Systema lymphoideum
İmmun və limfa sistemi bədəni infeksiyalardan və yad maddələrdən qoruyan, toxumalardan artıq mayeni qan dövranına qaytaran orqan, damar və hüceyrələr toplusudur.
Yerləşməsi
Limfa damarları və limfa düyünləri bütün bədənə yayılıb; düyünlər xüsusilə boyun, qoltuqaltı, qasıq nahiyələrində, döş və qarın boşluqlarında çoxdur. Sümük iliyi sümüklərin daxilində, çəngəlvari vəz (timus) döş sümüyünün arxasında, dalaq qarın boşluğunun sol yuxarı hissəsində yerləşir. Limfoid toxuma badamcıqlarda və bağırsaq divarında da toplanıb.
Quruluşu
- Mərkəzi immun orqanları: sümük iliyi (bütün qan hüceyrələrinin əmələ gəldiyi yer) və timus (T-limfositlərin yetişdiyi vəzi).
- Periferik immun orqanları: limfa düyünləri, dalaq, badamcıqlar, bağırsağın limfoid toplantıları.
- Limfa damarları — toxuma mayesini (limfanı) toplayıb venalara qaytaran şəbəkə.
- İmmun hüceyrələr: limfositlər, monositlər və makrofaqlar, neytrofillər və digərləri.
Funksiyası
- Mikroorqanizmlərin və yad maddələrin tanınması və zərərsizləşdirilməsi.
- Antitellərin əmələ gəlməsi və immun yaddaş — peyvəndlərin təsiri buna əsaslanır.
- Dəyişmiş (o cümlədən şiş) hüceyrələrin aradan qaldırılması.
- Toxumalardan artıq mayenin və zülalların qana qaytarılması.
- Bağırsaqdan yağların sorulmasında iştirak.
İmmun sistemin pozulması necə özünü göstərir
İmmun sistem həm zəif, həm də həddindən artıq fəal işləyə bilər:
- immun çatışmazlığı — tez-tez təkrarlanan, ağır keçən və ya qeyri-adi infeksiyalar;
- allergiya — zərərsiz maddələrə (tozcuq, qida, ev tozu) qarşı həddindən artıq reaksiya;
- autoimmun xəstəliklər — immun sistemin bədənin öz toxumalarına hücumu.
Həkimə müraciət edin
Limfa düyünləri səbəbsiz böyüyüb bir neçə həftə keçmirsə, bərk və hərəkətsizdirsə, gecə tərləməsi, arıqlama, uzunmüddətli subfebril hərarət varsa.
Hissələri
Limfa düyünləri
Nodi lymphoidei
Limfa düyünləri limfa damarlarının gedişində yerləşən kiçik immun orqanlardır. Onlar limfanı süzür, mikrobları və dəyişmiş hüceyrələri tutur və immun cavabın formalaşmasında iştirak…
Limfa damarları
Vasa lymphatica
Limfa damarları toxumalardan artıq mayeni, zülalları və immun hüceyrələri toplayaraq limfa düyünlərindən keçirən və venoz qana qaytaran şəbəkədir.
Dalaq
Splen
Dalaq qanı süzən, köhnəlmiş qan hüceyrələrini parçalayan və immun müdafiədə iştirak edən orqandır.
Çəngəlvari vəz (timus)
Thymus
Çəngəlvari vəz (timus) T-limfositlərin yetişdiyi mərkəzi immun orqandır. O, uşaqlıqda ən fəal olur və yaşla tədricən piy toxuması ilə əvəzlənir.
Sümük iliyi
Medulla ossium
Sümük iliyi sümüklərin daxilində yerləşən və bütün qan hüceyrələrini — eritrositləri, leykositləri və trombositləri əmələ gətirən toxumadır.
Suallar və cavablar
Ən etibarlı yollar sağlam həyat tərzidir: kifayət qədər yuxu, müxtəlif və balanslı qidalanma, fiziki fəallıq, siqaretdən imtina, stresin idarə olunması və təqvimə uyğun peyvəndlər. Dərman vasitələri yalnız həkimin təyinatı ilə qəbul olunmalıdır.
Xeyr, ən çox o, yaxınlıqdakı infeksiyaya — məsələn, boğaz və ya diş iltihabına cavabdır və sağaldıqdan sonra keçir. Lakin uzun müddət keçməyən, böyüyən və ya digər əlamətlərlə müşayiət olunan düyünlər müayinə tələb edir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
İmmunitetin möhkəmləndirilməsi: məsləhətlər və tövsiyələr
İmmun sistemi insanın həyat fəaliyyətində son dərəcə mühüm rol oynayır. O, immunoloji funksiyanın yerinə yetirilməsinə, yəni orqanizmin kənardan…
İstiqamət: İmmunologiya
İmmunoloji sağlamlıq pasportu
Patoloji ocağı mikroskop altında görmək mümkün olduqda profilaktika haqqında düşünmək artıq gecdir! Öz sağlamlığınız haqqında hər şeyi bilmək…
İstiqamət: İmmunologiya
