Oculus
Göz görmə orqanıdır. O, işığı qəbul edir, onu tor qişada təsvirə çevirir və görmə siniri vasitəsilə beyinə ötürür.
Sistem: Hiss orqanları
Yerləşməsi
Göz alması kəllənin göz yuvasında (orbitada) yerləşir və piy toxuması, göz qapaqları, göz yaşı aparatı ilə qorunur. Onu altı xarici əzələ hərəkətə gətirir.
Quruluşu
| Qişa və ya hissə | Əsas funksiyası |
|---|---|
| Xarici fibroz qişa: buynuz qişa və sklera | işığın sınması (buynuz qişa), qoruma və forma (sklera) |
| Damarlı qişa: süsən, kirpikli cisim, xorioidea | bəbəyin ölçüsü, akkomodasiya, qidalanma |
| Daxili qişa: tor qişa | işığın qəbulu və sinir siqnalına çevrilməsi |
| Büllur | fokusun dəyişdirilməsi |
| Göz kameraları və şüşəvari cisim | gözün formasının saxlanması, göziçi təzyiq |
Funksiyası
İşıq buynuz qişadan, ön kameradan, bəbəkdən, büllurdan və şüşəvari cisimdən keçərək tor qişaya düşür. Buynuz qişa və büllur işığı sındıraraq aydın təsvir yaradır; büllur yaxın və uzaq məsafəyə uyğunlaşır (akkomodasiya). Tor qişanın çöpcükləri zəif işıqda görməni, kolbacıqları isə rəng və dəqiq görməni təmin edir.
Gözləri necə qorumalı
- görmənin və göz təzyiqinin vaxtaşırı yoxlanılması — xüsusən qırx yaşdan sonra və şəkərli diabetdə;
- ekran qarşısında uzun işləyərkən fasilələr, uzaq nöqtəyə baxma, kifayət qədər işıqlandırma;
- günəşli havada UF filtrli eynək;
- işdə və idmanda qoruyucu eynək;
- kontakt linzalara gigiyena qaydaları ilə qulluq.
Təcili müraciət edin
Görmənin qəfil pisləşməsi və ya itməsi, göz önündə «pərdə», çoxlu yeni «milçəklər» və işıltılar, gözdə kəskin ağrı və qızartı, göz travması, kimyəvi maddənin gözə düşməsi.
Hissələri
Buynuz qişa
Cornea
Buynuz qişa gözün ön, şəffaf hissəsidir. O, işığı sındıran əsas «linza» rolunu oynayır və gözü qoruyur.
Büllur
Lens
Büllur gözün daxilində yerləşən şəffaf ikiqabarıq linzadır. O, formasını dəyişərək təsviri müxtəlif məsafələrdə tor qişaya fokuslayır.
Tor qişa
Retina
Tor qişa gözün daxili, işığa həssas qişasıdır. O, işığı sinir siqnallarına çevirir və onları görmə siniri vasitəsilə beyinə göndərir.
Görmə siniri
Nervus opticus
Görmə siniri II cüt kəllə siniridir. O, tor qişadan görmə məlumatını baş beyinə ötürür.
Göz qapaqları
Palpebrae
Göz qapaqları göz almasını önündən örtən hərəkətli dəri-əzələ büküşləridir. Onlar gözü qoruyur, göz yaşını yayır və buynuz qişanı nəm saxlayır.
Göz yaşı aparatı
Apparatus lacrimalis
Göz yaşı aparatı göz yaşını hasil edən vəzidən və onu burun boşluğuna axıdan yollardan ibarətdir. Göz yaşı gözün səthini nəmləndirir, qidalandırır və…
Konyunktiva
Tunica conjunctiva
Konyunktiva göz qapaqlarının daxili səthini və göz almasının ön hissəsini (buynuz qişa istisna olmaqla) örtən nazik şəffaf selikli qişadır.
Şüşəvari cisim
Corpus vitreum
Şüşəvari cisim büllurla tor qişa arasındakı boşluğu dolduran şəffaf jeleyəbənzər maddədir. O, gözün formasını saxlayır və işığı tor qişaya keçirir.
Damarlı qişa (uvea)
Tunica vasculosa bulbi
Damarlı qişa (uvea) gözün orta, damarlarla zəngin qişasıdır. O, gözü qidalandırır, bəbəyin ölçüsünü tənzimləyir və akkomodasiyada iştirak edir.
Suallar və cavablar
Görmə itiliyinin və refraksiyanın yoxlanılması, göz təzyiqinin ölçülməsi (tonometriya), gözün ön hissəsinin biomikroskopiyası və göz dibinin müayinəsi. Lazım olduqda optik koherent tomoqrafiya və gözün USM-i aparılır.
Göziçi təzyiqin artması qlaukomanın əsas risk amilidir. Qlaukoma uzun müddət ağrısız keçir və görmə sahəsini tədricən daraldır, ona görə vaxtaşırı yoxlama vacibdir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Miyopiya (yaxınıgörmə)
- Uzağıgörmə
- Astiqmatizm
- Presbiopiya
- Katarakta
- Qlaukoma
- Konyunktivit
- Keratit
- Uveit
- Diabetik retinopatiya
- Tor qişanın qopması
- Çəpgözlük
- Ambliopiya
- Quru göz sindromu
- Yaşa bağlı makula degenerasiyası
- Kompüter görmə sindromu
- Subkonyunktival qansızma
- Behçet xəstəliyi
- Optik nevrit
- Tor qişa damarlarının okklüziyası
- Vaxtından əvvəl doğulanların retinopatiyası
- Göz melanoması
- Retinoblastoma
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
Göz bülluru cərrahiyyəsinin müasir üsulları
Kataraktanın ultrasəslə kənarlaşdırılmasının (fakoemulsifikasiyanın) geniş klinik praktikaya tətbiqi büllur cərrahiyyəsi sahəsində təhlükəsizlik və proqnozlaşdırıla bilənlik baxımından əhəmiyyətli tərəqqiyə…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Göz büllurunun erkən cərrahiyyəsi
Korluğun ən çox rast gəlinən səbəbi kataraktadır (büllurun bulanması), ikinci yerdə isə qlaukoma dayanır (görmə sinirinin gözdaxili təzyiqin…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Gözün deşici olmayan yaralanmaları
Gözün deşici olmayan yaralanması digər travmalardan onunla fərqlənir ki, göz almasının kapsulu zədələnməmiş qalır. Ən çox belə yaralanmalar…
İstiqamət: Oftalmologiya
