Pancreas
Mədəaltı vəzi (pankreas) həm həzm fermentləri, həm də hormonlar hasil edən vəzidir. O, qidanın həzmində və qanda şəkərin tənzimində əsas rol oynayır.
Sistem: Həzm sistemi
Yerləşməsi
Vəzi qarın boşluğunun yuxarı hissəsində, mədənin arxasında, qarın pərdəsinin arxasındakı sahədə, birinci-ikinci bel fəqərələri səviyyəsində eninə yerləşir. Başı onikibarmaq bağırsağın nalında, quyruğu isə sol tərəfdə dalağın qapısına qədər uzanır.
Quruluşu
Mədəaltı vəzidə baş, cisim və quyruq ayırd edilir. Vəzinin boyunca əsas axar keçir və ümumi öd axarı ilə birlikdə onikibarmaq bağırsağa açılır.
| Hissə | Nə hasil edir |
|---|---|
| Ekzokrin hissə (vəzinin əsas kütləsi) | həzm fermentləri — amilaza, lipaza, proteazalar və bikarbonat |
| Endokrin hissə (Lanqerhans adacıqları) | insulin, qlükaqon və digər hormonlar |
Funksiyası
- zülal, yağ və karbohidratları parçalayan fermentlərin ifrazı;
- mədədən gələn turş möhtəviyyatın neytrallaşdırılması;
- insulin və qlükaqon vasitəsilə qanda şəkər səviyyəsinin tənzimi.
Pankreatitin əlamətləri
Dərhal 103-ə zəng edin
Qarnın yuxarı hissəsində kəskin, çox vaxt kürəyə yayılan, «qurşaq kimi» ağrı, təkrarlanan və yüngüllük gətirməyən qusma — kəskin pankreatitin mümkün əlamətləridir. Alkoqol qəbulu və öd daşları əsas risk amillərindəndir.
Xroniki pankreatitdə qarında təkrarlanan ağrılar, yağlı və həzm olunmamış nəcis, arıqlama ola bilər.
Hissələri
Lanqerhans adacıqları
Insulae pancreaticae
Lanqerhans adacıqları mədəaltı vəzinin toxumasına səpələnmiş endokrin hüceyrə toplantılarıdır. Onlar insulin və qlükaqon hasil edərək qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləyir.
Suallar və cavablar
Qanda və sidikdə amilaza, lipaza təyin edilir; görüntüləmə üçün USM, KT və ya MRT aparılır. Vəzinin ekzokrin funksiyasını nəcisdə pankreatik elastaza testi qiymətləndirir.
Lanqerhans adacıqlarının beta-hüceyrələri insulin hasil edir. 1-ci tip diabetdə bu hüceyrələr dağılır, 2-ci tip diabetdə isə toxumaların insulinə həssaslığı azalır və vəzi tədricən yüklənir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Pankreatit
- Kəskin pankreatit
- Pankreonekroz
- Mədəaltı vəzi xərçəngi
- Mədəaltı vəzin kistası
- Xolesistopankreatit
- Mukovissidoz (kistoz fibroz)
- Şəkərli diabet
- Xroniki pankreatit
- 1-ci tip şəkərli diabet
- 2-ci tip şəkərli diabet
- Hestasion diabet (hamiləlik diabeti)
- Prediabet
- Diabetik ketoasidoz
- İnsulinoma
- Hipertriqliseridemiya
- Ekzokrin pankreas çatışmazlığı
