Bronxial astma bronxların spazmı və selikli qişalarının ödemi nəticəsində təkrarlanan boğulma tutmaları və ya uzunmüddətli öskürəklə xarakterizə olunan xroniki iltihabi xəstəlikdir. Əksər hallarda, xüsusilə uşaqlarda, astma allergik təbiət daşıyır, lakin qeyri-allergik formaları da var.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Bronxial astma bronxların spazmı və selikli qişalarının ödemi nəticəsində təkrarlanan boğulma tutmaları və ya uzunmüddətli öskürəklə xarakterizə olunan xroniki iltihabi xəstəlikdir. Əksər hallarda, xüsusilə uşaqlarda, astma allergik təbiət daşıyır, lakin qeyri-allergik formaları da var. Xəstəliyin dəqiq tərifinə, kifayət qədər parlaq simptomlarına və tədqiqat üsullarının böyük imkanlarına baxmayaraq, bronxial astma çox vaxt bronxitin müxtəlif formaları kimi diaqnoz qoyulur və nəticədə antibiotik və öskürəyəleyhinə preparat kurslarıyla effektsiz və qeyri-adekvat müalicə olunur.
Düzgün diaqnoz və müntəzəm nəzarətedici müalicə astmanın simptomlarını əksər hallarda etibarlı şəkildə nəzarətdə saxlamağa imkan verir.
Bronxial astma son dərəcə geniş yayılıb – son illərin tədqiqatları göstərir ki, planet əhalisinin 4-10%-i müxtəlif ağırlıq dərəcəli bu patologiyadan əziyyət çəkir. Uşaqlar arasında bu faiz 10-15-ə çatır. Son onilliklərdə bu xəstəliyi olan şəxslərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.
Səbəbləri
Bronxial astma çoxfaktorlu xəstəlikdir. Onun inkişaf ehtimalına aşağıdakı amillər təsir göstərir.
- Məişət allergenlərinin təsiri (xüsusilə ev tozu gənələri, məişət kimyəvi vasitələri, yastıq lələk və tükü). Erkən yaşda ev tozu gənələrinə həssaslaşma uşaqlarda astmanın inkişafının ən əhəmiyyətli risk amillərindən biridir.
- Əmək şəraiti. Peşəkar astmanın inkişafına bir sıra kimyəvi maddələr gətirib çıxarır: metallar, aldehidlər, heyvan allergenləri, un və taxta tozu, qatranlar, yapışqanlar, lateks. Bu patologiyaya tutulma riski heyvandarlar, qida, kimya sənayesi işçiləri, tibb işçiləri, qaynaqçılar, boyaqçılar, bərbərlər, tikinti və ağac emalı sənayesi işçiləri arasında yüksəkdir.
- İrsiyyət. Bir qayda olaraq, astma xəstəsinin ailəsində qohumlardan biri bu xəstəlikdən əziyyət çəkir və ya allergik təbiətli digər patologiyaya (rinit, dermatit və s.) malikdir.
- İqlim şəraiti (havanın temperaturu və rütubəti, torpağın xüsusiyyətləri, dəniz səviyyəsindən hündürlük və digər amillər). Yeraltı suların yüksək dayandığı dərələr və düzənliklərdə, gilli torpaqların üstünlük təşkil etdiyi regionlarda astma xəstələnmə tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir. Aşağı buludluluq, siklonlar, iri hava kütlələrinin cəbhələrinin yerdəyişməsi sakit hava ilə müqayisədə astma tutmalarının sayını iki dəfədən çox artırır.
- Mövsümilik. Astma xəstələrinin bir hissəsi yüksək və aşağı temperaturlara həssasdır, buna görə onlarda patologiyanın kəskinləşmələri qış və yay aylarında yaranır. Bəzi pasiyentlərdə xəstəliyin mövsümiliyi müəyyən bitki növlərinin (ambroziya, qızılağac, ağcaqayın və s.) çiçəkləmə (toxum yetişmə) dövrü ilə əlaqəli ola bilər.
Bronxial astmanın inkişafında vacib rol oynayır:
- Artıq çəki;
- Tez-tez ARVİ-lər;
- Soyuq və rütubətli havanın nəfəslə çəkilməsi;
- Siqaret tüstüsü;
- Fiziki yük;
- Kəskin iylər;
- Ağlama, gülmə.
Bronxial astmanın təzahür etdiyi boğulma və ya öskürək tutmasının əsasında əksər hallarda immun təbiətli bronx iltihabı durur. Bronxlara allergen və ya infeksion xəstəlik törədicisi düşdükdə mürəkkəb immun mexanizm işə düşür – bioloji aktiv maddələr ifraz olunur, xüsusi hüceyrələr aktivləşir. Bu, bronxların strukturunun və funksiyasının pozulmasına gətirib çıxarır: selikli qişanın ödemi, hamar əzələlərin spazmı, bronx sekretinin xarakterinin dəyişməsi (o, qatı və özlü olur, çətin ayrılır və bronxun boşluğunu tıxayır). Nəfəs alma zamanı ağciyər alveollarına daxil olan hava daralmış bronx boşluğu vasitəsilə çətinliklə xaricə sızır. Bu zaman insan çətinliklə nəfəs verir – ekspirator nəfəs darlığı, astmanın spesifik əlaməti yaranır. Ətrafdakılar xəstənin çıxardığı fit səslərini fərq edir.
Təsnifat
Xəstəliyin inkişafının əsasında duran amillərdən asılı olaraq bronxial astmanın 2 növü ayırd edilir:
- allergik bronxial astma — allergenlərin təsiri ilə əlaqəli forma;
- qeyri-allergik bronxial astma — infeksiyalar, fiziki gərginlik, soyuq hava, bəzi dərmanlar və digər qeyri-allergik amillərlə təhrik olunan forma.
Birincisi öz növbəsində atopik, yaxud IgE-şərtli, və qeyri-atopik (qeyri-IgE-şərtli) növlərinə bölünür.
Mərhələlər
Bronxial astmanın ağırlıq dərəcəsi simptomların tezliyinə, gecə tutmalarına, ağciyər funksiyasının göstəricilərinə və nəzarət üçün lazım olan müalicənin həcminə görə qiymətləndirilir.
- İntermittent (epizodik) astma — simptomlar həftədə bir dəfədən az, gecə tutmaları ayda iki dəfədən az olur. Tutmalar arasında tənəffüs funksiyası normaldır.
- Yüngül persistent astma — simptomlar həftədə bir dəfədən çox, lakin hər gün deyil.
- Orta dərəcəli persistent astma — simptomlar hər gün olur, gecə tutmaları həftədə bir dəfədən tez-tez baş verir, gündəlik həyat məhdudlaşır.
- Ağır persistent astma — simptomlar demək olar ki, daimidir, tez-tez kəskinləşmələr və gecə tutmaları olur, fiziki aktivlik əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşır.
Müasir beynəlxalq tövsiyələrə (GINA) əsasən müalicə pilləli şəkildə qurulur: nəzarətə nail olmaq üçün lazım olan inhalyasiya dərmanlarının həcmi artırılır və ya azaldılır. Buna görə həkim müalicə fonunda astmanın nəzarət səviyyəsini də qiymətləndirir — nəzarət altında, qismən nəzarət altında və ya nəzarətsiz. Ağırlıq dərəcəsini və nəzarət səviyyəsini həkim müayinənin nəticələrinə əsasən müəyyən edir və bu, müalicənin seçiminə təsir göstərir.
Klinik mənzərə
Xəstəliyin ən xarakterik təzahürü boğulma tutmasıdır. O, çox vaxt allergenlə təmasdan sonra və ya provokasiya edici amilin təsiri altında — soyuq rütubətli havanı, tütün tüstüsünü nəfəslə çəkərkən və ya psixoemosional yük zamanı yaranır. Tutma qəflətən inkişaf edir, onun simptomları sürətlə güclənir. İnsan nəfəs verməkdə çətinlik çəkdiyini hiss edir, ifadəli öskürək yaranır, nəfəs darlığı inkişaf edir, kənardan fit hırıltıları eşidilə bilər.
Pasiyent məcburi poza — ortopnoe qəbul etməyə çalışır: stul və ya çarpayıda oturmaq, düzəlmiş qollarla ona söykənmək, gövdəni önə əymək. Məhz bu vəziyyət pasiyent üçün ən rahatdır, çünki müəyyən dərəcədə tənəffüsü yüngülləşdirir.
Vaxtında tibbi yardım göstərilmədikdə insanın vəziyyəti pisləşir — nəfəs darlığı artır, öskürək güclənir, narahatlıq, həyəcan, qorxu hissi yaranır, üz şişkinləşir, dəri sianotik çalar alır.
Tutmanın simptomları özbaşına yox ola bilər, lakin daha çox onları aradan qaldırmaq üçün xüsusi preparatlar — sürətli təsirli bronx genişləndirici vasitələr (bronxodilatatorlar) tələb olunur. Pasiyent dərman maddəsinin asılqısını nəfəsinə çəkir, o tənəffüs yollarına nüfuz edir və onları sürətlə genişləndirir. Havanın ağciyərlərin bütün şöbələrinə daxil olması bərpa olunur, tənəffüs qaytarılır.
Həmçinin bronxial astmanın əlamətlərinə gecə tez-tez öskürmə, döş sümüyü altında diskomfort, ağırlıq hissi, xüsusilə provokasiya edici amillərin təsiri altında, uzunmüddətli, terapiyaya çətin tabe olan ARVİ-lər aiddir.
Bu patologiyanın gedişində kəskinləşmə və remissiya dövrləri ayırd edilir.
Həmçinin xəstəliyin 4 ağırlıq dərəcəsi fərqləndirilir: intermittent (epizodik), persistent (daimi) yüngül, orta və ağır gediş.
Bronxial astmanın ağırlıq dərəcəsi aşağıdakı meyarlar əsasında qiymətləndirilir:
- Həftədə gecə boğulma tutmalarının sayı;
- Gündə və həftədə gündüz boğulma tutmalarının sayı;
- Gün ərzində qısamüddətli təsirli aqonistlərin tətbiqinə ehtiyac;
- Fiziki fəallıq və yuxu pozğunluqlarının ifadəliliyi;
- Kəskinləşmə dövründə xarici tənəffüs funksiyası göstəricilərinin dəyişməsi və remissiya dövründə onların olmaması;
- Zorlu ekspirator həcm sürətinin sutkalıq tərəddüdləri.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Yetkinlərdə bronxial astma şübhəsi olduqda pasiyentə ətraflı pulmonoloji və allerqoloji müayinə aparılır. Müayinənin əsas vəzifələri: bronxospazma meyllilik faktının aşkarlanması, tutmaların səbəbinin müəyyən edilməsi, xəstəliyin inkişaf mexanizmlərinin təyini, o cümlədən allergik təbiətli müşayiətedici xəstəliklərin diaqnostikası.
Boğulmanın (bronxospazmanın) dərəcəsini kəmiyyətcə qiymətləndirmək olar. Bu məqsədlə 2 tədqiqat üsulu istifadə olunur:
- Spiroqrafiya;
- Pikfloumetriya.
Spiroqrafiyada əsas göstərici birinci saniyədə zorlu ekspirator həcmdir. Pikfloumetriyada isə analoji əhəmiyyətə pik ekspirator həcm sürəti göstəricisi malikdir. Həmçinin pasiyentə təyin olunacaq:
- Klinik Qan analizi;
- Bəlğəm analizi;
- Törədicinin verifikasiyası və antibiotiklərə həssaslığının müəyyən edilməsi üçün bəlğəmin qidalı mühitə əkilməsi;
- Allergik sınaqlar;
- Ağciyərlərin rentgenoqrafiyası.
Son illərin tədqiqatları bronxial astmanın ağır gedişi ilə hüceyrədaxili mikroorqanizmlərin (xlamidiyalar, mikoplazmalar), virusların (sitomeqalovirus, Epşteyn-Barr virusu, herpesvirus), bakteriyaların, göbələklərin, helmintlərin törətdiyi, yavaş gedişli, çətin müalicə olunan xroniki, tez-tez residivləşən infeksion-iltihabi xəstəliklərin mövcudluğu arasındakı şübhə doğurmayan əlaqəni təsdiqləyib. Xroniki infeksiya ocaqlarının sanasiyası və immun statusun korreksiyası zərurəti (immunitet pozğunluğunun klinik əlamətləri olduqda) ilə əlaqədar aşağıdakılar zəruridir:
- Aparılmış terapiyadan sonra nəzarətlə immun statusun tədqiqi;
- Virusoloji müayinə;
- Parazitar invaziyaların diaqnostikası (qurd yumurtalarına nəcis analizi, helmintlərə qarşı antitellərin aşkarlanması).
Müalicə
Bronxial astmanın müalicə prinsipləri xəstəliyin gedişinin ağırlığı və dövründən asılı olaraq dəyişir.
İlk növbədə allergenlərlə təmasın dayandırılması və ya azaldılması tələb olunur: hava təmizləyicilər, kondisionerlər, hava nəmləndiriciləri, toz gənələri, tarakanlarla mübarizə, döşəkağıları üçün xüsusi qılıflar, xalçalardan, ev heyvanı saxlamaqdan imtina, hipoallergen diet və digər tədbirlər.
Medikamentoz terapiya xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi ilə müəyyən edilir, əsas xəstəliyin ağırlaşmaları və müşayiətedici patologiyanın olması nəzərə alınmaqla təyin olunur.
Allergenspesifik immunoterapiya – ASİT – bronxial astmanın əsas müalicə üsuludur. Atopik BA olan pasiyentlərdə ASİT-in aparılmasına göstərişlər:
- Allergenin xəstəliyin inkişafındakı rolunun aydın təsdiqi (ev tozu gənələri, məişət allergenləri, bitki tozcuqları, göbələklər);
- Sensibilizasiyanın IgE-asılı mexanizminin təsdiqi;
- Xəstənin allergenlərlə təmasının dayandırılmasının qeyri-mümkünlüyü;
- 5-dən 50 yaşa qədər yaş. ASİT-in aparılmasına əks göstərişlər:
- BA-nın kəskinləşməsi;
- BA-nın ağır gedişi;
- Hamiləlik;
- Onkoloji, autoimmun, psixi xəstəliklər, qan xəstəlikləri;
- Kəskin infeksion xəstəliklər;
- Kəskinləşmə mərhələsində xroniki infeksiyalar.
Bu üsulun məqsədi vaksinasiyaya bənzər şəkildə immun mexanizmə təsir göstərərək səbəb əhəmiyyətli allergenə həssaslığı azaltmaqdır. ASİT-in təhlükəsizliyi və effektivliyi bütün inkişaf etmiş ölkələrin tibbi tərəfindən üsulun çoxillik tətbiqi ilə sübut edilib. Müalicənin müddəti 3-5 ildir.
Müalicə kursları aşağıdakılar ola bilər:
- Qısa mövsümönü;
- Tam mövsümönü;
- Ilboyu.
Allergenlərin seçimi və müalicə kursu yalnız alerqoloq həkim tərəfindən müəyyən edilir və tibb müəssisəsində həyata keçirilir. Allergenlər (yaxud 2-3 allergen qarışığı) dəri altı inyeksiyalar şəklində və ya damcılarla dilaltı (uşaqlar üçün) mikrodozalarda, standart və ya fərdi sxemlər üzrə, allergenlərin dozası və konsentrasiyasının artırılması ilə yeridilir.
İmmunoterapiyadan gözlənilən effektlər:
- ASİT BA-nın daha ağır formalara keçməsinin qarşısını alır;
- Dərman terapiyasının həcminə ehtiyac azalır;
- Xəstəliyin remissiyasına gətirib çıxarır (bir neçə ilə qədər);
- Allergen spektrinin genişlənməsinin qarşısını alır.
Müsbət effekt əldə etmə ehtimalı artır, əgər:
- Müalicəyə mümkün qədər tez, optimal olaraq allergik rinit mərhələsində və ya BA-nın ilk «siqnalları» — yüngül, təkli boğulma tutmaları yarandıqda başlanılıbsa;
- Bütün xroniki infeksiya ocaqları sanasiya olunubsa;
- Zərurət olduqda helmintlərə qarşı terapiya, immun statusun korreksiyası aparılıbsa.
Terapevtik stasionara hospitalizasiya:
Bronxial astmanın stasionar müalicəsi, xüsusilə kəskinləşmə dövründə, xəstəliyə maksimum nəzarəti təmin etməyə imkan verir. Sutkalıq müşahidə şəraitində həkimlər müasir inhalyasion preparatlardan, bronxolitiklərdən və sistemli kortikosteroidlərdən istifadə edərək terapiyanı operativ korreksiya edə bilər. Spirometriyanı, qan və bəlğəm analizlərini, həmçinin döş qəfəsi rentgenini əhatə edən kompleks diaqnostika aparılır. Bu, xəstəliyin formasını və ağırlığını dəqiq müəyyən etməyə imkan verir. Zərurət olduqda oksigenoterapiya və nebulayzer müalicəsi tətbiq olunur. Stasionarda pasiyent həmçinin simptomlara nəzarət və dərmanların düzgün istifadəsi bacarıqlarına öyrədilir. Bu yanaşma vəziyyəti sabitləşdirməyə, tutmaların tezliyini azaltmağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Reabilitasiya
Bronxial astmadan əziyyət çəkən şəxslərə iqlim kurortlarında — dəniz sahilində, şam meşələrində sanatoriya-kurort müalicəsi göstərişdir. Tənəffüs orqanlarının işinə müsbət təsir göstərən fizioprosedurlar iltihabı azaldır, bəlğəmi durulaşdırır və onun bronxlardan xaric olmasını asanlaşdırır, patoloji prosesə cəlb olunmuş toxumalarda mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırır.
Profilaktika
Boğulma tutmalarının profilaktikası məqsədilə potensial allergenlərlə təması minimuma endirmək, tənəffüs yollarında infeksion-iltihabi proseslərin inkişafının qarşısını almaq, əsas terapiyanın müntəzəm tətbiqini və xarici tənəffüs funksiyası parametrlərinin özünənəzarətini təmin etmək lazımdır.
Astma xəstəsi üçün aşağıdakı qaydalara əməl etmək çox vacibdir.
- Öz xəstəliyi haqqında qonşulardan və iş yoldaşlarından deyil, həkimdən, elmi-populyar ədəbiyyatdan öyrənmək. Bir çox xəstəlik oxşar simptomlarla keçir. Eyni diaqnozda bir pasiyentə digər astma xəstəsinə təyin edilmiş preparatlar əks göstəriş ola bilər.
- Astma-məktəbinə getmək və evdə bütün tövsiyə olunan tədbirləri həyata keçirmək. Bu çox vaxt tutmaların tezliyini və intensivliyini azaltmağa kömək edir.
- Təyin edilmiş müalicə sxemlərini, preparat dozalarını özbaşına dəyişməmək, xüsusilə əsas terapiyanı ləğv etməmək.
- Həm təyin olunmuş nəzarət baxışı üçün, həm də xəstəliyin kəskinləşməsi zamanı həkimə getmək.
Öz vəziyyətinizə və dərman terapiyasının effektivliyinə gündəlik pikfloumetriya vasitəsilə nəzarət etmək.
Yadda saxla!
Vaxtında başlanmış adekvat terapiya olmadıqda astma proqressivləşir və ağırlaşmaların inkişafına gətirib çıxarır, onların ən tez-tez rast gəlinənlərinə aiddir:
- Ağciyər emfizeması, dəri altı emfizema;
- Pnevmoskleroz;
- Tənəffüs çatışmazlığı;
- Spontan pnevmotoraks;
- Ağciyər atelektazı;
- Ürək çatışmazlığı;
- Sinir və endokrin sistemlər tərəfindən patologiyalar.
Xoşbəxtlikdən, bu gün astmanın əsas terapiyası üçün çoxlu sayda effektiv preparat mövcuddur, buna görə həkimlər onun ağırlaşmaları ilə getdikcə daha az qarşılaşır. Müasir dərman vasitələri xəstəliyin gedişini nəzarətə götürməyə və ağırlaşma riskini minimuma endirməyə imkan verir. Yalnız vaxtında savadlı həkimə müraciət etmək vacibdir.
Faydalı Məqalələr
Preastma (preastmatik sindrom)
Preastma — bronxial astmadan əvvəl gələn və tənəffüs yollarının artmış reaktivliyi ilə bağlı olan vəziyyətdir. Ədəbiyyatda onu həmçinin…
İstiqamət: Pulmonologiya
Suallar və cavablar
Bronxial astmaya meyllilik irsi ola bilər — valideynlərdə allergik xəstəliklər (astma, allergik rinit, atopik dermatit) olduqda uşaqda astma inkişaf etmə riski artır. Lakin bu, xəstəliyin mütləq ötürüləcəyi demək deyil: irsi meyllilik yalnız zəmin yaradır, xəstəliyin özü isə allergenlərlə təmas, tənəffüs infeksiyaları və ətraf mühit amillərinin təsiri ilə formalaşır. Ailədə astma olduqda uşağın tənəffüs sisteminin vəziyyətinə diqqətli olmaq faydalıdır.
Nəzarətsiz astma tutmaları anada oksigen çatışmazlığına, bu da dölün qidalanmasına mənfi təsir göstərə bilər, buna görə hamiləlik dövründə xəstəliyin nəzarətdə saxlanması xüsusilə vacibdir. Bir çox hallarda pulmonoloq və ginekoloqun birgə müşahidəsi altında hamiləlik təhlükəsiz keçir. Müalicə sxemi hamiləlik nəzərə alınmaqla fərdi seçilir — bəzi dərmanlar davam etdirilir, bəziləri əvəz olunur. Öz təşəbbüsünüzlə müalicəni dayandırmaq tövsiyə olunmur.
Bəzi uşaqlarda astma simptomları yaş artdıqca zəifləyir və ya azalır, xüsusən yüngül formalarda, lakin bu hər uşaqda baş vermir və xəstəlik tam yox olmadan, sadəcə nəzarətdə qala bilər. Bronxların həssaslığı davam edə bilər, ona görə simptomsuz dövrlərdə də pulmonoloqun müntəzəm izləməsi məsləhətdir. Nəzarətsiz qalan astma tutmaları uşaqda tənəffüs çatışmazlığına gətirib çıxara biləcək ağırlaşma daşıyır.
Pulmonologiya üzrə xəstəliklər
- Ağciyər absesi
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər emfizeması
- Ağciyər fibrozu
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ağciyər və sümük vərəmi
- Ağciyər xərçəngi
- Ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi (AXOX)
- Aspergilloz
- Atelektaz
- Bronxiolit
- Bronxit
- Bronxoektaziya
- COVID-19 (koronavirus infeksiyası)
Mövzu üzrə məqalələr
Hamiləlikdə allergiya: dərmansız üsullar nə vaxt kifayət etmir?
Asqırma, burun axması və göz qaşınması hamiləlikdə də allergiya ilə əlaqəli ola bilər. Lakin burun tutulmasının hər səbəbi…
İstiqamət: Ginekologiya / Allergologiya
Allergik rinit — bəşəriyyətin dörddə birinin problemi
Allergik rinit geniş yayılmış xəstəliklərə aiddir. Statistikaya görə, bu və ya digər formada bütün bəşəriyyətin dörddə birinə qədəri…
İstiqamət: Allergologiya
Bronxoskopiya (FBS)
Bronxoskopiya (fibrobronxoskopiya, FBS) – yuxarı və aşağı tənəffüs yollarının vəziyyətini vizual olaraq qiymətləndirməyə, həmçinin müalicəvi manipulyasiyalar aparmağa imkan…
İstiqamət: Pulmonologiya
Qida allergiyası
Bir çox qida məhsullarının allergen xassələrə malik olması hələ Qalenə məlum idi, o deyirdi: «Birinə qida olan, digərinə…
İstiqamət: Allergologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
