Systema urinarium
Sidik sistemi qanı mübadilə məhsullarından təmizləyən, sidiyi əmələ gətirən, toplayan və xaric edən orqanlardan ibarətdir. O, bədəndə su-duz müvazinətinin saxlanmasında əsas rol oynayır.
Yerləşməsi
Böyrəklər qarın boşluğunun arxa divarında, bel nahiyəsində, onurğanın hər iki tərəfində — qarın pərdəsi arxasındakı sahədə yerləşir. Sidik axarları onlardan aşağı enərək kiçik çanaqdakı sidik kisəsinə açılır. Sidik kanalı sidik kisəsindən başlayaraq xaricə açılır.
Quruluşu
- Böyrəklər — sidiyi əmələ gətirən cüt orqan; onların əsas işçi vahidi nefrondur.
- Sidik axarları — sidiyi böyrəklərdən sidik kisəsinə aparan iki əzələli boru.
- Sidik kisəsi — sidiyin toplandığı əzələli kisə.
- Sidik kanalı (uretra) — sidiyin xaric edildiyi kanal. Kişilərdə o daha uzundur və eyni zamanda toxum axarı rolunu oynayır, qadınlarda isə qısa və enlidir.
Funksiyası
- Qanın süzülməsi və mübadilə məhsullarının (sidik cövhəri, kreatinin, sidik turşusu) xaric edilməsi.
- Bədəndəki su və elektrolitlərin (natrium, kalium, kalsium) miqdarının tənzimi.
- Qanın turşu-qələvi müvazinətinin saxlanması.
- Arterial təzyiqin tənzimində iştirak.
- Qan yaradılmasını stimullaşdıran hormonun (eritropoetin) və D vitamininin fəal formasının əmələ gəlməsi.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Uroloqa və ya nefroloqa müraciət edin
- sidik ifrazı zamanı ağrı, yanğı, tez-tez sidiyə getmə;
- sidiyin rənginin dəyişməsi, sidikdə qan;
- bel nahiyəsində ağrı, səhərlər üzdə və ya ayaqlarda şişkinlik;
- sidiyi saxlaya bilməmə və ya sidik kisəsinin tam boşalmaması hissi.
Təcili yardım lazımdır
Belə və qasığa yayılan dözülməz ağrı, sidiyin tam dayanması və ya yüksək hərarətlə müşayiət olunan bel ağrısı zamanı.
Hissələri
Böyrəklər
Renes
Böyrəklər qanı süzərək sidik əmələ gətirən cüt orqandır. Onlar mübadilə məhsullarını xaric edir, su-duz müvazinətini, arterial təzyiqi və qan yaradılmasını tənzimləyir.
Sidik axarları
Ureteres
Sidik axarları sidiyi böyrək ləyənindən sidik kisəsinə aparan iki nazik əzələli borudur.
Sidik kisəsi
Vesica urinaria
Sidik kisəsi sidiyin toplandığı və iradi olaraq xaric edildiyi içiboş əzələli orqandır.
Sidik kanalı
Urethra
Sidik kanalı (uretra) sidiyi sidik kisəsindən xaricə çıxaran kanaldır. Kişilərdə o, həm də toxum mayesinin xaric edilməsi yoludur.
Suallar və cavablar
Əsas göstəricilər qanda kreatinin və sidik cövhəri, bunların əsasında hesablanan yumaqcıq filtrasiyası sürəti və sidiyin ümumi analizidir. Lazım olduqda sidikdə albumin, böyrəklərin USM-i və digər müayinələr təyin edilir.
Maye ehtiyacı yaşdan, bədən çəkisindən, havanın temperaturundan və fiziki fəallıqdan asılıdır. Böyrək və ürək xəstəliklərində içilən mayenin həcmi həkimlə razılaşdırılmalıdır.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Sistit yatmır
Sistit qadınlarda ən geniş yayılmış uroloji xəstəliklərdən biridir və sidik kisəsinin selikli qişasının iltihabı ilə təzahür edir.
İstiqamət: Urologiya
Kəskin böyrək çatışmazlığı
Böyrək çatışmazlığı — böyrəklərin funksional qabiliyyətinin ağır pozğunluqları nəticəsində inkişaf edən sindromdur.
İstiqamət: Nefrologiya
Sidik saxlamamazlığın müalicəsinin müasir üsulları
Sidik saxlamamazlığı (stress sidik saxlamamazlığı, gərginlik zamanı sidik saxlamamazlığı, inkontinensiya) – cüzi fiziki yüklənmə zamanı və ya onsuz…
İstiqamət: Urologiya
