Ovaria
Yumurtalıqlar qadın cinsiyyət vəziləridir. Onlarda yumurta hüceyrələri yetişir və qadın cinsiyyət hormonları — estrogen və progesteron hasil olunur.
Sistem: Qadın reproduktiv sistemi
Yerləşməsi
Yumurtalıqlar kiçik çanaqda, uşaqlığın hər iki tərəfində, uşaqlıq borularının yaxınlığında yerləşir və bağlar vasitəsilə uşaqlığa və çanaq divarına bərkiyir.
Quruluşu
Yumurtalıq badam formalı kiçik orqandır. Xarici qabıq qatında müxtəlif inkişaf mərhələlərində olan follikullar — yumurta hüceyrəsini əhatə edən hüceyrə qovuqcuqları yerləşir. Daxili beyin qatında damarlar və sinirlər keçir.
Qızlar doğulanda yumurtalıqlarda müəyyən ehtiyat follikul olur; bu ehtiyat yeni yaranmır və yaşla tədricən azalır.
Funksiyası
- Follikulyar faza: hipofizin hormonlarının təsiri ilə follikullar böyüyür, onlardan biri dominant olur və estrogen hasil edir.
- Ovulyasiya: yetişmiş follikul partlayır və yumurta hüceyrəsi uşaqlıq borusuna keçir.
- Luteal faza: follikulun yerində sarı cisim əmələ gəlir və progesteron hasil edir — endometrium hamiləliyə hazırlaşır.
Nə vaxt ginekoloqa müraciət etməli
Təcili müraciət edin
Qarnın aşağı hissəsində qəfil, güclü, birtərəfli ağrı, xüsusən zəiflik, başgicəllənmə və ya qusma ilə — kistanın burulması, yumurtalığın apopleksiyası və ya uşaqlıqdankənar hamiləliyin əlaməti ola bilər.
Planlı müraciət
Aybaşı dövrü qeyri-müntəzəmdirsə, artıq tüklənmə, sızanaqlar, planlaşdırılan hamiləlik baş vermirsə.
Suallar və cavablar
Kistaların çoxu funksionaldır — follikul və ya sarı cisim kistası — və bir neçə dövr ərzində öz-özünə keçir. Digər kista növləri müşahidə və ya müalicə tələb edir. Kistanın növünü ginekoloq USM və lazım olduqda əlavə müayinələrlə müəyyən edir.
Anti-Müller hormonunun qanda səviyyəsi və USM zamanı antral follikulların sayı ilə. Bu göstəricilər hamiləlik planlaşdırılmasında və sonsuzluğun müayinəsində istifadə olunur.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Yumurtalıq kistası
- Polikistik yumurtalıq sindromu
- Yumurtalığın endometrioid kistası
- Yumurtalığın dermoid kistası
- Yumurtalıq disfunksiyası
- Yumurtalığın apopleksiyası
- Yumurtalıq kistasının burulması
- Yumurtalıq xərçəngi
- Ooforit
- Adneksit
- Yumurtalıq şişləri
- Paraovarial yumurtalıq kistası
- Anovulyasiya
- Erkən cinsi yetişkənlik
- Yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı
- Terner sindromu
- Sarı cismin kistası
- Yumurtalıqların hiperstimulyasiya sindromu
Simptomlar
Müayinə üsulları
- Yumurtalıqların USM-i
- Follikulometriya
- Yumurtalıqların MRT-si
- Antimüller hormonu
- Follikulostimuləedici hormon (FSH)
- Lüteinləşdirici hormon (LH)
- Estradiol – E2
- Onkomarker CA 125 (Xərçəng antigeni 125, Cancer Antigen 125)
- ROMA indeksi (Yumurtalıq xərçəngi riskinin qiymətləndirilməsi, Risk of Ovarian Malignancy Algorithm, HE4 + CA 125)
- Ovarial ehtiyatın qiymətləndirilməsi
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Yumurtalıq kistasının müalicəsi
Yumurtalıq kistası – içərisində möhtəviyyat olan boşluqlu törəmədir. Sekretin axınının pozulması və onun sonradan toplanması səbəbindən yaranır. Çox…
İstiqamət: Ginekologiya
Sklerokistoz yumurtalıqlar sindromu
Sklerokistoz yumurtalıqlar sindromu (Şteyn-Levental sindromu) ən çox hipotalamo-hipofizar sistemin funksiya pozğunluqları, böyrəküstü vəzi qabığının disfunksiyası və ya yumurtalıqların…
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
