Medulla ossium
Sümük iliyi sümüklərin daxilində yerləşən və bütün qan hüceyrələrini — eritrositləri, leykositləri və trombositləri əmələ gətirən toxumadır.
Sistem: İmmun və limfa sistemi
Yerləşməsi
Yetkinlərdə qan yaradan qırmızı sümük iliyi əsasən yastı sümüklərdə — çanaq, döş sümüyü, qabırğalar, fəqərələr, kəllə sümüklərində, həmçinin bud və bazu sümüklərinin uclarında yerləşir. Uzun sümüklərin gövdəsində əsasən sarı (piyli) sümük iliyi olur.
Quruluşu
Qırmızı sümük iliyi qan yaradan kök hüceyrələrdən, müxtəlif inkişaf mərhələsində olan qan hüceyrələrindən və onları dəstəkləyən stromadan ibarətdir. Kök hüceyrələr bölünərək üç əsas hüceyrə xəttinə başlanğıc verir.
Funksiyası
| Hüceyrə | Funksiyası |
|---|---|
| Eritrositlər | oksigen daşınması |
| Leykositlər | infeksiyalara qarşı müdafiə |
| Trombositlər | qanın laxtalanması |
Sümük iliyində B-limfositlər yetişir; T-limfositlərin öncülləri isə buradan timusa gedir. Sümük iliyinin funksiyası pozulduqda anemiya, infeksiyalara meyillilik və qanaxmalar yaranır.
Suallar və cavablar
Qan analizlərində izah olunmayan dəyişikliklər — bir neçə hüceyrə xəttinin azalması, qeyri-adi hüceyrələr — və ya qan xəstəliklərindən şübhə olduqda hematoloq sümük iliyinin aspirasiyasını və ya trepanobiopsiyasını təyin edə bilər.
Bu, zədələnmiş sümük iliyinin sağlam qan yaradan kök hüceyrələrlə əvəz olunmasıdır. Bəzi qan xəstəliklərində və şişlərdə ixtisaslaşmış mərkəzlərdə aparılır.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Leykemiya
- Aplaziya
- Mielodisplaziya
- Çoxsaylı mieloma
- Mieloma
- Xroniki mieloproliferativ xəstəliklər
- Aqranulositoz
- Anemiya (qanazlığı)
- Qan xərçəngi
- Leyşmanioz
- B12-defisitli anemiya
- Qlükoza-6-fosfatdehidrogenaza çatışmazlığı (favizm)
- Talassemiya
- Hamiləlik anemiyası
- Oraqvari hüceyrəli anemiya
- İmmun trombositopeniya
- Aplastik anemiya
- Fol turşusu defisitli anemiya
- Həqiqi polisitemiya
- Fon Villebrand xəstəliyi
- İnfeksion eritema
- Xroniki böyrək xəstəliyinin anemiyası
- Kəskin limfoblast leykoz
- Xroniki mieloleykoz
