissəsinin pozulması aritmiyalara — ritmin sürətlənməsinə, yavaşımasına, qeyri-bərabərliyinə və ya blokadalara səbəb ola bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Kardioloq və ya aritmoloqa müraciət edin
- səbəbsiz ürəkdöyünmə tutmaları, «ürəyin dayanması» hissi;
- nəbz sakit vəziyyətdə çox yavaş və ya çox sürətlidirsə;
- başgicəllənmə, gözlərin qaralması, huşun qısa müddətə itməsi.
Suallar və cavablar
Əsas üsul EKQ-dir. Arabir baş verən pozuntuları tutmaq üçün sutkalıq və ya daha uzunmüddətli Holter monitorinqi aparılır. Bəzi hallarda yüklə sınaq və ya ürəyin elektrofizioloji müayinəsi lazım olur.
Ötürücü sistemin ciddi pozuntularında — məsələn, ağır blokadalarda və ya sinus düyününün zəifliyində, nəbz təhlükəli dərəcədə yavaşıdıqda. Cihaz ürəyə lazımi anda elektrik impulsu verir.
